Shaft 1971

Σαφτ. Τζον Σαφτ. Γεννημένος γύρω στο 40, με δράση που ξεκινά το 1971, με τη βοήθεια της πένας του συγγραφέα Ερνεστ Τάιντιμαν, της σκηνοθεσίας του Γκόρντον Παρκς, του “ύμνου” του Αϊζακ Χέιζ και της αλήτικης σεξουαλικότητας του Ρίτσαρντ Ράουντρι. Βέβαια, το Shaft υπήρξε πολλά παραπάνω από μια απλή ταινία για ένα μαύρο ντετέκτιβ.
Γυρισμένο την ίδια χρονιά με το μνημειώδες Sweet Sweetback’s Baadasssss Song, εγκαινίασε ένα κινηματογραφικό είδος που θα διαρκούσε μόνο μια πενταετία αλλά θα σημάδευε την πορεία του σινεμά: τις ταινίες blaxploitation. Μαύροι άντρες και σπανιότερα γυναίκες, αποτίναξαν το ρόλο των υπηρετών, βοηθών ή ευγενικών πολιτών αλά Σίντνεϊ Πουατιέ και εμφανίστηκαν ως κυνικοί, παντοδύναμοι, υποψιασμένοι και βίαιοι αντι-ήρωες.
Οι χαρακτήρες αυτοί, φυσικά, κυμαίνονταν από αστυνομικούς και ντετέκτιβ έως μαφιόζους, νταβατζήδες και εμπόρους ναρκωτικών. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που ώθησε τον Τζούνιους Γκρίφιν, τότε Πρόεδρο της NAACP, να συμμαχήσει με άλλους ανθρωπιστικούς οργανισμούς εναντίον του “blaxploitation”, της εκμετάλλευσης, δηλαδή, της μαύρης φυλής από τα κινηματογραφικά στούντιο – το κατηγορώ του, έδωσε στο κίνημα την επωνυμία του και στους (αντι)ήρωές του το απαραίτητο στοιχείο αμφισβήτησης για να γίνουν ακόμη πιο μυθικοί.


Έτσι, ο Τζον Σαφτ είναι Αφρο-αμερικανός στην καρδιά της φυλετικής συνειδητοποίησης. Κυρίαρχο όπλο του, η αυτάρκεια, η ανεξαρτησία, η δύναμη να στέκεται στα πόδια του, μόνος εναντίον όλων, έτσι όπως κανείς έγχρωμος ήρωας δεν είχε ποτέ ξανά παρουσιαστεί στον κινηματογράφο – πόσο μάλλον στη ζωή. . .
Είναι η επιτομή της στιβαρής πλευράς του blaxploitation. Για πρώτη φορά οι προσδοκίες του μαύρου κοινού βρήκαν κάποιον να τις αντιπροσωπεύσει, την δική τους απάντηση στον λευκό καθημερινό ήρωα που πρότεινε η Αμερική της εποχής στο πρόσωπο του Ρόκι. Τον άνθρωπο που θα δημιουργούσε μόδα – κινηματογραφική, ενδυματολογική (ποιος μπορεί να ξεχάσει το διάσημο σκουρόχρωμο δερμάτινο σακάκι του;), μουσική, φραστική, φιλοσοφική – και που ταυτόχρονα θα γινόταν πολιτικό σύμβολο του μαύρου αγώνα για επικράτηση. Ή μήπως όχι; Κάτι στο χιούμορ της ταινίας μας λέει ότι οι δημιουργοί και οι θεατές της πρέπει να διασκέδασαν αφάνταστα, ενημερώνοντας το λευκό θεατή για πράγματα για τα οποία οι ίδιοι είναι πολύ σίγουροι. . .


Λήδα Γαλανού