Σε ένα ψυχρό, πολύβουο και βρώμικο αστικό τοπίο, μια κοπέλα με ξανθά μαλλιά και εντυπωσιακή γούνα και ένας μαζεμένος άνδρας συναντώνται και παίρνουν το δρόμο για το σπίτι του όπου η άβολη σιωπή διαδέχεται την άβολη κουβέντα της αρχής. H βραδιά όμως, η σύντομη συνάντησή τους έχει μόλις αρχίσει…
Έχοντας αποσπάσει το βραβείο «Σωκράτης Δημητριάδης» καλύτερης ταινίας της κατηγορίας «Έλληνες του κόσμου» στο περσινό φεστιβάλ της Δράμας, η ταινία «Make-Up» ταξίδεψε και στην Αθήνα για το Athens Open Air Film Festival στο πλαίσιο της βραδιάς που το φεστιβάλ αφιέρωσε σε βραβευμένους Έλληνες μικρομηκάδες. Όσο ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Χρήστος Μασσαλάς, που μέχρι πρότινος ζούσε και δούλευε στο Λονδίνο, προετοιμάζεται για την προβολή της επόμενης ταινίας του στο φεστιβάλ της Δράμας αυτόν τον Σεπτέμβριο, μας μίλησε για την έμπνευση πίσω από την ταινία του, τις δυσκολίες που συνάντησε στα γυρίσματα αλλά και για τα μελλοντικά του πλάνα.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την ταινία; Ξεκίνησε με μια εικόνα, μια στιγμή της ιστορίας ή με μια ιδέα για τους ήρωες ίσως;
Κατ'αρχήν, πρέπει να πω ότι δεν ξεκινάω μια ταινία με επιχειρήματα. Δεν ξεκινάω δηλαδή με μια "ενδιαφέρουσα ιστορία ή κατάσταση" αλλά με ένα αίσθημα, ασαφές και ρευστό. Η ιστορία και ο χαρακτήρας διαμορφώνονται στην πορεία. Περιφέρομαι στην καθημερινότητα μου κουβαλώντας αυτό το αίσθημα μέχρι που κάποια στιγμή βλέπω κάτι ή ακούω κάτι που με οδηγεί στην αρχή μιας αφήγησης. Μπορεί να είναι ένα πρόσωπο που θα δω στο μετρό, η πρόσοψη ενός κτιρίου, μια φράση που θα ακούσω. Νομίζω πως το «Make-up» ξεκίνησε ένα βράδυ στο Λονδίνο, όταν, επιστρέφοντας σπίτι από μια δουλειά, είδα στο λεωφορείο μια γυναίκα με μια τεράστια γούνα και πλατινέ μαλλιά που καθόταν μόνη της σε ένα κάθισμα δυο σειρές μπροστά από το δικό μου. Καθόταν πλάτη σε μένα, δεν μπορούσα να προσδιορίσω την ηλικία της. Περίμενα να γυρίσει κάποια στιγμή το κεφάλι της προς το παράθυρο για να δω το πρόσωπό της, αλλά εκείνη κοιτούσε διαρκώς μπροστά. Μετά από δυο στάσεις σηκώθηκε από τη θέση της, πήρε το τσαντάκι της και μια μισογεμάτη σακούλα από σούπερ μάρκετ και κατέβηκε από το λεωφορείο. Και τελικά δεν κατάφερα να δω το πρόσωπο της. Από τα χέρια της συμπέρανα ότι ήταν μάλλον νεαρή. Αυτό ήταν όλο. Δεν έγραψα συνειδητά ένα σενάριο για εκείνη την γυναίκα. Την φιγούρα αυτή την επανέφερα στο μυαλό μου αργότερα, μετά την ολοκλήρωση της ταινίας. Αλλά μάλλον η ταινία ξεκίνησε από εκείνη. Και από τον Josef von Sternberg.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη δυσκολία της ταινίας; Το στάδιο του σεναρίου, τα γυρίσματα, το μοντάζ και η ολοκλήρωση της ταινίας;
Η όλη διαδικασία είχε δυσκολίες, με εξαίρεση το σενάριο, που βγήκε σχεδόν «αυτόματα». Έκανα διορθώσεις στην πορεία, αλλά αυτό που γυρίσαμε ήταν πολύ κοντά στην πρώτη γραφή του σεναρίου. Αλλά είχαμε πολύ λίγα χρήματα για την παραγωγή. Βάλαμε από μισά, εγώ και η τότε παραγωγός μου στην Αγγλία, μαζέψαμε φίλους και γνωστούς για συνεργείο, πήραμε έπιπλα και ρούχα από παζάρια ξεπουλήματος και έτσι κάπως πορευτήκαμε. Αλλά ειδικά τα νυχτερινά γυρίσματα στο Ανατολικό Λονδίνο είχαν δυσκολίες. Μια σκηνή χρειάστηκε να την επαναλάβουμε τέσσερις φορές, όχι τέσσερις λήψεις, αλλά τέσσερις νύχτες έπρεπε να στήσουμε και να ξεστήσουμε για να γυρίσουμε την ίδια, μικρή σκηνή – δύο λεπτά από τα συνολικά είκοσι της ταινίας. Τη μια νύχτα έσβησαν τα φώτα του δρόμου, την άλλη νύχτα εξαφανίστηκαν κάποιες σκαλωσιές που «έπαιζαν» σε αρκετά πλάνα…η μια ατυχία μετά την άλλη. Αλλά ευτυχώς οι συνεργάτες μου ήταν πρόθυμοι να συνεχίσουν μέχρι να το πετύχουμε. Και η σκηνή τελικά βγήκε καλύτερη από αυτό που είχα αρχικά περιγράψει στο σενάριο.
Έχουν βοηθήσει ή γενικά επηρεάσει, πιστεύεις, οι πρόσφατες επιτυχίες των ελληνικών ταινιών σε φεστιβάλ του εξωτερικού και την παραγωγή των μικρού μήκους; Διαπιστώνεις κάποιο μεγαλύτερο ενδιαφέρον είτε όσον αφορά την χρηματική υποστήριξη ή την υποδοχή των ταινιών από τους ανθρώπους του χώρου και τα φεστιβάλ;
Υπάρχει πλέον ενδιαφέρον για το ελληνικό σινεμά από τα Φεστιβάλ και τα κανάλια του εξωτερικού. Όταν μια μεγάλου μήκους ταινία προβληθεί σε ένα μεγάλο διεθνές φεστιβάλ ανοίγει σίγουρα η προοπτική διανομής και περαιτέρω χρηματοδότησης. Και ήδη κάποιοι σκηνοθέτες αξιοποιούν αυτές τις δυνατότητες. Αλλά δεν νομίζω ότι αυτό διευκολύνει την παραγωγή των ελληνικών μικρού μήκους. Συνήθως οι μικρού μήκους είτε χρηματοδοτούνται από τους ίδιους τους σκηνοθέτες είτε έχουν την υποστήριξη κάποιου κρατικού φορέα. Η Ευρωπαϊκή συμπαραγωγή για τη μικρού μήκους υπάρχει σαν «σενάριο» αλλά στην πράξη είναι μια περίπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία και δεν ξέρεις πότε και αν θα ευδοκιμήσει. Συμμετείχα φέτος στο Euroconnection Forum Συμπαραγωγής του Clermont-Ferrand και πήρα μια γεύση. Για τη μεγάλου μήκους υπάρχει η προοπτική της αγοράς και της διανομής που κάνει τα πράγματα πιο σαφή. Για τη μικρού μήκους δεν υπάρχει αυτός ο σαφής προσανατολισμός. Οπότε, στην καλύτερη περίπτωση, μπορούμε να μιλάμε για εγχώρια κρατική ενίσχυση. Και μετά fundraising, μικρές χορηγίες και μπόλικη ευρηματικότητα. Αλλά μετά την υλοποίηση τα πράγματα γίνονται πιο εύκολα. Τα φεστιβάλ του εξωτερικού έχουν τα μάτια τους ανοιχτά για ελληνικές μικρού μήκους. Μπορεί να μην υπάρχουν αυτή τη στιγμή "ασφαλείς" συνθήκες παραγωγής, υπάρχει όμως ένα ευρύτερο κοινό.
Ποια είναι τα επόμενα πλάνα σου; Είναι μια μεγάλου μήκους ταινία ή μια δουλειά στην Ελλάδα μέσα σε αυτά;
Μετά το «Make-up» έκανα μια μικρού μήκους ταινία στην Ελλάδα με τίτλο «Η γυναίκα με το πλαστικό λουλούδι» που θα προβληθεί το Σεπτέμβριο στη Δράμα και θα δούμε που αλλού. Ήρθα στην Ελλάδα για να γυρίσω την ταινία αυτή, χωρίς να ξέρω τι θα κάνω μετά, αν θα επιστρέψω Λονδίνο ή αν θα μείνω στην Ελλάδα. Και τελικά αποφάσισα να μείνω εδώ. Έχω ξεκινήσει να γράφω ένα μεγάλου μήκους σενάριο, το οποίο ακόμη δεν ξέρω πότε και πως θα υλοποιηθεί. Στο ενδιάμεσο θέλω να κάνω μια ακόμη μικρού μήκους τον ερχόμενο χειμώνα και να δουλέψω σε άλλα projects -κινηματογραφικά και μη. Θα δούμε τι θα ευδοκιμήσει…Πάντως είμαι πλέον κάτοικος Αθηνών.
