Από τον Μανώλη Κρανάκη
Μπορεί να άργησαν, αλλά τελικά το έκαναν. Με μια λιτή αλλά καίρια δήλωση, 33 Ελληνες σκηνοθέτες και 9 παραγωγοί όλων των γενεών αποφάσισαν να αντιδράσουν και απέχουν από τα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας. Δηλώνοντας έτσι, όχι μόνο τη δυσαρέσκεια τους για τον συγκεκριμένο θεσμό, αλλά κυρίως την αγανάκτησή τους απέναντι σε μια χώρα που αρνείται πεισματικά να θεωρήσει τον κινηματογράφο κάτι περισσότερο από προσωπικό καπρίτσιο και μια επαρχιακή γιορτή μόνο για καλεσμένους.
Η πρώτη παράγραφος του κειμένου που κοινοποιήθηκε προς το υπουργείου Πολιτισμού, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Της Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και εστάλη προς ολόκληρο τον Τύπο είναι σαφής:
«…Κάθε χρόνο, εμείς, οι συντελεστές των ελληνικών κινηματογραφικών ταινιών γινόμαστε θεατές της παρωδίας που ονομάζεται κινηματογραφικά βραβεία ποιότητας.
Κάθε χρόνο ακούγονται φωνές διαμαρτυρίας που καταγγέλλουν τα συγκεκριμένα βραβεία ως αναξιοκρατικά, ελλιπή και διαβλητά.
Κάθε χρόνο, σε κάθε τελετή απονομής των βραβείων, ακούμε τις εξαγγελίες της Πολιτείας για τη θέσπιση του νομικού πλαισίου που θα καθορίζει όλο το εύρος της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής.
Και κάθε χρόνο επιστρέφουμε από την τελετή απονομής με κυβερνητικές υποσχέσεις ανεξαρτήτως των χρωμάτων που εναλλάσσονται στην εξουσία.
Αυτές οι υποσχέσεις και οι εξαγγελίες δεν εφαρμόζονται ποτέ…».
Περισσότερο σαφής, όμως, είναι η κίνηση των 33 σκηνοθετών (ανάμεσα τους ένας από τους παλιότερους, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, και ένας από τους νεότερους, ο Αλέξανδρος Βούλγαρης) και 9 παραγωγών, που εκπροσωπούν 16 έτοιμες φετινές ταινίες και 19 μελλοντικές, οι οποίοι αποφάσισαν να απαξιώσουν τον θεσμό των κρατικών βραβείων ποιότητας, ουσιαστικά ακυρώνοντάς τον. Σύμφωνα με τον νόμο περί κινηματογραφίας, οι ταινίες που συμμετέχουν στα Κρατικά Βραβεία πρέπει να κατατίθενται στο υπουργείο Πολιτισμού (συνήθως γύρω στα τέλη Σεπτεμβρίου), οπότε, αν και εφόσον τηρηθεί η συγκεκριμένη απόφαση αποχής, τα βραβεία ενδεχομένως να δοθούν αλλά χωρίς το σύνολο της ελληνικής παραγωγής.
Τι ακριβώς θα είναι το σύνολο αυτό όταν από τα βραβεία απέχουν η «Σκόνη Του Χρόνου» του Θ. Αγγελόπουλου, η «Ψυχή Βαθιά» του Παντελή Βούλγαρη, η «Στρέλλα» του Πάνου Χ. Κούτρα, ο «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιμου, το «(Κόκκινο Σπίτι) Μέσα Στο Δάσος» του Α. Φραντζή, το «Ricordi Μi» της Στέλλας Θεοδωράκη, η «Ακαδημία Πλάτωνος» του Φίλιππου Τσίτου, για να αναφέρουμε μόνο μερικές από τις φετινές έτοιμες ταινίες, κανείς φυσικά δεν είναι τόσο αφελής ώστε να καταλάβει πως απλά Κρατικά Βραβεία ΔΕΝ θα υφίστανται.
Ευτυχώς, θα αναφωνήσουν πολλοί. Ποιος αντέχει ακόμη μια χρονιά «ύποπτων» βραβεύσεων, κιτς τελετών και βαρύγδουπων δηλώσεων που τελικά καταλήγουν πάντοτε στο αυτονόητο: πως αυτή η χώρα ενδιαφέρεται για το σινεμά της αντιστρόφως ανάλογα με το πόσο χρόνο και χρήμα σπαταλά για τη Eurovision.
Ακριβώς τη στιγμή που μια ομάδα δημιουργών (Οικονομίδης, Αλεξίου, Αναστόπουλος, Κούτρας, Λάνθιμος κ.ά.) προσπαθούν να χτίσουν μια γέφυρα επικοινωνίας με τα διεθνή κινηματογραφικά πράγματα, η κατάσταση στον χώρο της ελληνικής κινηματογραφίας επιμένει να αυτοϊκανοποιείται σε τοπικό (επαρχιακό) επίπεδο. Και η εν λόγω επαναστατική πράξη δεν εξαντλείται μόνο στην απαξίωση ενός θεσμού (των Κρατικών Βραβείων) αλλά και στην απαίτηση μιας ευρύτερης αλλαγής που έπρεπε να είχε γίνει από καιρό. Και η οποία μπορεί να ξεκινάει, σε πρακτικό επίπεδο, από τις προτάσεις της επιτροπής Γαβρά που έχει καταθέσει εδώ και 10 μήνες την αναθεώρηση του νόμου περί κινηματογραφίας αλλά φυσικά αφορά κάτι σημαντικότερο από νομοθεσίες και κανονισμούς.
Πέρα από δίκαιες ή άδικες χρηματοδοτήσεις, πέρα από μεμονωμένες προσπάθειες δημιουργών και παραγωγών να γυρίσουν ταινίες και να τις στείλουν σε διεθνή φεστιβάλ, πέρα ακόμη και από μια ψευδή αίσθηση ευφορίας ότι το ελληνικό σινεμά «πουλάει» σε τοπικό επίπεδο, αυτό που τελικά είναι το ζητούμενο είναι μια ολοκληρωμένη στήριξη της εγχώριας βιομηχανίας. Μια συνείδηση, αρχικά, και θεσμοί στη συνέχεια που θα στηρίζουν τις ελληνικές ταινίες από τη στιγμή της προπαραγωγής τους μέχρι και τη διανομή τους.
Αποκόβοντας με αυτόν τον τρόπο οριστικά το ελληνικό σινεμά από τον ομφάλιο λώρο της διαπλοκής και του «καφενείου» (δεν ξέρω ποιο είναι χειρότερο!) και στέλνοντας τον να ενηλικιωθεί σε διεθνές επίπεδο, εκεί όπου κρίνονται τελικά όλες οι αναπτυσσόμενες τοπικές κινηματογραφίες – εκτός από την ελληνική.
Την ώρα που γράφεται αυτό το κείμενο, το υπουργείο τηρεί σιγή ιχθύος, το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης διαπραγματεύεται τη δυνατότητα της προβολής των έτοιμων ελληνικών ταινιών, ακόμη και αν αυτές δεν υποβληθούν για τα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας, και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου μένει μάλλον τελευταίο στη λίστα όσων θα όφειλαν να δώσουν μια άμεση απάντηση.
Αναμένοντας τις εξελίξεις σε σχέση με το μέλλον των Κρατικών Βραβείων, το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτή είναι η αρχή μιας νέας εποχής για τον ελληνικό κινηματογράφο. Μιας εποχής όπου οι άνθρωποι που κάνουν σινεμά παίρνουν επιτέλους την υπόθεση στα χέρια τους. Ας αναλάβουν -επιτέλους- τις ευθύνες τους αυτοί που τόσα χρόνια αδιαφορούν και ας απαλλάξουν δημιουργούς και παραγωγούς και από αυτό το βάρος. Δεν αρκεί που παλεύουν με ανυπέρβλητα εμπόδια και χωρίς την ελάχιστη βοήθεια προκειμένου να ολοκληρώσουν μια ταινία;
