Για τον Όσκαρ Μισό η ιστορία, η κριτική και η συνεπακόλουθη δημοσιότητα άργησαν κάτι παραπάνω από μια μέρα. Ο γιος σκλάβου από το Κεντάκι, ένα από τα 13 αδέλφια μια οικογένειας προδιαγεγραμμένου ιστορικού, άλλαξε τον ρου της ζωής του, συνέβαλε υπερβαίνοντας το θεωρούμενο ως δυνατόν στην εποχή του για το μαύρο ζήτημα και παρέδωσε 7 μυθιστορήματα και πάνω από 40 κινηματογραφικές ταινίες. Όλα τους, και εν προκειμένω ειδικά οι ταινίες, νευραγικής σημασίας στην αλυσίδα εκείνων που έδρασαν αψηφώντας τις δυσκολίες και έφεραν τα πράγματα εδώ που είναι σήμερα. Που δεν είναι άριστα, αλλά οπωσδήποτε συνιστούν δραματική βελτίωση όχι μόνο στην αναγνώριση ανθρώπων αλλά και στην ενεργή διαδικασία απεικόνισης και εξιστόρησης του τραυματικού, πάντα ανοιχτού, ζητήματος της ζωής των μαύρων στις ΗΠΑ. Με άλλα λόγια δίχως τον Μισό, ούτε Σπάικ Λι, ούτε Τζον Σίνγκλετον, ούτε Στιβ ΜακΚουίν ούτε και Μπάρι Τζένκινς.
Έστω και τόσο καθυστερημένα, ένα φεστιβάλ, αυτό των Καννών, απαντά στην ιστορική παράλειψη. Προβάλλοντας φέτος στο Cannes Classics τμήμα το θρίλερ του 1935 «Φόνος στο Χάρλεμ», καθώς και το ντοκιμαντέρ του Φραντσέσκο Ζίπελ, «Όσκαρ Μισό – Ο Σουπερήρωας του Μαύρου Σινεμά», σφραγίζεται ο εορτασμός των 70 χρόνων από τον θάνατο του καλλιτέχνη. Κι ίσως έτσι προκύψει ένα ενδιαφέρον, εννοούμε ευρύτερο ο κόσμος του σινεμά έτσι κι αλλιώς θα κάνει τη δουλειά του, για τον άνθρωπο που σχεδόν ολομόναχος απάντησε στην εξιστόρηση της «Γέννησης ενός Έθνους» του Γκρίφιθ, που παραμένει βέβαια καλλιτεχνικό έμβλημα, αλλά έχει μια απολύτως συζητήσιμη ιδεολογική στάση.
Υπεύθυνοι της αποκατάστασης του «Φόνος στο Χάρλεμ», οι συνήθεις ύποπτοι της Ταινιοθήκης της Μπολόνια και το Ίδρυμα του Μάρτιν Σκορσέζε. Μιας ταινίας όχι στο ύψος του «Body and Soul» ή του «Within Our Gates» (η απόκριση στην ταινία του Γκρίφιθ), αλλά και πάλι περιέχουσας μια καταπληκτικής σκηνής που ένας μαύρος θυρωρός ανακαλύπτει το πτώμα μιας λευκής γυναίκας και κοιτάζει απευθείας στην κάμερα γεμάτος τρόμο επίγνωσης ότι θα κατηγορηθεί για το έγκλημα.
Ας ελπίσουμε ότι θα πυρώσει ένα ενδιαφέρον, που θα επικυρώσει με τη σειρά του ότι η πρεμούρα για τις μαύρες ιστορίες δεν είναι αποτέλεσμα μιας χυδαίας μόδας, αλλά μια ουσώδης αλλαγή. Μόνο 5 από τις 44 ταινίες του σώζονται δυστυχώς, ποιος ξέρει τι κρύβουν, αν κρύβουν, οι φιλμο-αποθήκες του κόσμου, και το γεγονός ότι ο «Φόνος στο Χάρλεμ» δεν έχει κινήσει ενδιαφέρον διανομής (αρχικά στις ΗΠΑ) δεν είναι ενθαρρυντικό. Παραμένει όμως ιστορικής σημασίας η κίνηση και φυσικά ο άνθρωπος, που κατάφερε με απίθανο σθένος να αντέξει το βάρος της εποχής του, να συστήσει ακόμα και δικά του παραγωγικά μέσα, να φτιάξει τόσες ταινίες και να σταθεί σαν ένα πρωτοπόρος της περιγραφής της μαύρης κατάστασης σε μια ρατσιστική πραγματικότητα που κατάφερε επί αιώνες να αποκλείσει με κάθε τρόπο την ανθρώπινη έκφραση μιας τεράστιας πληθυσμιακής ομάδας. Στο πρόσωπο του Μισό η αλυσίδα με το #blacklivesmatter του 21ου αιώνα αποκτά ιστορικό και καλλιτεχικό τεκμήριο.
