Η Ταινιοθήκη της Βραζιλίας, το σημαντικότερο κινηματογραφικό αρχείο της Νότιας Αμερικής με περισσότερους από 90.000 τίτλους και ένα εκατομμύριο ντοκιμαντέρ, αποθήκη τεχνικού υλικού ανυπολόγιστης ιστορικής αξίας, παραδόθηκε στις φλόγες την Πέμπτη 29 Ιουλίου για δεύτερη φορά μέσα σε έξι χρόνια.
Οι πρώτες αναφορές κάνουν λόγω πως η φωτιά ξεκίνησε από βλάβη στο σύστημα του κλιματισμού, η αλήθεια, όμως, είναι πως τις σπίθες άναψε η εγκατάλειψη της Ταινιοθήκης από την κυβέρνηση και η πολύμηνη, μηδαμινή κρατική χρηματοδότηση.
Πριν μερικές εβδομάδες, ο Βραζιλιάνος σκηνοθέτης Κλέμπερ Μεντόζα («Bacurau») που συμμετείχε στην κριτική επιτροπή των Καννών, είχε προσπαθήσει να επισημάνει το τεράστιο πρόβλημα της Ταινιοθήκης στην συνέντευξη τύπου του Φεστιβάλ, κάνοντας λόγο για την τεράστια ευθύνη που έχουν οι φασιστικές πρακτικές του Προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο. Εδώ και ένα χρόνο, η Ταινιοθήκη της Βραζιλίας έμεινε κλειστή, οι υπάλληλοι είχαν όλοι απολυθεί, οι ταινίες αφημένες στην τύχη τους. «Όλοι οι τεχνικοί και οι ειδικοί έχουν απολυθεί. Είναι μια πολύ σαφής επίδειξη περιφρόνησης του πολιτισμού και του κινηματογράφου», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ο Μεντόζα.
Τώρα, μετά την πυρκαγιά και αναμένοντας την αναλυτική καταγραφή της ζημιάς, ο Μεντόζα σχολιάζει: «Το φοβόμασταν πως θα συμβεί εδώ και ένα χρόνο, δεν το νιώθουμε καν ως ατύχημα. Είναι μία τραγωδία».
Τον περασμένο Απρίλιο, οι πρώην υπάλληλοι της Ταινιοθήκης είχαν δημοσιοποιήσει ένα μανιφέστο που εξέφραζε την ανησυχία τους για τον κίνδυνο πυρκαγιάς. «Η συλλογή απαιτεί σταθερή θερμοκρασία και υγρασία και – ελλείψει τέτοιων συνθηκών – υφίσταται δραστική επιτάχυνση της διαδικασίας φθοράς της», είχαν σημειώσει υπενθυμίζοντας τις περασμένες τέσσερις φωτιές που είχαν ξεσπάσει στο κτίριο (με πιο πρόσφατη το 2016).
Η ακροδεξιά κυβέρνηση απαξίωσε τον ρόλο του πολιτισμού στην διαφύλαξη της μνήμης με εγκληματικά, καταστροφικά αποτελέσματα. Η κινηματογραφική ανάμνηση της λατινικής αμερικής έγινε κυριολεκτικά στάχτη.
Σήμερα, οι πρώην υπάλληλοι της Ταινιοθήκης, δημοσίευσαν ανοιχτή επιστολη για το γεγονός. Δημοσιεύουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα στην συνέχεια.
Η φωτιά που έπληξε το κτίριο της Ταινιοθήκης της Βραζιλίας στη Vila Leopoldina τη νύχτα της 29ης Ιουλίου ήταν ένα έγκλημα που είχε προαναγγελθεί, το οποίο κορυφώθηκε με την ανεπανόρθωτη απώλεια ενός αμέτρητου αριθμού έργων και εγγράφων που σχετίζονται με την ιστορία του βραζιλιάνικου κινηματογράφου. […]
Περισσότερο από ένα χρόνο πριν, είχαμε προειδοποιήσει δημόσια για την πιθανότητα πυρκαγιάς στους χώρους της Ταινιοθήκης λόγω απουσίας εργαζομένων συντήρησης […] η νιτρική μεμβράνη είναι ένα πολύ εύφλεκτο υλικό που μπορεί να καεί μόνο του χωρίς περιοδική επιθεώρηση. Αυτό δεν συνέβη σε αυτήν την περίπτωση, στην πέμπτη πυρκαγιά στην ιστορία του ιδρύματος. Ωστόσο, τα αίτια είναι τα ίδια. Σίγουρα, θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν οι εργαζόμενοι συμμετείχαν στις καθημερινές δραστηριότητες του ιδρύματος.
Στις 8 Αυγούστου θα συμπληρωθεί ένας χρόνος από τότε που η Ταινιοθήκη της Βραζιλίας εγκαταλείφθηκε από την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση και απολύθηκε όλο το τεχνικό προσωπικό της, χωρίς καν να πληρωθούν οι μισθοί και τα πακέτα αποχώρησης από τον προηγούμενο διευθυντή […].
Η χθεσινοβραδινή φωτιά είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο ανυπομονούμε να βάλουμε ένα τέλος στην πολιτική της καμένης γης και της διαγραφής της εθνικής μνήμης! Πενθούμε, για την απώλεια περισσότερων από μισού εκατομμυρίου Βραζιλιάνων (σ.τ.σ. λόγω κρουσμάτων Covid-19) και τώρα για την απώλεια μέρους της ιστορίας μας. Έχουμε βιώσει καταστροφικές πυρκαγιές στην Ταινιοθήκη το 2016, στο Εθνικό Μουσείο το 2018 και ξανά στην Ταινιοθήκη το 2021. Εκτός από τους θανάτους λόγω της πανδημίας που μπορούν να προληφθούν, η ιστορία μας εξαφανίζεται συνεχώς. Δυστυχώς, χάσαμε ένα ακόμη μέρος της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Βραζιλίας.
