Είναι το μόνο μεγάλο φεστιβάλ που τολμά ακόμα να παρουσιάζει καυτά πολιτικά θέματα και να υπερηφανεύεται ότι απονέμει ειδικό βραβείο σε γκέι ταινίες. Είναι χιονισμένο. Είναι πανέμορφο. Είναι πάντα ανήσυχο. Είναι νεανικό και ζωντανό. Είναι το Φεστιβάλ Βερολίνου ή Berlinale ή, όπως το αποκαλούν οι Γερμανοί, Internationale Fimfestspiele Berlin. Ημασταν κι εμείς εκεί, από τις 9 μέχρι και τις 19 του περασμένου Φεβρουαρίου.
Αποστολή: Ορέστης Ανδρεαδάκης, Κατερίνα Ανδρεάκου, Χρήστος Μήτσης, Ιωάννα Παπαγεωργίου
σινεμά χωρίς σύνορα
Αντίθετα με τις Κάννες και τη Βενετία, το φεστιβάλ του «ανοιχτόμυαλου» Βερολίνου, συνειδητά πολιτικοποιημένο και θαρραλέα ασυμβίβαστο, δεν αισθάνεται υποχρέωση να συμπεριλαμβάνει στο πρόγραμμά του ή να βραβεύει ταινίες γνωστών δημιουργών. Αντίθετα, προτιμά είτε νέους, άγνωστους σκηνοθέτες, είτε τολμηρούς, ανυπότακτους κινηματογραφιστές, που δεν φοβούνται να πειραματιστούν με τα όρια της τέχνης τους ή να καταθέσουν φιλμ με πολιτική ή κοινωνική συνείδηση. Θυμηθείτε τα Bloody Sunday του Πολ Γκρίνγκρας, Στα Σύνορα Του Κόσμου του Μάικλ Γουίντερμποτομ, Μαζί Ποτέ του Φατίχ Ακίν. Οπως έγραψε η Μανόλα Ντάρτζις στους New York Times, «εδώ δεν γίνεται ένα φεστιβάλ στο οποίο ιστορία και πολιτική απλά συγκλίνουν επί της οθόνης σε απόσταση ασφαλείας, εδώ οι ταινίες ζωντανεύουν επικίνδυνα, για να σε ξεβολέψουν, με ιστορίες που θολώνουν τα όρια ανάμεσα στον επί της οθόνης κόσμο και αυτόν έξω από την αίθουσα».
Φέτος, η Μπερλινάλε στάθηκε και πάλι αντάξια της φήμης της. Η Χρυσή Αρκτος πήγε στο Grbavica – πρώτο μεγάλου μήκους εγχείρημα της Γιασμίλα Ζμπάνιτς, που ιχνηλατεί τα απομεινάρια ανθρωπιάς στο μεταπολεμικό Σεράγεβο, ενώ το βραβείο σκηνοθεσίας στο ντοκιμαντερίστικο The Road To Guantanamo των Μάικλ Γουίντερμποτομ και Ματ Γουάιτκρος, που αποκαλύπτει όσα συμβαίνουν στην διαβόητη αμερικανική βάση. Παράλληλα, με αφορμή το Syriana, ο πρωταγωνιστής Τζορτζ Κλούνεϊ και ο σκηνοθέτης/σεναριογράφος Στίβεν Γκέιγκαν πυροδότησαν πλήθος συζητήσεων, αναγνωρίζοντας τη βροντερή φετινή παρουσία πολιτικών ταινιών στις ΗΠΑ ως αναπόφευκτη αντίδραση στον συντηρητισμό της κυβέρνησης Μπους, ενώ ηθοποιοί, σκηνοθέτης και παραγωγός του -βασισμένου στο ομότιτλο κόμικς- V For Vendetta δεν αρνήθηκαν τα έμμεσα, αλλά σαφώς πολιτικής διάστασης ερωτήματα που θέτει το φιλμ τους… Ι.Π.
αμερικανική εισβολή
Το ανεξάρτητο αμερικανικό σινεμά έκανε αισθητή την παρουσία του στο φετινό φεστιβάλ. Μόνο στο τμήμα του Πανοράματος παρουσιάστηκαν δέκα αμερικανικές παραγωγές, εκ των οποίων οι επτά ντοκιμαντέρ, ενώ άλλες τρεις ταινίες συμπεριλήφθηκαν στις ειδικές προβολές, μεταξύ αυτών και η ταινία που έκλεισε το φεστιβάλ, η επανέκδοση, με αποκατεστημένη κόπια, του θρυλικού γουέστερν του Σαμ Πέκινπα Pat Garret And Billy The Kid (1972). Πολυβραβευμένες και διάσημες παραγωγές προβλήθηκαν εκτός συναγωνισμού, όπως το Capote και η Syriana. Πάντως, η αμερικανική συμμετοχή στο διαγωνιστικό τμήμα υπήρξε αποκλειστικά υπόθεση δυο πολυπραγμόνων και αγαπημένων βετεράνων δημιουργών, των Ρόμπερτ Αλτμαν και Σίντνεϊ Λιούμετ, των οποίων οι ταινίες (Α Prairie Home Companion και Find Me Guilty αντίστοιχα) αποτέλεσαν τις μοναδικές παρουσίες από τις ΗΠΑ στο διαγωνιστικό. Κ.Α.
docu-fever
Το φεστιβάλ Βερολίνου αποτελεί το μοναδικό από τις μεγάλες ανάλογες κινηματογραφικές διοργανώσεις που εστιάζει ιδιαίτερα στη διαρκώς αυξανόμενη αγορά ντοκιμαντέρ. Φέτος, οι Ειδικές Προβολές αποτελούνταν στην πλειοψηφία τους από ντοκιμαντέρ καταξιωμένων δημιουργών με εκ διαμέτρου διαφορετικά θέματα. Από το Glastonbury του Τζούλιεν Τεμπλ (Μεγ. Βρετανία) στα ποδοσφαιρικού περιεχομένου La Gran Final (Χεράρντο Ολιβάρες, Ισπανία) και Once In Α Lifetime (Πολ Κρόουντερ, Τζον Ντάουερ, ΗΠΑ). Την παράσταση έκλεψαν δυο αμερικανικά ντοκιμαντέρ από το τμήμα του Πανοράματος, το Absolute Wilson της Καταρίνα Οτ- Μπέρνστιν και το Wal-Mart: The High Cost Of Low Price του Ρόμπερτ Γκρίνγουολντ, όπως βεβαίως και το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ, The Road To Guantanamo των Μάικλ Γουίντερμποτομ και Ματ Γουάιτκρος (διαγωνιστικό), που δίκαια θεωρήθηκε μια από τις σημαντικότερες ταινίες του φεστιβάλ. Κ.Α.
girl power…
…Αυτό θα μπορούσε να είναι το σύνθημα του φετινού φεστιβάλ. Γυναίκα η πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, η γοητευτική και «σεβάσμια» Σάρλοτ Ράμπλινγκ. Γυναίκα η μεγάλη νικήτρια της Χρυσής Αρκτου, η 33χρονη Γιασμίλα Ζμπάνιτς για την συγκινητική ταινία- έκπληξη από τη Βοσνία Grbavica. Γυναίκα και η νικήτρια (εξ ημισείας) του μεγάλου βραβείου επιτροπής, η πρωτοεμφανιζόμενη Δανέζα Περνίλε Φίσερ Κρίστενσεν για το En Soap. Παράλληλα, η ερμηνεία- αποκάλυψη της νεαρής Γερμανίδας ηθοποιού Σάντρα Χιούλερ στο Requiem του Χανς- Κρίστιαν Σμιντ της απέφερε επάξια την Αργυρή Αρκτο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας, ενώ οι παρουσίες σταρ όπως οι Μέριλ Στριπ, Σιγκούρνι Γουίβερ, Νάταλι Πόρτμαν, Φράνκα Ποτέντε και Ιζαμπέλ Ιπέρ επισκίασαν ξεκάθαρα τους άνδρες συναδέλφους τους. Περισσότερες από συνολικά είκοσι ταινίες γυναικών δημιουργών παρουσιάστηκαν στα τμήματα του διαγωνιστικού, των Ειδικών Προβολών, του Forum και του Πανοράματος, ενώ, ακόμα και το θέμα της ρετροσπεκτίβας ήταν γυναικεία υπόθεση. «Dream Girls: Film Stars Of The Fifties» ήταν ο τίτλος του τμήματος, με προβολές ταινιών των μεγαλύτερων διεθνών σταρ των 50s, από τη Μονρόε και την Μπέργκμαν στη Μανιάνι, τη Χάριετ Αντερσον, αλλά και τη Μελίνα Μερκούρη (Ποτέ Την Κυριακή). K.A.
uber alles
Φαίνεται ότι μετά από μια μεγάλη περίοδο ανυποληψίας και πολλά πολλά πέτρινα χρόνια, οι Γερμανοί… ξανάρχονται. Μπορεί στο Βερολίνο να παίζουν εντός έδρας, η προ διετίας Χρυσή Αρκτος στο Μαζί Ποτέ, όμως, ήταν πέρα για πέρα δίκαια, όσο απολύτως δικαιολογημένη ήταν η φετινή καταιγιστική τους παρουσία στα προγράμματα του φεστιβάλ. Τέσσερις ταινίες στο διαγωνιστικό, με την Ελεύθερη Θέληση (ένας κατ εξακολούθηση βιαστής προσπαθεί να επανενταχθεί κοινωνικά) να κλέβει τις εντυπώσεις, το Requiem (βασισμένο στην ίδια ιστορία με τον Εξορκισμό Της Εμιλι Ρόουζ να κερδίζει δικαίως το βραβείο γυναικείας ερμηνείας και τα Στοιχειώδη Σωματίδια (από το μυθιστόρημα του Μεσέλ Ουελμπέκ) το αντίστοιχο αντρικό. Δύσκολα και προκλητικά θέματα, στιβαρή κινηματογραφική ματιά, στέρεη αφήγηση και όλοι οι σκηνοθέτες κάτω από 50 ετών. Προσθέστε τα νεανικά Tough Enough και Red Cockatoo του «Πανοράματος» ή το σοκαριστικό και πρωτότυπο The Kick (μεταφορά ενός θεατρικού έργου πάνω στο φόνο ενός νεαρού hip hop τραγουδιστή από τρεις σκίνχεντ) κι έχετε μπροστά σας την αναγέννηση μιας εθνικής κινηματογραφίας την οποία το ευρωπαϊκό σινεμά έχει άμεση και επιτακτική ανάγκη. Χ.Μ.
είπαν
«Εγώ είμαι 81 ετών, δεν θυμάμαι τίποτα»!
Ο βετεράνος σκηνοθέτης Σίντνεϊ Λιούμετ αποφεύγει διπλωματικά και με χιούμορ να απαντήσει τι θυμάται από την πρώτη του συνάντηση με τον πρωταγωνιστή της ταινίας του, Find Me Guilty, Βιν Ντίζελ.
«Τώρα πρέπει αλήθεια απαντήσω στην ερώτηση περί Κλούνεϊ»;
Ο Χιθ Λέτζερ απαντά, μεταξύ σοβαρού και αστείου, στο πρώτο σκέλος της- εντελώς άσχετης- ερώτησης Αμερικανίδας δημοσιογράφου για το ποιες νομίζει πως είναι οι πιθανότητες νίκης του Τζορτζ Κλούνεϊ στα φετινά Οσκαρ!
«Είμαι πολύ, πολύ χαρούμενος, πολύ περήφανος γι αυτό. Δεν μπορώ να σκεφτώ καλύτερο βραβείο. Για μένα, είναι καλύτερο ν αναγνωρίζομαι για το σύνολο της δουλειάς μου παρά μόνο για ένα ή δυο πράγματα».
Ο σπουδαίος Ρόμπερτ Αλτμαν δικαιολογεί την απόφαση της Ακαδημίας των Οσκαρ να του απονείμει βραβείο συνολικής προσφοράς, ενώ έχει χάσει στο παρελθόν πέντε Οσκαρ σκηνοθεσίας.
«Παρουσίασα το σενάριο με άλλον τίτλο και υπόθεση. Οταν ανακάλυψαν την αλήθεια ήταν πολύ αργά».
Ο Ιρανός Τζαφάρ Παναχί καταστρώνει σχέδια προκειμένου να προσπεράσει τη λογοκρισία της χώρας του και θριαμβεύει με το τελικό αποτέλεσμα του Οffside.
«Θέλουμε να δείξουμε τι πραγματικά συμβαίνει στο Γκουαντάναμο. Δεν πιστεύω πως η ταινία είναι αντι-αμερικανική με την ευρύτερη έννοια».
Ο Μάικλ Γουίντερμποτομ υπερασπίζεται την αντικειμενικότητα των γεγονότων της ταινίας του The Road To Guantanamo και αποφεύγει τις γενικολογίες.
«Η (αγγλική) μουσουλμανική κοινότητα δεν ήθελε καμία επαφή μαζί μας όταν επιστρέψαμε και δεν έδειξε καμιά ένδειξη συμπαράστασης στις οικογένειές μας όσο ήμασταν στο Γκουαντάναμο».
Η «ρετσινιά» ακολουθεί ακόμα και τους αθώους και ξεκινά από τη «γειτονιά» τους, όπως έμαθαν οι Σαφίκ Ρουσούλ και Ρουέλ Αχμέντ, αποφυλακισθέντες από το Γκουαντάναμο και αφηγητές της ιστορίας τους στο The Road To Guantanamo.
στιγμιότυπα
και ο Μέριλιν Μάνσον στην berlinale!
Ντυμένος και μακιγιαρισμένος με τον γνωστό του τρόπο, ανακοίνωσε ότι ετοιμάζει την ταινία Phantasmagoria- The Visions Of Lewis Carroll, την οποία (ναι, ναι είναι αλήθεια!) και θα την σκηνοθετήσει και θα πρωταγωνιστεί! Παθιασμένος με τον συγγραφέα της «Αλίκης Στην Χώρα Των Θαυμάτων», ο Μάνσον δήλωσε «ότι η ταινία θα βασίζεται στα ημερολόγια του Λούις Κάρολ και θα είναι εντελώς γκόθικ». Και να μην το έλεγε εμείς θα τον πιστεύαμε… Ορ.Α.
shooting stars
Ο θεσμός Shooting Stars, που παρουσιάστηκε για ένατη χρονιά στο φεστιβάλ, τιμά και παρουσιάζει στην παγκόσμια κινηματογραφική αγορά 21 νέους κι ανερχόμενους ηθοποιούς από αντίστοιχες Ευρωπαϊκές χώρες. Οι ηθοποιοί επιλέγονται από οργανισμούς- μέλη της Ευρωπαϊκής Κινηματογραφικής Προώθησης (EFP) και ο θεσμός υποστηρίζεται οικονομικά από το πρόγραμμα MEDIA της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Την Ελλάδα φέτος εκπροσώπησε ο Χρήστος Λούλης (φωτό) σε μια διοργάνωση που πρωτοπαρουσίασε ονόματα σαν τη Ρέιτσελ Βάις, τη Φράνκα Ποτέντε, τον Ντάνιελ Κρεγκ, τον Μπένο Φούρμαν καθώς και τον φετινό νικητή α αντρικού ρόλου Μόριτζ Μπλάιμπτρεου. Παλαιότερες ελληνικές παρουσίες αποτελούν, μεταξύ άλλων, ο Ρένος Χαραλαμπίδης και η Αθηνά Μαξίμου. K.A.
berlinale talent campus
Σεμινάρια, masterclass, workshops, συναντήσεις. 520 νέα ταλέντα του σινεμά πήγαν στο Βερολίνο και σε έξι ημέρες (από 11 μέχρι και 16 Φεβρουαρίου) είχαν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν πάνω από 80 διαφορετικές εκδηλώσεις για όλους τους τομείς της κινηματογραφικής τέχνης. Ανάμεσα στους «δασκάλους» τους οι σκηνοθέτες Βιμ Βέντερς, Παρκ Τσαν Γουκ και Αντρέι Βάιντα, οι διευθυντές φωτογραφίας Κρίστοφερ Ντόιλ, Μάικλ Μπάλχαους και Γιάνους Καμίνσκι, οι παραγωγοί Φρεντ Ρος (Νονός 2) και Τζέρεμι Τόμας (Τελευταίος Αυτοκράτορας). Κι επίσης η Σαρλότ Ράμπλινγκ, ο Μάθιου Μπάρνεϊ, μερικοί από τους πιο διάσημους κριτικούς της Ευρώπης, αρκετοί «γιατροί σεναρίων» και σεναριογράφοι, καθηγητές κινηματογράφου, μοντέρ και τεχνικοί. Σ αυτό το Campus των ταλέντων συναντήσαμε και τον Στέφανο Σιταρά, τον 15χρονο σκηνοθέτη του Γαλάζιο Και Πορτοκαλί που γοήτευσε τις περσινές ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ. Μας είπε ότι έστειλε μια καινούργια μικρού μήκους ταινία του, η οποία τους άρεσε κι έτσι τον δέχτηκαν, μολονότι είναι ακόμη ανήλικος. Ορ.Α.
no screen quota = no Oldboy
έγραφε το πλακάτ που κρατούσε ο Κορεάτης σκηνοθέτης Παρκ Τσαν Γουκ έξω από το Berlinale Palast. Οπου Screen Quotas είναι ο νόμος που υποχρεώνει τους Κορεάτες αιθουσάρχες να προβάλλουν εγχώριες ταινίες τουλάχιστον 146 ημέρες τον χρόνο. Αναμφίβολα ένας από τους βασικούς παράγοντες της πρόσφατης άνθισης του κορεατικού σινεμά, ο νόμος αυτός πρόκειται να καταργηθεί επειδή η κυβέρνηση της Κορέας δέχτηκε ισχυρές πιέσεις από τις ΗΠΑ!
Στα περίπτερα της Αγοράς του Βερολίνου οι Κορεάτες ήταν ιδιαίτερα ανήσυχοι για την κατάργηση του νόμου. «Η κυβέρνησή μας» έλεγαν «ενεργεί υπέρ του Χόλιγουντ κι εναντίον της δικής μας κινηματογραφικής βιομηχανίας». Ορ.Α
diesel power
Οι άστοχες, άσκοπες κι αποτυχημένες ερωτήσεις της πλειοψηφίας των Αμερικανών δημοσιογράφων στις συνεντεύξεις τύπου. «Ποιο βιβλίο διαβάζετε τώρα;» δεν θα έπρεπε να είναι η πρώτη ερώτηση που σου έρχεται να απευθύνεις στον Βιν Ντίζελ… K.A.
s for straples
Το ακατάλληλο λόγω θερμοκρασίας στράπλες της Νάταλι Πόρτμαν στην πρεμιέρα του V For Vendetta και το έντονο γιουχάισμα από τους θαυμαστές της, τους οποίους αρχικά σνόμπαρε, αργότερα όμως «τίμησε», υπογράφοντας αυτόγραφα. K.A.
teddy twenty
20 χρόνια συμπλήρωσε ο θεσμός των Teddy Awards του Βερολίνου και με την ευκαιρία προβλήθηκαν όλες οι ταινίες που έχουν πάρει αυτό το «γκέι βραβείο». Από το Νόμο Του Πόθου του Αλμοδόβαρ, που πήρε το πρώτο Teddy το 1987, μέχρι το Poison του Τοντ Χέινς (1991), το Βιτγκενστάιν του Ντέρεκ Τζάρμαν (1993), το The Celluloid Closet (1996) και το Paragraph 175 (2000) των Ρομπ Επστάιν και Τζέφρι Φρίντμαν, το Fucking Amal του Λούκας Μούντισον (1999). Κι ακόμη δυο μικρού μήκους του Κωνσταντίνου Γιάνναρη (το Trojans του 1989 και το Caught Looking του 1991), που κι αυτές τιμήθηκαν με το Teddy της κατηγορίας τους.
Δικαίως οι υπεύθυνοι του βραβείου πιστεύουν ότι τα Teddy έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην αύξηση των γκέι ταινιών και στην αποδοχή των γκέι χαρακτήρων. «Πριν από 20 χρόνια το μόνο που επιτρεπόταν σ’ έναν γκέι χαρακτήρα ήταν να… αυτοκτονήσει» είπαν στους δημοσιογράφους, «ενώ σήμερα Το Μυστικό Του Brokeback Mountain ετοιμάζεται να σαρώσει τα Οσκαρ». Ορ.Α.
τα βραβεία
Χρυσή Αρκτος
Grbavica (Γιασμίλα Ζμπάνιτς)
Αργυρή Αρκτος
Εn Soap (Περνίλε Φίσερ Κρίστενσεν)
Οffside (Τζαφάρ Παναχί)
Σκηνοθεσία
Τhe Road To Guantanamo (Μάικλ Γουίντερμποτομ, Ματ Γουάιτκρος)
Γυναικεία Ερμηνεία
Σάντρα Χιούλερ (Requiem )
Αντρική Ερμηνεία
Μόριτζ Μπλάιμπτρεου (Στοιχειώδη Σωματίδια)
Καλλιτεχνική Συνδρομή
Γιούργκεν Βόγκελ (ηθοποιός, συν-σεναριογράφος και συμπαραγωγός του Ελεύθερη Θέληση)
Μουσική
Πίτερ Καμ (Ιsabella)
Βραβείο Αλφρεντ Μπάουερ
Εl Custodio (Ροδρίγο Μορένο)
Πρωτοεμφανιζόμενος Σκηνοθέτης
Περνίλε Φίσερ Κρίστενσεν (En Soap)
