Υποτίθεται πως για να συναντήσει κανείς το μεγάλο θέαμα πρέπει να βγει από τα στενά όρια του δωματίου του, να ανοιχτεί στη φύση και στον ορίζοντα ή στη συναρπαστική μυθοπλασία των μητροπόλεων. Αντίθετα, στο «Νέλι» του Κλοντ Σοτέ, το αληθινό θέαμα αρχίζει όταν οι ήρωές του μπαίνουν σ' ένα δωμάτιο και κλείνουν την πόρτα. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την ταινία με μουσική δωματίου, αλλά δεν θα ήταν αρκετό, γιατί η μουσική των αισθημάτων που παράγει η μαγική μπαγκέτα του Σοτέ βγαίνει από πόρτες και παράθυρα, αναβλύζει από τις ουλές των χαρακτήρων και ξεχειλίζει την οθόνη με μία λυτρωτική, καθαρτήρια ορμή.
Η μουσικότητα – ο ρυθμός στις λέξεις, στα πλάνα και στο δέσιμό τους, η μελωδία στις παύσεις – ήταν πάντοτε κυρίαχο στοιχείο στο σινεμά του Σοτέ που ακολουθεί, θαρρείς μια αόρατη παρτιτούρα. Με το «Quelques jours Avec Moi» που γύρισε το 1988, μετά από πέντε χρόνια σιωπής, με το «Μια Καρδιά το Χειμώνα» και ακόμα περισσότερο με το «Νέλι», το έργο του αποκτά ένα βαθύ λυρισμό και μια αινιγματική μελαγχολία. Λίγοι Γάλλοι σκηνοθέτες κατέχουν το μυστικό μιας αφήγησης πυκνής και αφαιρετικής ταυτόχρονα, ελάχιστοι μπορούν να πλησιάσουν τόσο τα πρόσωπα χωρίς ν' αδιαφορήσουν καθόλου για τον περίγυρο και μόνο ο Σοτέ καταφέρνει, μετά τον Τριφό, να σκηνοθετεί τις διαφορετικές ηλικίες του ίδιου χαρακτήρα και τις διαφορετικές όψεις του εαυτού του με τέτοια συνοχή και τέτοια διάρκεια.
Το έργο του αποκτά ένα βαθύ λυρισμό και μια αινιγματική μελαγχολία
Πέντε ταινίες με τον Μισέλ Πικολί, τρεις με τον Ιβ Μοντάν, δυο με τον Ντανιέλ Οτέιγ και εδώ ήρθε η σειρά (και η ηλικία) του Μισέλ Σερό (η ερμηνεία του ανοίγει αβύσσους) να υποδυθεί το alter ego του σκηνοθέτη, ενώ στο ρόλο της «μούσας», η Εμανουέλ Μπεάρ πήρε ήδη τη θέση της Ρόμι Σνάιντερ.
Η Νέλι έχει τη ζωή μπροστά της και ο κ.Αρνό πίσω του. Κανείς δεν έχει χρόνο για χάσιμο. «Ο χρόνος είναι πολυτέλεια» για τη Νέλι, που έχει ανάγκη από λεφτά και «η πλήξη ένα πολύ ταπεινωτικό συναίσθημα» για τον κ. Αρνό, που έχει ανάγκη από συντροφιά. Μια παράξενη σχέση δημιουργείται σιγά σιγά ανάμεσα στους δύο και οι επαγγελματικές συναντήσεις τους (η Νέλι αναλαμβάνει να δακτυλογραφήσει στο κομπιούτερ ένα είδος αυτοβιογραφίας του κ. Αρνό) εξελίσσονται σε ραντεβού με τα αληθινά τους αισθήματα. «Δε μ' αρέσουν οι υπολογιστές», λέει ο κ. Αρνό, «γιατί έχουν μεν μνήμη, αλλά δεν έχουν αναμνήσεις». Εδώ βρίσκεται και η διαφορά της ταινίας απ' όλα τα καλοσχεδιασμένα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά.
Η κινηματογραφική βιομηχανία ξέρει μεν να υπολογίζει να υπολογίζει με άριστη ακρίβεια που θα πέσουν τα πυροτεχνήματα, πότε θα σπάσουν τα τζάμια και σε ποιο σημείο θα κυλήσει το δάκρυ, όμως δεν έχει ιδέα από «υπεραξία» της ψυχής. Εγώ, απλώς, θέτω το ερώτημα: υπάρχει πιο θεαματική περιπέτεια από την εξερεύνησή της; Αν συμφωνείτε, δείτε σύντομα τη «Νέλι και τον Κ. Αρνό».
Nelly et Monsieur Arnaud
Γαλλία, 1995
Σκηνοθεσία: Κλοντ Σοτέ Σενάριο: Κλοντ Σοτέ, Ζακ Φιεσί Φωτογραφία: Ζαν-Φρανσουά Ρομπέν Μουσική: Φιλίπ Σαρντ Πρωταγωνιστούν: Μισέλ Σερό, Εμανουέλ Μπεάρ, Ζαν-Ιγκ Ανγκλάντ Διάρκεια: 107’
