Είναι πολλοί που δεν εκτιμούν την πυγμαχία ως άθλημα. Οι περισσότεροι εξ αυτών δεν την θεωρούν καν άθλημα. Όλοι τους όμως θα εκτιμούσαν αυτό το ιστορικό πόνημα του Λίον Γκαστ, που έφυγε χθες στα 85 του χρόνια. Πόνημα που του πήρε 22 ολόκληρα χρόνια να ολοκληρώσει, αλλά, τουλάχιστον, όταν τελικά είδε το ασημένιο φως της σκοτεινής αίθουσας, πολλοί από εμάς (εν μέρει και ως λάτρεις της πυγμαχίας) βρεθήκαμε στην ασυνήθιστη θέση να μην ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας από τον συναρπασμό.
Φταίει και το θέμα: Η μνημειώδης μονομαχία στην ιστορία του αθλήματος, το περίφημο «Rumble in the Jungle», ανάμεσα στον 32χρονο Μοχάμεντ Άλι και τον νεαρό, παντοδύναμο πρωταθλητή τότε, Τζορτζ Φόρμαν. Τον αγώνα που συγκέντρωσε περισσότερη δημοσιότητα από κάθε προηγούμενο στον χώρο, αλλά και την βαθιά πολιτική σημασία. Τον αγώνα που κρατά κύριο ρόλο στην τοτεμική διάσταση του Μοχάμεντ Άλι στον 20ό αιώνα, αυτόν τελικά που τον επανέφερε και στον θρόνο του ρινγκ.
Όλα γύρω από το «Όταν Ήμασταν Βασιλιάδες» είναι φέτες θρύλου: Η συνεύρεση τόσων ανθρώπων του πνεύματος (Νόρμαν Μέιλερ πρώτος και καλύτερος) γύρω από το γεγονός. Το «Μαύρο Γούντστοκ» της μουσικής που συνέβη παράλληλα, προεξαρχόντων των Τζέιμς Μπράουν και B.B. Κινγκ – η ιδιοφυής προώθηση του Ντον Κινγκ ήταν ανερμάτιστη μεν, ανάλογο όμως δεν είχε στην ιστορία. Η τέλεσή του στο Ζαΐρ (σήμερα Δημοκρατία του Κονγκό) του δικτάτορα Μομπούτου και το συνεπακόλουθο νέφος υποψίας για το οικονομικό παρασκήνιο και την ηθική παρακμή να επιλεγεί ως τόπος διεξαγωγής. Η συμβολικότητα του να μεταφερθεί το μεγαλύτερο ματς της ιστορίας του μποξ στην Αφρική, όπου και έλαβε χώρα η επίσημη «θεοποίηση» του Άλι. Ο ίδιος ο (ούτε σεναριογραφημένος να ήταν) αγώνας, με τον Άλι να περιμένουν όλοι ότι κινδυνεύει η ζωή του ανάμεσα στα σχοινιά με τον θεόρατο Φόρμαν κι εκείνος να δίνει ένα ρεσιτάλ εγκεφαλικού μποξ – με τίμημα, οπωσδήποτε, την σωματική του ακεραιότητα.
Όλα αυτά, σε μια ατμόσφαιρα επείγοντος zeitgeist και πολιτικής επαγρύπνησης, αιχμαλωτίζονται στην δουλειά ζωής του Λίον Γκαστ. Που είχε πάει τότε στην Κινσάσα για να κινηματογραφήσει ένα μουσικό φεστιβάλ, κι επέστρεψε με 100 χιλιόμετρα φιλμ για μια ταινία που δεν είχε τα χρήματα ούτε να μοντάρει, ούτε να παράγει, μα ούτε και να διανείμει. Χρειάστηκε 22 ολόκληρα χρόνια. Άντεξε δικαστικό αγώνα (του Ντον Κινγκ μεταξύ άλλων, που δεν ήθελε να βγει το έργο), άντεξε τα έξοδα και την αναμονή. Και το 1996, όταν το έργο τελικά προβλήθηκε, ο (όχι πολύς) κόσμος είδε πολλά παραπάνω από μια ταινία για την πυγμαχία. Είδε ένα κομμάτι της αμερικανικής ιστορίας στο πανί, είδε τον πυρετό μιας εποχής, την στιγμή της μυθοποίησης ενός ανθρώπου, αλλά και το λαϊκό έρεισμα πίσω από αυτήν που (καθόλου άκριτα) ο Γκαστ κινηματογράφησε με μάτι ευφυές και διορατικό.
Κι όταν στα Όσκαρ ακούστηκε ο νικητής του Καλύτερου Ντοκιμαντέρ (από τον Γουίλ Σμιθ, που λίγα χρόνια μετά θα υποδυόταν τον Άλι!), οι φίλοι της πυγμαχίας είχαν έναν ακόμα λόγο να συγκινηθούν: Ο Τζορτζ Φόρμαν θα υποβοηθούσε στο πόντιουμ τον χτυπημένο από το Πάρκινσον Μοχάμεντ Άλι. Μια από τις απίθανες ιστορίες του 20ου αιώνα θα έκλεινε με τον συγκινητικότερο τρόπο.
