Δεν χρειάζονται καν συστάσεις για τον Μάικ Λι, έναν δημιουργό βραβευμένο με Χρυσό Φοίνικα -για το «Μυστικά και Ψέμματα»-, που μετράει 15 μεγάλου μήκους ταινίες, ανάμεσά τους υπέροχα δείγματα σινεμά, όπως ο «Γυμνός», το «Topsy-Turvy», το «Μυστικό της Βέρα Ντράικ» και πρόσφατα το «Another Year» και ο «Κύριος Τέρνερ».
Από το 1971 που είναι ενεργός, έχει δημιουργήσει το δικό του ύφος, γνώριμο από τον ρεαλισμό που χειρίζεται τις ιστορίες και τους ήρωές του. «Ρεαλισμό του νεροχύτη» έγραφαν κάποια έντυπα για το στυλ του, και καθόλου απαξιωτικά δεν ήταν, θέλοντας να υπογραμμίσουν πόσο βαθιά στα μάτια μπορεί να κοιτάξει την βρετανική εργατική τάξη.
Σύντομα θα γίνει γνωστός και στην Αμερική, κυρίως από τον «Γυμνό» με τον Ντέιβιντ Θιούλις, αλλά τα «Μυστικά και Ψέμματα» του 1995 θα είναι εκείνα που θα τον καταξιώσουν ως δημιουργό, ενώ θα λογιστεί και ως ένας σκηνοθέτης με ένα από τα καλύτερα μιούζικαλ, το «Topsy-Turvy».
Το «Peterloo», η τελευταία του ταινία, που κυκλοφόρησε το 2018 και αφορά την σφαγή στο Μάντσεστερ του 1819 πήρε εξαιρετικές κριτικές κι από τότε ο Μάικ Λι βρίσκεται σε μια στάση αγρανάπαυσης, ενώ σε πρόσφατη συνέντευξή του δήλωσε πως «δυσκολεύεται να βρει χρηματοδότηση για τις νέες του ιστορίες», και ίσως να ξέρει το γιατί.
«Πολλές από τις ταινίες μου έχουν να κάνουν με την άμεση συνεργασία μου με τον ηθοποιό και να βασίζονται στις προσωπικότητές τους. […] Πρέπει να είσαι πολύ συγκεκριμένος με τα στούντιο τι είναι αυτό που θέλεις να κάνεις, αλλιώς σε απορρίπτουν».
Κι αν το Netflix, που είναι ο σωτήρας αρκετών σκηνοθετών τα τελευταία χρόνια, ενδιαφέρθηκε για τον Μάικ Λι; «Μου αρνήθηκε, που είναι ντροπή, γιατί έχουν άπειρα χρήματα. Μου είπαν οτι δεν μπορούν να εμπλακούν αν δεν ξέρουν ποιο είναι το καστ ή περί τίνος πρόκειται η ταινία. Δεν στέκει κάτι τέτοιο, γιατί αν την κάνουν την ταινία, ο κόσμος θα την δει- γιατί θα είναι εκεί».
Και δεν έχει άδικο να το λέει αυτό, όταν συνεργάστηκε με την Amazon για το «Peterloo», που διένειμε την ταινία ακόμα κι αν «βγήκε» 20 λεπτά μεγαλύτερη, χωρίς να εμπλέκεται στη διαδικασία των γυρισμάτων, ελπίζοντας να βρει κάτι αντίστοιχο και στο Netflix. Αλλά όχι.
Η αλήθεια είναι πως οι ταινίες του δεν είναι καν ακριβές -εξαιρώντας το «Peterloo», οι περισσότερές του γυρίστηκαν με λιγότερα από 20 εκατομμύρια δολάρια- τη στιγμή που το Netflix δίνει 200 εκατομμύρια δολάρια (!) για να γυρίσει το «Red Notice», την ίδια στιγμή που γυρίζει με λιγότερα χρήματα ταινίες, όπως το «Roma» του Αλφόνσο Κουαρόν, τον «Ιρλανδό» του Μάρτιν Σκορσέζε, το «Da 5 Bloods» του Σπάικ Λι, ή την «Εξουσία του Σκύλου» της Τζέιν Κάμπιον, ταινίες δημιουργών, που οδηγούν την πλατφόρμα στην οσκαρική κούρσα.
Κι αν δεν αφορά το Netflix η «αγγλική» κουλτούρα του Λι, αφού ασχολείται κυρίως με την βρετανική ιστορία, ή ζητήματα της αγγλικής κοινωνίας και κουλτούρας μακριά από την αμερικάνική; Ίσως και να ισχύει και το έχει σχολιάσει και ο Λι σε αρκετά Q&A’s μέσα στα χρόνια, λέγοντας πως «οι ταινίες του είναι πολύ αγγλικές για να τις ερωτευούν οι Αμερικάνοι».
Κι αν δεν είναι αυτό, τότε είναι πολύ «πολιτικές». Θυμηθείτε την «Βέρα Ντράικ» και τις νομοθεσίες για τις εκτρώσεις στην Μεγάλη Βρετανία τη δεκαετία του ’50 ή τις μάχες της εργατικής τάξης, ειδικά όταν μπαίνει ο έρωτας -και το χρήμα- στη μέση στο εξαιρετικό «All or Nothing».
Όμως, τα πράγματα είναι ρευστά και ο Μάικ Λι το ξέρει. «Εξαιτίας των social media, η κοινωνία είναι πιο εύκολο να συλλάβει εύπεπτες ιδέες. Από την άλλη είναι υπέροχο που η διαφορετικότητα μπορεί να συλληφθεί και να γίνει κατανοητή σε όλα τα επίπεδα. Αλλά φυσικά υπάρχει και μια άλλη πλευρά σε αυτό, κάτι το φασιστικό. Κάποιος με ρώτησε τις προάλλες μετά την προβολή του «Γυμνού» αν θα μπορούσε να γίνει τώρα».
Μάικ Λι, μαζί σου.
