Η έξοδος του Ζαν-Λικ Γκοντάρ, όσο κι αν της επιτίθεται πανταχόθεν μια εποχή που αδυνατεί να σταθεί αναγνωριστικά στα μεγέθη (προϋποτίθεται ότι πρέπει να μπορείς να σταματήσεις να τρέχεις για να σταθείς) ή/και δυσκολεύεται -εγωπαθώς άραγε;- να αποδεχθεί μεγαλεία, είναι ένα γεγονός που δυστυχώς εκ των πραγμάτων θα μας απασχολήσει για λίγο σαν είδηση και από εκεί κι έπειτα μια διχάλα θα ανοίξει: Κάποιοι θα ανατρέξουν, συμβάλλοντας έτσι στη θέση που επιφυλάσσει μελλοντικά η ιστορία του πολιτισμού, και οι υπόλοιποι θα προχωρήσουν με εκείνη την αυτάρεσκη περιφρόνηση που ο ενεστώτας απαντά στους παρελθοντικούς χρόνους.
Μέχρι να πάρουν τα πράγματα τον δρόμο τους λοιπόν, ο Guardian συγκέντρωσε μερικές φωνές, οι περισσότερες αναπόφευκτα (…) σοβαρά πρεσβύτερων ανθρώπων του χώρου, που θυμούνται την επίδραση του JLG στη ζωή τους, και αποτιμούν λακωνικά το χνάρι του στον κινηματογραφικό κόσμο μας.
Ο Μάικ Λι θυμάται τον εαυτό του 17χρονο να πρωτοβλέπει το «Με Κομμένη την Ανάσα» και αποφαίνεται ότι «στην πραγματικότητα ο Γκοντάρ κυριάρχησε στο κινηματογραφικό αφήγημα της δεκαετίας του '60», προτού συμπληρώσει τις αγαπημένες του, τα «Ζούσε τη Ζωή της», τους «Καραμπινιέρους», την «Ξεχωριστή Συμμορία», το «2-3 Πράγματα που Ξέρω Γι' Αυτήν» και, «περιέργως μια αδυναμία», λέει, το «Weekend».
Ο Μάρτιν Σκορσέζε ισχυρίζεται ότι ο Γκοντάρ «ποτέ δεν έκανε μια ταινία βολεμένη σε έναν ρυθμό, μια διάθεση ή μια οπτική γωνία, ότι ποτέ οι ταινίες του δεν θέλησαν να σε τακτοποιήσουν σε μια ονειρική κατάσταση. Σε ξυπνούσαν. Ακόμα το κάνουν – και πάντα θα το κάνουν».
Ο Πολ Σρέιντερ, ενώ παραδέχεται ότι το σινεμά χωρίζεται στο πριν και μετά τον Γκοντάρ, επιλέγει αινιγματικά ίσως κάτι που και ο μάλλον Γκοντάρ θα αγαπούσε. «Ήταν ένα κάποιο είδος άνδρα. Τι σημασία έχει τι λες για τους ανθρώπους;», αναπαράγοντας το αιώνιο κλείσιμο της Μάρλεν Ντίτριχ για τον Κουίνλαν του Όρσον Γουέλς στο «Touch of Evil» .
Ο Τέρενς Ντέιβις, πιο σαφής: «Όσα ήταν ο Προυστ και ο Τζόις για το μυθιστόρημα, ήταν ο Γκοντάρ για το σινεμά. Και είναι δύσκολο να πεις αντίο όταν το εις το επανιδείν ακούγεται ανακουφιστικότερο».
Η Κλερ Ντενί ισχυρίζεται ότι πάντοτε έλεγε πως δεν μπορούσε να φανταστεί έναν κόσμο στον οποίον αυτή ζει και ο Γκοντάρ όχι. «Η παρουσία του με έκανε γενναία. Οι ταινίες του μου έδιναν πίστη, όχι για το σινεμά, αλλά για το ότι μπορούσα να βρω τον δρόμο μου, έστω και με τα πενιχρά μου χαρίσματα».
Ο Μαρκ Κάζινς είναι σαφής: «Έσπασε την επανάπαυση του κινηματογράφου όπως το σφυρί το γυαλί».
Ο Κέβιν ΜακΝτόναλντ θαυμάζει κριτικά: «Δεν τον απασχόλησε η πλοκή, οι άνθρωποι. Τον ενδιέφεραν οι επιρροές, οι ιδέες. Ξεκίνησε σαν κριτικός κι έμεινε κριτικός σε όλη του τη ζωή. Κάπως ετσι τον αισθάνομαι: απίστευτα τολμηρό και cool, αλλά λειψό σε ανθρώπινη επαφή».
Ανάλογα και ο Τζον Μπούρμαν: «Ήταν στα καλύτερά του όταν μιλούσε για σινεμά, παρά όταν το έφτιαχνε. Αλλά ήταν σπουδαίος καινοτόμος και τέντωσε την τέχνη του κινηματογράφου στα όριά της και πέρα από αυτά».
Αν μια έξοδος σαν κι αυτή, ομολογουμένως, και παρά το πλήρες των ημερών, ασύλληπτη συναισθηματικά για κάποιους από εμάς, μπορεί να συνεισφέρει σε κάτι, είναι σε μια συζήτηση που πάντοτε, ανεξάρτητα από το πόσο φαινομενικά λίγοι την διεξάγουν, εκκρεμεί. Ο ρόλος του Γκοντάρ είναι αναμφισβήτητος και, σχετικά, σαφής. Όμως οι συνέπειες της παρουσίας του θα αποφασίζονται από εδώ και μπρος.
Το πλήρες άρθρο του Guardian εδώ.
