My Bollywood nights

Ενα γύρισμα στο Bollywood είναι η δεύτερη καλύτερη δικαιολογία για να βρεθεί κανείς στην Ινδία. Η πρώτη είναι να βρεις τον εαυτό σου, αλλά κατοχυρώθηκε από τον Γουές Αντερσον με το «Ταξίδι Στο Darjeeling». Φροντίστε μόνο να μη δοκιμάσετε κανένα από τα παραπάνω σε περίοδο μουσώνων. Εμένα γιατί δεν με προειδοποίησε κανείς πριν φτιάξω τη βαλίτσα;

Από τη Δέσποινα Παυλάκη

Η άφιξη (καταρρακτώδης)

Οταν η άφιξή σου συνοδεύεται από καταρρακτώδεις βροχές, το ίδιο και η πρώτη, η δεύτερη και η τρίτη μέρα της διαμονής, τότε είναι ξεκάθαρο ότι βρέχει προς τιμήν σου και καλά θα κάνεις να το απολαύσεις! Μια άλλη, πολύ λιγότερο βολική εκδοχή είναι ότι μάλλον ήρθες στην Ινδία σε λάθος εποχή (βλέπε μουσώνες), αλλά αν βρίσκεσαι ήδη εκεί δεν συμφέρει να το δεις έτσι. Αν και αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα σου περάσει από το μυαλό, γιατί Αύγουστο μήνα τα γυρίσματα ακυρώνονται το ένα μετά το άλλο, τα στούντιο πλημμυρίζουν συνεχώς και τα ούτως ή άλλως μπελαλίδικα εξωτερικά γυρίσματα γίνονται απαγορευτικά. Μέχρι λοιπόν να βρεθείς στο πλατό των ονείρων σου, το τρίτο καλύτερο πράγμα που έχεις να κάνεις στην Ινδία είναι να πας σινεμά.

Η κινηματογραφική αίθουσα (περιπετειώδης)

Είναι Σεπτέμβριος και κάνεις τους υπολογισμούς σου: είσαι κινηματογραφικός συντάκτης, άρα ποτέ δεν προγραμματίζεις σινεφιλική έξοδο εάν δεν είναι άμεσα συνδεδεμένη με την καριέρα σου. Το σινεμά έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί μέσο ψυχαγωγίας, αφού βλέπεις τα πάντα πολύ πριν από τους φίλους σου σε πρωινές δημοσιογραφικές προβολές, και ο μόνος λόγος που μπαίνεις σε σκοτεινή αίθουσα όταν έχει σκοτάδι (έξω) είναι για κάποια έκτακτη αβάν πρεμιέρ. Ακόμη λοιπόν κι αν βρίσκεσαι στο Μουμπάι (πρώην Βομβάη για τους απληροφόρητους) σε τρώει το σαράκι, κι αντί να πας να δεις το τρίωρο έπος «Gandhi My Father», που έχει σπάσει τα ταμεία, μπαίνεις σε ινδικό multiplex να δεις «Ρατατούη» (θα το παιζαν και οι Νύχτες Πρεμιέρας, αλλά βαριέσαι το στριμωξίδι). Την ώρα που διασχίζεις τον διάδρομο, συνειδητοποιείς ότι διατρέχεις μεγάλο κίνδυνο να το δεις ντουμπλαρισμένο στα hindi. Κοντοστέκεσαι στην είσοδο της κατάμεστης αίθουσας και παίρνεις την πρώτη τρομάρα: το κοινό πετάγεται όρθιο και κάποιο αδιευκρίνιστο εμβατήριο αρχίζει να παίζει από τα μεγάφωνα. Ναι, είναι ο εθνικός ύμνος που ακούγεται πριν από κάθε μεγάλη κινηματογραφική κυκλοφορία, για απροσδιόριστους λόγους. Παίρνεις θέση τρομαγμένος και αγαλλιάζει η ψυχή σου. Η αίθουσα είναι τίγκα στα πιτσιρίκια, αλλά η ταινία συνεχίζει να είναι στα αγγλικά και μάλιστα ΧΩΡΙΣ υπότιτλους, γιατί στις μεγάλες ινδικές πόλεις μιλάνε αγγλικά και οι πέτρες. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν θα σε πάρει από πίσω ο μισός αντρικός πληθυσμός αν τολμήσεις να βάλεις φούστα πάνω από τον αστράγαλο.

Το τηλεοπτικό στούντιο (αγχώδες)

Μέχρι να στεγνώσει το Film City -αχανής περιφραγμένη δασική έκταση που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για γυρίσματα και διαθέτει πολλαπλά στούντιο και υπέροχα απομεινάρια από high-budget δημιουργίες, όπως αλλοπρόσαλλα κτίσματα με πρόσοψη τράπεζας και το πίσω μέρος καθολικής μητρόπολης- αποφασίζεις να ρίξεις το επίπεδο και να πας σε στεγανά γυρίσματα ινδικής σαπουνόπερας. Κάθεσαι σε στριφογυριστή σκάλα μεγαλοαστικής έπαυλης, ενώ όλο το αποκλειστικά αντρικό συνεργείο ατενίζει την κάθε άλλο παρά κοντή φούστα σου με γουρλωμένα μάτια (την πάτησες σαν πρωτάρα: μπορεί το Μουμπάι εκ πρώτης όψεως να μοιάζει αρκούντως προοδευτικό για μήκη ως το γόνατο, αλλά δεν είναι). Σου προσφέρουν καφέ και πετσέτα θαλάσσης για να καλύψεις τα πόδια σου. Τα δέχεσαι και τα δύο γεμάτη ευγνωμοσύνη. Λίγα μέτρα πιο πέρα, κατά φαντασίαν γόνος πλούσιας οικογένειας ξελαρυγγιάζεται με αγανακτισμένο ύφος, αγριοκοιτάζοντας τον μακιγιέρ. Οχι, δεν πρόκειται περί παρασκηνιακής ίντριγκας, απλώς οι ηθοποιοί δεν κάνουν τον κόπο να παρευρίσκονται ταυτόχρονα στο γύρισμα, όποτε ο καθένας απαγγέλλει με στόμφο τις ατάκες του σε όποιον βρει μπροστά του και ο πολυπρόσωπος διάλογος συναρμολογείται στο μοντάζ. Γενικά πλάνα οικογενειακής ευτυχίας με όλους τους ηθοποιούς στο ίδιο κάδρο προστίθενται αργότερα.

Το κινηματογραφικό γύρισμα (χαώδες)

Βγαίνει ο ήλιος, αλλά εσύ το έμαθες το κόλπο. Στην Ινδία όση περισσότερη ζέστη κάνει, τόσο πιο πολλά ρούχα φοράμε (και κολυμπάμε μόνο με σάρι, εκτός κι αν προτιμάς τουριστικές παραλίες στην Γκόα). Βάζεις παντελόνι κάτω από τη φούστα και φεύγεις περιχαρής για bollywoodιανό γύρισμα, μόνο και μόνο για να συνειδητοποιήσεις ότι στο Bollywood κανείς δεν πρόκειται να ασχοληθεί μαζί σου, εκτός κι αν έχεις πάρει Οσκαρ. Μυριάδες Ινδές στάρλετ κυκλοφορούν ημίγυμνες στο σετ, πλήθος δεύτερων βοηθών τρέχουν πίσω από τους ήδη υπεράριθμους πρώτους βοηθούς, και κανείς δεν κάνει τον κόπο να σε ρωτήσει αν θες καφέ.

Τι ανακούφιση!

Βρίσκομαι στα γυρίσματα promo trailer σπονδυλωτού δραματικού έπους, όπου μαζί με μένα έχουν προσκληθεί μιλιούνια εγχώριων ρεπόρτερ και τηλεοπτικών παρουσιαστών, για να δημιουργηθεί το απαραίτητο buzz που θα φέρει τον κόσμο στις αίθουσες. Στο επίκεντρο της προσοχής ο superstar Σουνίλ Σέτι, που εκτός από μια επικίνδυνη ομοιότητα με τον Τζορτζ Μάικλ διαθέτει επίσης σειρά επιτυχημένων επιχειρήσεων. Οι Ινδοί σταρ εκτός από τις μεγάλες οθόνες κυριαρχούν φυσικά και στα billboards, αφού είναι ό,τι πιο δημοφιλές μετά τον ινδουισμό, και διαφημίζουν τα πάντα, από σαμπουάν μέχρι λάδια αυτοκινήτου. Την εποχή που βρέθηκα εγώ στο Μουμπάι έκανε την πανηγυρική επιστροφή του ο Αμιτάμπ Μπακτσάν, αυτοκρατορική προσωπικότητα της εγχώριας κινηματογραφικής βιομηχανίας με θητεία στη Βουλή, γνωστός και ως Big Β, που εκείνη την εποχή διαφήμιζε παντού μπετόν (Big Β-ετόν!). Στο θέμα μας όμως. Το τρέιλερ στην Ινδία είναι συνώνυμο του μουσικού βιντεοκλίπ, αφού κινηματογραφική και μουσική βιομηχανία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Ολες οι μεγάλες ταινίες -ακόμα κι αν πρόκειται περί ασήκωτου δράματος- εμπεριέχουν μουσικές σεκάνς που μοιάζουν επικίνδυνα με εμβόλιμα βιντεοκλίπ, τα οποία κυκλοφορούν αυτούσια στους αντίστοιχους μουσικούς σταθμούς της χώρας χαράζοντας τη δική τους πορεία στα charts, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιούνται και ως κινηματογραφικό promo.

Οι κομπάρσοι: Η λευκή σάρκα είναι η τελευταία λέξη της μόδας. Πάρα τους ατελείωτους Ινδούς που θα έδιναν και το αριστερό τους πόδι μόνο και μόνο για να ξεροσταλιάζουν με τις ώρες στο σετ, πολλές εταιρείες παραγωγής -στην προσπάθειά τους να «εκσυγχρονίσουν» το είδος- προτιμούν να προσλαμβάνουν άφραγκους λυσσαλέους τουρίστες, και μάλιστα επί πληρωμή! Το μεροκάματο αγγίζει τα 70 δολάρια την ημέρα -ποσό διόλου ευκαταφρόνητο για τα ινδικά δεδομένα- ενώ όσον αφορά τους χορευτές, στην αγορά κυριαρχούν οι Ρωσίδες και οι Ουκρανές, που καταφτάνουν στην Ινδία με εξάμηνα κινηματογραφικά συμβόλαια και φεύγουν τρέχοντας μόλις λήξουν.

Ο κλιματισμός: Δεν υπάρχει. Ή τέλος πάντων περιορίζεται στα μεγάλα στούντιο και, μιας και στην Ινδία περισσότερες είναι οι πιθανότητες να ιδρώνεις παρά να κρυώνεις, το πρόβλημα είναι σοβαρό. Προσωπικά παρευρέθηκα σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις όπου το γύρισμα ήταν αδύνατον να διαρκέσει πάνω από 5 δευτερόλεπτα τη φορά, αφού το μακιγιάζ δεν μπορούσε να αντισταθεί στους ποταμούς του ιδρώτα, αλλά απ ό,τι έμαθα αργότερα, το φαινόμενο είναι μάλλον σύνηθες. Χωρίς αυτό βέβαια να έχει πείσει τους ιδιοκτήτες των στούντιο να βάλουν air condition, αλλά ούτε και τους παραγωγούς να το απαιτήσουν. Αντιθέτως, υπερβάλλοντα κλιματισμό διαθέτουν όλες οι αίθουσες multiplex, γι αυτό άλλωστε ο μέσος όρος διάρκειας του bollywoodιανού έπους είναι τρεις ώρες: όταν ο μέσος Ινδός είναι αναγκασμένος να στερηθεί για να πληρώσει το εισιτήριο, πρέπει τουλάχιστον να μπορεί να κάνει απόσβεση απολαμβάνοντας διασκέδαση και κλιματιζόμενο περιβάλλον για ένα σεβαστό χρονικό διάστημα.

Οι στάρλετ: Οι ημίγυμνες και συνήθως κακότροπες στάρλετ οι οποίες συνωστίζονται σε κάθε bollywoodιανό σετ που σέβεται τον εαυτό του είναι κατά κύριο λόγο νικήτριες καλλιστείων. Μέσα σε διάστημα λίγων ωρών γνώρισα τη Μις Ινδία, τη Μις Asia Pacific, αλλά και έναν αρκετά μεγάλο αριθμό εξωτικών μοντέλων, αφού ό,τι κι αν κάνεις στην Ινδία απώτερος σκοπός είναι να γίνεις ηθοποιός. Για να μην μπορέσεις ποτέ ξανά να πας μόνος σου στο σούπερ μάρκετ και να πρέπει να ζεις σε περιφραγμένα κτιριακά συγκροτήματα, αφού κάθε ηθοποιός στην Ινδία κινδυνεύει να καταβροχθιστεί από ορδές κόσμου, κάτι παρόμοιο δηλαδή με αυτό που έπαθε ο Ζαν Μπατίστ Γκρενούιγ στο «Αρωμα»! Οπως πολύ σωστά παρατήρησε η Αντζελίνα Τζολί την τελευταία φορά που πήγε για promotional tour στην Ινδία, τίποτα δεν θα ικανοποιούσε περισσότερο έναν Ινδό φαν από ένα κομματάκι από τη σάρκα σου.

Ο καταμερισμός εργασίας: Η ουσία του Bollywood, ωστόσο, συνίσταται στο εξής απλό: πάρε μια οποιαδήποτε δουλειά και φρόντισε να την καταμερίσεις σε όσα περισσότερα άτομα μπορείς. Αφαίρεσε από το σετ οποιαδήποτε δυνατότητα ηλεκτρονικής ενδοσυνεννόησης, μοίρασε και μερικές ντουντούκες και έχεις στα χέρια σου μια bollywoodιανή υπερπαραγωγή. Ακόμα και το γυάλισμα του πατώματος είναι υπόθεση πολύ προσωπική: αντί να το σκουπίζει ένα άτομο με μια μεγάλη σκούπα ύστερα από κάθε σκηνή, εμφανίζονταν δεκαπέντε βοηθοί με Wettex που σκούπιζαν ο καθένας το κομμάτι του, φωνάζοντας σε όποιον έβρισκαν μπροστά τους να φύγει από τη μέση. Κάθε πρώτος βοηθός παραγωγής είχε τέσσερις δεύτερους βοηθούς παραγωγής κα κάθε δέυτερος βοηθός παραγωγής είχε πέντε τρίτους βοηθούς παραγωγής, και γενικά, απ ό,τι κατάλαβα, όσο πιο ασήμαντος ήσουν στην κινηματογραφική κλίμακα τόσο περισσότερους βοηθούς σού έδιναν. Εμένα τότε γιατί με απέρριψαν ως overqualified όταν έκανα αίτηση για τέταρτη βοηθός παραγωγής στο «Shantaram» της Μίρα Νάιρ, που σύντομα θα ξεκινούσε γυρίσματα στο Μουμπάι; Εγώ πότε θα αποκτήσω υπηκόους;