Κάπου εκεί στα ‘00s, με τη μαζική ψηφιοποίηση των ταινιών και την έλευση του torrent, υπήρξε μια γενιά κριτικής και σινεφίλ που μπήκε στο κυνήγι του άγνωστου διαμαντιού, στην αλίευση φιλμικών θησαυρών και ξεχασμένων αριστουργημάτων που δεν λογαριάστηκαν ποτέ για τέτοια και ήρθε η ώρα τους να λάμψουν. Αυτό οδήγησε σε έναν ριζικό επαναπροσδιορισμό του κανόνα που, αν μας ρωτάτε, είναι ωραίο να συμβαίνει, καθώς βεβαιώνει τη δυναμική σχέση του μέσου με τους εραστές του. Ταυτόχρονα, όμως, ίσως να θεωρήσαμε και κάποιες ταινίες δεδομένες.
Στην εποχή που για τη μέση πλατφόρμα μαζικού περιεχομένου το σινεμά ξεκίνησε, στην καλύτερη περίπτωση, κάπου στα τέλη των ‘90s, είναι ζήτημα νευραλγικής σημασίας να γράφουμε για ταινίες που οι παλιότεροι (πολύ κακώς) έχουμε στη συνείδησή μας ως χιλιοπαιγμένες και χιλιοειδωμένες, να τις προτείνουμε ξανά και να τις επαναφέρουμε στην επικαιρότητα. Είναι, πέρα από επαγγελματικό, και σινεφιλικό χρέος μας να μεταδώσουμε το δώρο που μας έκαναν όλες αυτές οι ταινίες στις επόμενες γενιές σινεφίλ οι οποίες, όπως κι εμείς, θα αμφισβητήσουν, θα ανακαλύψουν, θα αναθεωρήσουν, με τα δικά τους κριτήρια, σε συμφωνία με τα ρεύματα, τις ανάγκες και τις νευρώσεις και, ναι, και τις αγκυλώσεις της εποχής τους. Για σκεφτείτε πχ. πώς μπορεί να φαινόταν στους Έλληνες κριτικούς των ‘70s και των ‘80s η κριτική αποκατάσταση του Σπίλμπεργκ και η αναθεώρηση της στάσης μας απέναντι στην αμερικανική στουντιακή παραγωγή, στα «αμερικανοτραφή χολιγουντιανά σκευάσματα» που χαϊδολογούν «πιθηκίζοντες, προγλωσσικούς κινηματογραφικούς τουρίστες», όταν για τους ίδιους, που γαλουχήθηκαν κριτικά και σινεφιλικά σε μια έντονα πολιτικοποιημένη περίοδο, η αμερικανική εμπορική ταινία ήταν συνώνυμη μιας ιμπεριαλιστικής ενέργειας;
Όλα αυτά για να καταλήξουμε ότι οι ταινίες θα ξεχαστούν πρωτίστως αν δεν τις δείχνουμε. Και στις μέρες μας, που ο «θόρυβος» στην εικόνα, όταν δεν είναι επιλογή του δημιουργού, εκτιμάται μόνο από κάποιους ρομαντικούς υπερμάχους της πολυκαιρισμένης μπομπίνας, που μιλούν και λίγο εκ του ασφαλούς, γιατί ξέρουν καλά την ταινία, ή χρησιμοποιείται ως άλλοθι από επαγγελματίες των οποίων οι αίθουσες δεν πληρούν τις στοιχειώδεις τεχνολογικές προδιαγραφές, καλό είναι να δείχνουμε τις ταινίες στην καλύτερη δυνατή ποιότητα. Όλα αυτά για να πούμε ότι ο «Κονφορμίστας» του Μπερτολούτσι επιστρέφει σε αποκατεστημένη 4Κ κόπια. Με μαγιά το γραπτό του Μοράβια, ο Ιταλός δημιουργός έχει συνθέσει ένα κομψοτεχνημα που καταδεικνύει τη σαγήνη της ανωνυμίας του όχλου και περιγράφει τη διαδικασία εκφασισμού ενός ατόμου – το υπογραμμίζουμε επειδή στην εποχή μας το θέμα μιας ταινίας φαίνεται να είναι το μείζον- σαν μια πένθιμη (κινηματογραφική) ακολουθία. Η μουσική του Ντελερί, τα κάδρα, τα χρώματα και οι φωτισμοί του Στοράρο, η σκηνογραφία του Σκαρφιότι και τα πρόσωπα του Τρεντινιάν και της Σαντρέλι αποκτούν μετά την αποκατάσταση τέτοια υφή, σαν να γυρίστηκε η ταινία σήμερα, χωρίς, όμως, να προδίδεται το αρχικό όραμα του Μπερτολούτσι.
Είναι μια ταινία που αφορά (και) ένα σημερινό κοινό, το οποίο ενδιαφέρεται για το σινεμά και, ερχόμενο σε επαφή μαζί της, πιθανότατα θα φύγει από την αίθουσα με την σκέψη ότι παρακολούθησε κάτι που, ανεξάρτητα από το πώς θα εκτιμήσει στη συνέχεια, σίγουρα αφήνει την αίσθηση μιας δημιουργιας μεγαλύτερης, πιο σχολαστικά κατασκευασμένης, πιο πυκνής νοηματικά από τη μέση mainstream και arthouse παραγωγή που παρακολούθησε μέσα στη χρονιά. Η αποκατεστημένη κόπια του έργου θα προβληθεί έξω στις αρχές του 2023, ελπίζουμε ότι θα τη δούμε σύντομα και στη χώρα μας.
