Φανταστείτε έναν κόσμο όπου δεν υπάρχουν άνθρωποι ή ζώα, παρά μόνο αυτοκίνητα. Εναν κόσμο τόσο μακρινό κι όμως τόσο κοντινό. Απίθανο κι όμως αληθινό. Σταματήστε να φαντάζεστε. Δείτε τα Αυτοκίνητα…
Συνεντεύξεις – κείμενο: Ιωάννα Παπαγεωργίου
if you ever plan to motor west, travel my way…
Κυριακή 14 Μαϊου 2006. Ο Τζον Λάσιτερ είναι ξαπλωμένος μπρούμυτα στην άσφαλτο. Ο δημιουργός του βραβευμένου με Οσκαρ Toy Story και ιδρυτής του υπερεπιτυχημένου στούντιο κινουμένων σχεδίων της Pixar είναι απλωμένος φαρδύς – πλατύς στην πίστα της Καταλονίας. Στην αφετηρία του αγώνα της Formula 1. Οχι, δεν λιποθύμησε από τη ζέστη ή τον ενθουσιασμό. Θέλει απλά να φωτογραφίσει τη μινιατούρα του -ήρωα της τελευταίας του ταινίας- Λάιτινγκ ΜακΚουίν, που έχει τοποθετήσει μπροστά του, με φόντο μια από τις δύο κατακόκκινες Φεράρι του Φιλίππο Μάσα και του Μίκαελ Σουμάχερ.
Την επόμενη μέρα, καταφθάνει για την προγραμματισμένη συνομιλία μας με μια κασετίνα γεμάτη με μινιατούρες όλων των πρωταγωνιστών των Αυτοκινήτων. Του θυμίζω τη χθεσινή του… περιπέτεια και ξεκαρδίζεται. «Δεν μπορούσα να αντισταθώ στον πειρασμό» λέει. Παρατηρώ ότι προφανώς το παιδί μέσα του είναι ολοζώντανο και αναρωτιέμαι πώς ισορροπεί ανάμεσα σε αυτό και τον επαγγελματία που πρέπει να παίρνει τις δύσκολες αποφάσεις. «Είμαι πλέον πεπεισμένος ότι εγώ, όπως και όλοι οι δημιουργοί κινουμένων σχεδίων, είμαι ένα παιδί που αρνείται να μεγαλώσει. Δεν θέλω ποτέ να αλλάξει αυτό, γιατί είναι σημαντικές για τη δουλειά μου η έντονη περιέργεια, η ανάγκη μου να μαθαίνω συνεχώς καινούργια πράγματα και ο άκρατος ενθουσιασμός μου. Νιώθω πανευτυχής που είμαι σε θέση να ικανοποιώ το παιδί μέσα μου. Ποιος άλλος θα είχε την ευκαιρία να ταξιδεύει τον κόσμο, κουβαλώντας μια high-tech κασετίνα ειδικά σχεδιασμένη για τα παιχνίδια του;» ομολογεί γελώντας. Και συμπληρώνει: «Κάνε αυτή την ερώτηση και στην Ντάρλα Αντερσον, την παραγωγό μου, γιατί αισθάνομαι ότι πολλές φορές παίζει το ρόλο του γονιού μου». Ακούω τη συμβουλή του. «Ναι, κατά κάποιον τρόπο είμαι μάνα όχι μόνο δική του, αλλά και όλης της οικογένειας της παραγωγής. Πίσω από κάθε επιτυχημένη εταιρεία υπάρχει μια σπουδαία γυναίκα» απαντά αστειευόμενη η Αντερσον. «Η αλήθεια είναι ότι ο Τζον είναι διαρκώς και ακούραστα περίεργος, ενθουσιώδης και γεμάτος ενέργεια. Για τις ανάγκες αυτής της ταινίας ρώτησε και έμαθε τα πάντα για τα αυτοκίνητα. Ξέρει με κάθε λεπτομέρεια πώς είναι κατασκευασμένο καθένα από τα μοντέλα που πρωταγωνιστούν στο φιλμ. Συνεργάζομαι μαζί του πολλά χρόνια και τελευταία έχω αρχίσει να πιστεύω ότι το να ρωτάς συνέχεια εκατομμύρια ερωτήσεις και να σκαρφίζεσαι ενθουσιωδώς τρόπους για να τις απαντήσεις σημαίνει ότι είσαι ιδιοφυϊα». Και όχι μόνο. Οπως λέει ο Τζιμ Κλαρκ, ένας από τους animators, «υπάρχει μια αυθεντικότητα και μια ειλικρίνεια σε αυτή την ταινία που προέρχεται κατευθείαν από τον Τζον. Γιατί, απλά, ο Τζον είναι αυθεντικός και ειλικρινής. Και πίστευε ακράδαντα ότι το να σεβαστεί το σύμπαν των ανθρώπων που γνώρισε στη Route 66 και στους αγώνες αυτοκινήτων κατά την έρευνά μας για τη προεργασία του φιλμ τους ήταν κάτι που τους το όφειλε».
…take the highway thats the best…
Πώς δίνεις συναίσθημα σε ένα αυτοκίνητο; Πώς ζεσταίνεις με χαρακτήρα και προσωπικότητα το μέταλλο και τη μηχανή του; «Εμπνευστήκαμε τους περισσότερους χαρακτήρες από αυτοκίνητα. Ο Ντοκ Χάντσον, για παράδειγμα, είναι βασισμένος σε μια Χάντσον Χόρνετ του 1951, εξαιρετικά προηγμένη στην εποχή της, που θεωρείται θρυλική. Ο τρόπος όμως που του δώσαμε πνοή ως κινούμενο σχέδιο είναι σαφώς επηρεασμένος από τον Πολ Νιούμαν, ο οποίος τον ερμηνεύει. Πάντα βιντεοσκοπούμε τους ηθοποιούς όταν ηχογραφούμε τις φωνές τους, καθώς ερμηνεύουν τους ρόλους τους, και ο εκφραστικός μινιμαλισμός του Πολ μας οδήγησε να σχεδιάσουμε ένα αυτοκίνητο με λιτές κι όμως επιβλητικές γραμμές» λέει ο Λάσιτερ.
«Για τον χαρακτήρα του Λάιτινγκ ΜακΚουίν, ο Τζον ήθελε εξαρχής τον Οουεν Γουίλσον» συμπληρώνει η Αντερσον. «Οταν ξέρουμε ποιον ηθοποιό έχουμε για τον κάθε ρόλο, δεν μας ενδιαφέρει η φυσική του παρουσία, αλλά η φωνή του. Αυτή ακούμε, μελετάμε και με βάση τους ρυθμούς της σχεδιάζουμε εικόνες. Και με ηθοποιούς σαν τον Οουεν ή τον Πολ στεκόμαστε πάντα τυχεροί, γιατί η τάση τους να αυτοσχεδιάζουν και ο τρόπος που αυτοί επιλέγουν να προσεγγίσουν τον ήρωά τους μας βοηθούν να πλάσουμε καλύτερα τους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών μας». Βοήθεια που στη δημιουργία των Αυτοκινήτων αποδείχτηκε ιδιαίτερα πολύτιμη. «Δεν είμαι λάτρης των αγώνων αυτοκινήτων, αλλά αν με πας σε έναν αγώνα θα μελετήσω πώς κινούνται οι άνθρωποι και θα φροντίσω να μάθω μυστικά τους επαγγέλματος από τους οδηγούς, αλλά και τους τεχνικούς των pits stops» εξηγεί ο animator Τζέιμς Μέρφι. «Κάθε φορά που συμμετέχεις σε μια ταινία της Pixar πρέπει να καταλάβεις καλά τον κόσμο που καλείσαι να αναπλάσεις. Αν πρόκειται να καταδυθείς στη θάλασσα, όπως στο Ψάχνοντας Τον Νέμο, κάθεσαι μπροστά σε ένα ενυδρείο και μελετάς τα ψάρια. Αν πρόκειται να ασχοληθείς με αυτοκίνητα, μελετάς τα αυτοκίνητα. Γιατί όλοι γνωρίζουμε λίγο – πολύ την ανθρώπινη φύση και συμπεριφορά. Το δύσκολο όμως είναι να βρεις έναν τρόπο να εμφυσήσεις ανθρώπινα συναισθήματα σε ένα αυτοκίνητο, σε ένα βαρύ, μεταλλικό κουτί, αναζητώντας την ιδανική ισορροπία ανάμεσα στην πειθώ και τον ρεαλισμό. Γενικότερα, σε αυτή την ταινία, αντίθετα με όλες τις προηγούμενες, έπρεπε να μάθουμε να είμαστε εγκρατείς: να εκφράζουμε όσο το δυνατόν περισσότερα με όσο το δυνατό λιγότερα. Θέλαμε να είμαστε πληθωρικοί στην προσπάθειά μας να δώσουμε ζωή στους ήρωες, χωρίς όμως να ξεχνάμε ότι ο καθένας τους είναι ένα πολύ βαρύ αυτοκίνητο».
Ο Τζιμ συμφωνεί και επαυξάνει. «Επρεπε να βρούμε έναν τρόπο να συνδυάσουμε την απαλότητα και την ευελιξία των εκφράσεων του ανθρώπινου προσώπου με τη δυσκαμψία και τη σκληρότητα του μετάλλου, των προβολέων, του χρωμίου και του σχεδιασμού των αυτοκινήτων. Αυτή ήταν η πρόκληση στην οποία έπρεπε να αντεπεξέλθουμε: να μην επιτρέψουμε στο κοινό να ξεχάσει ότι παρακολουθεί αυτοκίνητα, αλλά ταυτόχρονα να ταυτιστεί με τον χαρακτήρα τους και να συγκινηθεί. Αυτή είναι η μαγεία του κινουμένου σχεδίου. Ξεκινάς με ένα αυτοκίνητο και οφείλεις να καταλήξεις σε ένα ζωντανό πλάσμα. Είναι παράλογο! (γελάει). Είναι όμως ταυτόχρονα υπέροχο. Στην πραγματικότητα το κινούμενο σχέδιο είναι ένα μαγικό κόλπο. Οταν καταλάβεις το πώς λειτουργεί και μάθεις να το υπηρετείς καλά, μπορείς να το εμπλουτίσεις και να το κάνεις κάτι πολύ περισσότερο. Κάτι που μπορεί να είναι θαυμάσιο, ίσως και σπουδαίο».
…it winds from Chicago to L.A., more than 2.000 miles all the way…
«Ο,τι υπάρχει στις ταινίες μας υπάρχει για συγκεκριμένους λόγους: για να εξυπηρετήσει την ιστορία και τους χαρακτήρες μέσα σε αυτή» υποστηρίζει ο Λάσιτερ. «Η υφή λοιπόν των αυτοκινήτων, των τοπίων και των αντικειμένων στο Cars γεννήθηκε μέσα από την παρατήρηση. Και ιδιαίτερα όσων παρατηρήσαμε κατά την περιπλάνησή μας στη Route 66. Εκεί όπου μπορείς με μια ματιά να δεις και να καταλάβεις την Ιστορία. Βλέποντας τα μοτέλ, τα βενζινάδικα και τα εστιατόρια, αντιλαμβάνεσαι ότι κάποτε εξυπηρετούσαν μεγάλο αριθμό ταξιδιωτών. Τώρα πια όλα είναι άδεια. Γεμάτα σκόνη. Οι ταμπέλες τους ξεθωριασμένες και σκουριασμένες. Οι δρόμοι γεμάτοι ρωγμές από όπου έχουν φυτρώσει χόρτα. Αυτή την αίσθηση θελήσαμε να μεταφέρουμε και μας δυσκόλεψε πάρα πολύ, αφού το κομπιούτερ έχει την τάση να δημιουργεί επιφάνειες τέλειες και πεντακάθαρες».
«Ή, με μία λέξη, πλαστικές», όπως λέει ο καλλιτεχνικός διευθυντής Γουίλιαμ Κον. Ισως γι αυτό ο ίδιος αποφεύγει τα κομπιούτερ. Προτιμά να ζωγραφίζει με το χέρι και απλά να επιβλέπει την ψηφιακή επεξεργασία των σχεδίων του. «Κάποιες από τις ιδέες για τα Αυτοκίνητα γεννήθηκαν από την παρατήρηση. Κάποιες άλλες όμως γεννήθηκαν πριν καν ξεκινήσουμε την έρευνα. Το γεγονός ότι είχαμε να κάνουμε με έναν κόσμο κατοικημένο αποκλειστικά από αυτοκίνητα με ενέπνευσε να δημιουργήσω σχηματισμούς βράχων στο φυσικό τοπίο που μορφολογικά θυμίζουν αυτοκίνητα. Εξάλλου στη δημιουργία του συγκεκριμένου φιλμ με επηρέασε πολύ η δουλειά του ζωγράφου Μέινορ Ντίξον. Οι πίνακές του αποτυπώνουν τα φαράγγια και τα μεγάλα, παιχνιδιάρικα, ταξιδιάρικα σύννεφα της νοτιοδυτικής Αμερικής με πανέμορφες αφαιρετικές και συμβολικές μορφές, με επιβλητικά μοτίβα φωτός και σκιάς. Γενικά οι ιδέες γεννιούνται από εκατοντάδες εικόνες και εμπειρίες. Το δύσκολο αλλά και το πιο σημαντικό κομμάτι της δουλειάς μου είναι να επιλέξω σωστά τι από όλα όσα είδα και μου τράβηξαν την προσοχή υπηρετεί καλύτερα την ταινία που θέλουμε να κάνουμε και ποιος είναι ο ιδανικότερος τρόπος να συνταιριάξουμε όλα αυτά τα κτίρια, τις επιφάνειες και τα υλικά που συλλέξαμε στην πορεία».
…get your kicks on route 66!
«Αντίθετα με κάποια κορίτσια που ζήτησαν και -για ευνόητους λόγους- κέρδισαν τη συμμετοχή τους στη δημιουργία των Αυτοκινήτων, δεν είμαι λάτρης των αυτοκινήτων. Είχα όμως εμπιστοσύνη στον Τζον, γιατί πάντα φτιάχνει ιστορίες γεμάτες οικουμενικές αλήθειες και με έντονα συναισθηματικό πυρήνα. Και μόλις αρχίσαμε τη δουλειά για την ταινία, ένιωσα με έκπληξη άμεσα και απόλυτα συνεπαρμένη. Τα συναισθήματα με πλημμύρισαν και η φαντασία μου πάτησε γκάζι. Κατά τη γνώμη μου η ιστορία δεν απευθύνεται μόνο σε αγόρια, ούτε μόνο σε Αμερικανούς, παρά την έντονα αμερικανική χροιά της. Ολοι μπορούν να εκτιμήσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιπαραθέτει το μοντέρνο τρόπο ζωής, όπου όλα κυλούν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, με μια πιο απλή, νωχελική καθημερινότητα, επικεντρωμένη στην οικογένεια, τους φίλους και όσα είναι πραγματικά σημαντικά σε αυτή τη ζωή». Ντάρλα Αντερσον
art in motion
Δύο χρόνια έρευνας έκανε ο Λάσιτερ και η δημιουργική του ομάδα πριν αρχίσουν να δουλεύουν τα ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ στο χαρτί και στο κομπιούτερ. Ο Λάσιτερ, ο Κον και οκτώ συνεργάτες τους πήραν τρεις Κάντιλακ και περιπλανήθηκαν στις πόλεις που διασχίζει η Route 66, όπου πήραν αμέτρητες φωτογραφίες των τοπίων και των κτιρίων, αλλά και συνέλεξαν δείγματα του χαρακτηριστικά κόκκινου χώματος της περιοχής. Αργότερα, ο Λάσιτερ πάλι, μαζί με την Αντερσον και την ομάδα των animators, παρακολούθησαν ουκ ολίγους αγώνες του αμερικανικού πρωταθλήματος NASCAAR, συνομίλησαν με τους οδηγούς και τους τεχνικούς των pit-stops και προσκλήθηκαν ως συνοδηγοί σε δοκιμαστικούς γύρους της πίστας. Ταυτόχρονα οι animators μελετούσαν ενδελεχώς και με τις ώρες τόσο το DVD που έφτιαξαν μοντάροντας επιλεγμένες σκηνές με αυτοκίνητα από διάσημες ή μη ταινίες, από τις οποίες αφαίρεσαν όλους τους ανθρώπους, όσο και τις κινήσεις του Μάικλ Τζόρνταν και διάσημων snowboarders, skateboarders και surfers, για να εμπνευστούν στην προσπάθειά τους να κάνουν τον ΜακΚουίν έναν εξαιρετικά χαρισματικό και κομψό αθλητή, που προβάλλει ως το νέο μεγάλο ταλέντο. Στα πρώτα δοκιμαστικά «γυρίσματα», ο Λάσιτερ και η ομάδα του συνειδητοποίησαν ότι τα προγράμματα των κομπιούτερ τους δεν ήταν ικανά να προσομοιώσουν τη μεγάλη ταχύτητα με την οποία κινούνται κάποιοι από τους ήρωές τους. Γι αυτό χρειάστηκε να γράψουν καινούργιες εντολές, εξελίσσοντας θεαματικά την τεχνολογία τους.
