Ποιος θα περίμενε κοτζάμ Ακαδημία να ναρκοθετήσει έτσι το μέλλον της;
Η υπόθεση της υιοθέτησης κανόνων ποικιλομορφίας προκειμένου μια ταινία να νομιμοποιείται να συμμετέχει στην οσκαρική διαδικασία, είναι ενδεχομένως μια ακόμα (μικρή) υπόθεση μοντέρνας απόστασης ανάμεσα στην κουλτούρα των μίντια και της «εκεί έξω» κοινωνίας. Υπάρχει και εδώ σοβαρός κίνδυνος η Ακαδημία, για τον φόβο της ακύρωσης, να υιοθέτησε ένα σετ κανόνων που δεν θα της είναι ωφέλιμο για την δημοτικότητα – αν όχι για την ύπαρξή της.
Η New York Post, σε πρόσφατο άρθρο της, αναφέρει σειρά παραγόντων της βιομηχανίας (ηθοποιοί, παραγωγοί, σκηνοθέτες) που ούτε λίγο ούτε πολύ θεωρούν «γελοίους» του κανόνες που θα ισχύσουν από του χρόνου και επί της ουσίας καλούν τις παραγωγές που ενδιαφέρονται για βράβευση να τηρούν τουλάχιστον δύο από τους παρακάτω τέσσερεις κανόνες: Να έχουν πρωταγωνιστή ή σημαντικό υποστηρικτικό ρόλο προερχόμενο από υπο-εκπροσωπούμενες φυλετικές ή εθνικές ομάδες, να έχουν ένα βασικό στόρι εστιάζον σε υπο-εκπροσωπούμενη ομάδα ή ένα ελάχιστο 30% του καστ να προέρχεται από δύο ή και περισσότερα γκρουπ που υπο-εκπροσωπούνται (γυναίκες, εθνικές μειονότητες, LGBTQ, ή άτομα με αναπηρία). Η εφημερίδα αναφέρει ότι σήμερα ο «Νονός» δεν θα είχε καν τη δυνατότητα να πάρει Όσκαρ. (Οι ακόλουθοι της τρέχουσας κουλτούρας βέβαια δεν έχουν το παραμικρό πρόβλημα με το ενδεχόμενο αυτό.)
Μέλη της Ακαδημίας βλέπουν το πρόβλημα. «Αυτός που πρέπει να πάρει τον ρόλο, πρέπει να πάρει τον ρόλο. Γιατί να περιορίζεις τις επιλογές σου; Αλλά είναι ο κόσμος που ζούμε. Τρελός.», λέει ένα σκηνοθέτης, για εύλογους λόγους ανώνυμος. Ο Ρίτσαρντ Ντρέιφους συμφωνεί: «Κανείς δεν πρέπει να μου λέει, ως καλλιτέχνη, ότι πρέπει να ενδώσω στην πιο πρόσφατη εκδοχή ηθικής.»
Insider της βιομηχανίας ισχυρίζεται αντιθέτως: «Ο στόχος της Ακαδημίας δεν είναι να ακυρώσουν συμμετοχές αλλά να γιορτάσουν και να ενθαρρύνουν την πρόοδο προς μεγαλύτερη αντιπροσώπευση και συμπερίληψη στην βιομηχανία.»
Ένας εκ των μεγάλων παραγωγών, που επιθυμεί να παραμείνει ανώνυμος αντιτείνει: «Όλοι πιστεύουν ότι η Ακαδημία το παράκανε. Είναι γελοίο να μας επιβάλλουν να ρεγουλάρουμε τη δουλειά μας. Μεταξύ μας το ξέρουμε αλλά δεν αξίζει να αντιδράσουμε δημόσια.»
Αυτό το τελευταίο έχει σημασία. Διότι υποδηλώνει ότι έτσι τα Όσκαρ θα απαξιωθούν. Η αξιοκρατία έχει σημασία (και) σε αυτή τη δουλειά και οι παραγωγοί/δημιουργοί δεν είναι δυνατόν να την περιφρονήσουν με αντίτιμο μια οσκαρική παρουσία/βράβευση που δεν σημαίνει τελικά και πολλά. «Σκεφτείτε πόσα μεγάλα έργα δεν θα είχαν γίνει αν τηρούνταν οι κανόνες αυτοί», λέει ένας σκηνοθέτης – αν και τα Όσκαρ (ίσως έχοντας σε μεγάλη εκτίμηση τον εαυτό τους) δεν λένε να μην γίνουν οι ταινίες, λένε ότι δεν θα τις λογαριάσει η Ακαδημία προς βράβευση.
Ένας κριτικός και θεωρητικός, μέλος της Ακαδημίας, περιγράφει τα κριτήρια πάντως ως «τολμηρά και θαρραλέα». «Ποτέ δεν ξανάδα τέτοιο πράγμα στον κόσμο της τέχνης. Πότε δεν ξανάδα περιορισμούς στο τι μπορείς να κάνεις αν θέλεις αναγνώριση.»
Ένας βετεράνος της βιομηχανίας λέει: «Θέλω να είμαι συμπεριληπτικός, αλλά δεν θέλω να βάλω κάποιον στο έργο επειδή πρέπει ενώ δεν ανήκει στην λογική της ιστορίας που θέλω να διηγηθώ. Δεν θέλω να βάλω έναν LGBTQ χαρακτήρα που δεν βγάζει νόημα στην αφήγηση. Αυτά δεν τα κάνεις δίχως να πληγώσεις την ταινία.»
«Όλοι πρέπει να είναι συμπεριληπτικοί για καλό λόγο, αλλά και όλοι πρέπει να συνάδουν ως προς την αξιοκρατία», συμπληρώνει ένας σεναριογράφος. Το «αμόκ» της ποικιλομορφίας παραίτησε έναν γνωστό παραγωγό που είπε για τους κανόνες του 2024: «Κατά τη γνώμη μου έχουν ξεφύγει εδώ και καιρό. Η διανομή [σ.σ.: εννοεί το κάστινγκ] έχει καταστεί όλο και λιγότερο οργανικής σημασίας, όλο και περισσότερο έχει να κάνει με το να τικάρεις κουτάκια ποικιλομορφίας. Πληγώνει το προϊόν, δεν βοηθά και δεν νομίζω ότι θα κάνει καλό σε κανέναν μακροπρόθεσμα. Η Ακαδημία στριμώχτηκε μόνη της στη γωνία και τώρα δεν μπορεί να ξεμπλέξει.»
Το ζήτημα/πρόβλημα είναι μεγάλο, μα εύκολο στην περιγραφή. Τα ηνία βρίσκονται σε μια κρατούσα αντίληψη που διέπει τα μίντια και τους χρήστες που ελάχιστη/μηδενική σχέση έχουν με τη δουλειά, με την βιομηχανία, με την τέχνη του σινεμά. Οι άνθρωποι αυτοί μιλούν εξ ονόματος άλλων και δεν θα πρέπει να νομίζει κανείς ότι τους ενδιαφέρει ο «Νονός», ο «Λόρενς της Αραβίας», «Η Λίστα του Σίντλερ» και βασικά ο κορμός της δυτικής παραγωγής από αρχής κινηματογράφου. Σημασία εδώ έχει η αλλαγή, η δημιουργία μιας νέας νόρμας και όχι το υποσύνολο (κατ' αυτούς) που είναι η κινηματογραφική παραγωγή. Κι από εδώ ξεκινά μια άλλη, μεγάλη, αν όχι ατέρμονη κουβέντα.
Τα Όσκαρ θα χάσουν, έχουν ήδη χάσει, από το φαινόμενο και ή που θα αλλάξουν τελικά γραμμή ή που θα απαρχαιωθούν αυτόματα.
