Οσοι θυμάστε το «Βattlestar Galactica» από τα χρόνια της δεκαετίας του 80, όταν η κρατική ελληνική τηλεόραση έφτασε με μια μικρή καθυστέρηση στο διάστημα, ήρθε ο καιρός να το ξεχάσετε. Η νέα σειρά είναι κάτι πολύ περισσότερο από ριμέικ μια μάλλον αμφίβολης ποιότητας διαστημικής περιπέτειας: είναι πιθανότατα η πιο θαρραλέα και σκεπτόμενη σειρά της αμερικανικής τηλεόρασης αυτή τη στιγμή. Και για πολλούς, απλά η καλύτερη.
Από τον Γιώργο Κρασσακόπουλο
Μπορεί ο «Πόλεμος Των Αστρων» να γιορτάζει φέτος τα 30 του χρόνια, παρ όλο, όμως, τον εφηβικό ενθουσιασμό, τις… εξωγήινες εισπράξεις και τα πρωτοποριακά για την εποχή του εφέ, η saga του Τζορτζ Λούκας μοιάζει να έχει εκπέσει εδώ και χρόνια από τον θρόνο του καλύτερου science fiction. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι τα τρία πρίκουελ της τριλογίας του Λούκας ατίμασαν την υπόληψή της και τσαλαπάτησαν βάναυσα τις παιδικές μας αναμνήσεις, αλλά κυρίως το γεγονός ότι, βλέποντάς την σήμερα, μοιάζει υπερβολικά αφελής, υπερβολικά παραμυθένια και ελάχιστα σχετική με την πραγματικότητα του οποιουδήποτε θεατή.
Τα οικογενειακά προβλήματα του Λουκ Σκάιγουοκερ και οι all american ηρωισμοί του Χαν Σόλο, οι λούτρινοι εξωγήινοι και τα πολύχρωμα φωτόσπαθα αποτελούν κομμάτι μιας λαμπρής κινηματογραφικής ιστορίας (ή καλύτερα της λαμπρής ιστορίας του box office). Την ίδια όμως στιγμή, αποτελούν και μερικούς από τους πιο σοβαρούς λόγους για τους οποίους ελάχιστοι εξακολουθούν να παίρνουν στα σοβαρά την επιστημονική φαντασία. Ποιος θα μπορούσε άραγε να αποκαταστήσει τη χαμένη τιμή ενός είδους που κατορθώνει όχι μόνο να επιβιώνει, αλλά και συχνά να θριαμβεύει, έστω και εξοστρακισμένο στην εξορία του cult; Αν θα έπρεπε να στοιχηματίσετε, θα ποντάρατε τα λεφτά σας σε μια τηλεοπτική σειρά; Κι ακόμη κι αν ήσασταν αρκετά τολμηροί για να κάνετε κάτι τέτοιο, θα το κάνατε για μια τηλεοπτική σειρά που βασίζεται σε ένα camp σίριαλ του 1978, η προβολή του οποίου διήρκεσε μόλις μία σεζόν και απέφερε στο ABC μια μήνυση από τους παραγωγούς του «Πολέμου Των Αστρων» για υπερβολικά «δάνεια» από την δική τους ταινία; Η σωστή απάντηση θα ήταν προφανώς «όχι!». Ευτυχώς, όμως, στο «Βattlestar Galactica», οι λέξεις «σωστό» και «λάθος» δεν έχουν πάντα την ίδια σημασία με την «αληθινή ζωή»…
Space Oddysey
H ιστορία του θριάμβου του «Βattlestar Galactica» ξεκινά μάλλον ανορθόδοξα, με σφυρίγματα, αποδοκιμασίες και γενική δυσπιστία. Αυτή ακριβώς ήταν η αντιμετώπιση που περίμενε τον Ρον Μουρ, παραγωγό και βασικό σεναριογράφο της καινούργιας τηλεοπτικής ενσάρκωσης του «Galactica» τον Οκτώβριο του 2003: στο 25o συνέδριο των θαυμαστών της πρωτότυπης σειράς, παρουσίασε για πρώτη φορά τις ιδέες του, αλλά και πλάνα από το mini series που ετοίμαζε για το καλωδιακό κανάλι SCi Fi. Ισως να μην ήταν η πιο ενθουσιώδης υποδοχή, έμοιαζε όμως εν μέρει δικαιολογημένη. To πρωτότυπο «Galactica» έχει αποκτήσει με την πάροδο των χρόνων μια ευμεγέθη βάση αφοσιωμένων θαυμαστών και ο βασικός πρωταγωνιστής της Ρίτσαρντ Χατς προσπαθεί για χρόνια να την αναβιώσει, (έχοντας φτάσει δυο φορές πολύ κοντά στο να το καταφέρει, τη μία μάλιστα με τον Μπράιαν Σίνγκερ στην καρέκλα του σκηνοθέτη). Ετσι, σχεδόν όλοι ήλπιζαν σε μια καινούρια βερσιόν, η οποία θα συνέχιζε τη μυθολογία από εκεί που είχε μείνει και θα κρατούσε όλες τις πτυχές της ιστορίας απαράλλαχτες.
Αυτό που είχαν στο μυαλό τους, όμως, τόσο ο Μουρ όσο και ο έτερος παραγωγός της σειράς Ντέιβιντ Εϊκ, ήταν εντελώς διαφορετικό από ό,τι περίμεναν οι φαν. Στην πραγματικότητα, έμοιαζε να αφορά το παρόν και τον πλανήτη μας πολύ περισσότερο απ οποιαδήποτε σειρά με γήινο ταχυδρομικό κωδικό στις διευθύνσεις των ηρώων της. Κάτω από τον μανδύα της επιστημονικής φαντασίας δεν κρυβόταν τίποτα λιγότερο από μία από τις πιο ουσιαστικές και βαθυστόχαστες παραβολές για την πολιτική, τη θρησκεία, την ελπίδα και την απόγνωση, την πατρίδα, το καλό και το κακό, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το σεξ, το ίδιο το νόημα της λέξης άνθρωπος. Για όσους είχαν συνηθίσει να περιμένουν από ένα τηλεοπτικό σόου επιστημονικής φαντασίας πόρτες που ανοιγοκλείνουν αυτόματα μόλις τις πλησιάζεις, διαστημόπλοια να εκρήγνυνται, χαριτωμένους ή επικίνδυνους εξωγήινους, το καινούργιο «Galactica» έμοιαζε σχεδόν με το βραδινό δελτίο ειδήσεων μιας κάθε άλλο παρά ευχάριστης μέρας.
Space oddity
H ιστορία του ξεκινά από την αφετηρία της σειράς του 1978: Το ανθρώπινο είδος βρίσκεται στα πρόθυρα του αφανισμού μετά από μια σχεδόν ολοσχερώς καταστροφική επίθεση των κατασκευασμένων από τους ανθρώπους ρομπότ Cylon, που αποκτούν συνείδηση και επαναστατούν. Οι τελευταίοι επιζώντες (50. 298, για την ακρίβεια) επιβιβάζονται σε έναν στόλο διαστημόπλοιων, του οποίου ηγείται το μαχητικό Galactica, και ξεκινούν ένα μακρύ και επικίνδυνο ταξίδι. Το πρωτότυπο «Galactica» χρησιμοποιούσε το ψήγμα αυτής της ιστορίας για να δημιουργήσει μια σειρά που έριχνε το βάρος της στις διαστημικές αερομαχίες, στα ειδικά εφέ, τους διάσημους guest star και τις τακτοποιημένες αφηγηματικές γραμμές. Το τέκνο των Μουρ και Εϊκ, πάλι, τις χρησιμοποιεί για να τινάξει κυριολεκτικά στον αέρα τα θεμελιώδη κλισέ της συνηθισμένης επιστημονικής φαντασίας.
Τo «Βattlestar Galactica» δεν είναι το πρώτο ταξίδι στο διάστημα για τον Ρον Μουρ. Η παρθενική του αποστολή ξεκίνησε από το «Star Τrek», όταν ένα σενάριο για ένα επεισόδιο που κατέθεσε ενθουσίασε τους παραγωγούς της σειράς και τον μεταμόρφωσε για τα επόμενα δέκα χρόνια σε έναν από τους βασικούς… πιλότους του διαστημόπλοιου Enterprise, τόσο στην τηλεόραση όσο και στο σινεμά. Η συνεισφορά του στη σειρά κέρδισε γρήγορα τον θαυμασμό των trekkies, καθώς η ικανότητά του να δημιουργεί δυνατή δραματουργία σε πιο σκοτεινούς τόνους δεν πέρασε απαρατήρητη. Οπως άλλωστε και η έλλειψη οποιουδήποτε δισταγμού να… διακτινίζει βασικούς χαρακτήρες της σειράς στον άλλο κόσμο. Οταν ο Κάπτεν Κερκ έπεσε θύμα του πληκτρολογίου του στο «Star Trek: Generations», η θέση του ως αγαπημένο παιδί των trekkies δεν έμοιαζε ιδιαίτερα ασφαλής – τουλάχιστον αν κρίνουμε από τις απειλές εναντίον της ζωής του που δέχθηκε από απογοητευμένους οπαδούς της σειράς. «Για καιρό σκεφτόμουν πως έπρεπε να ξεφύγω από το γκέτο της επιστημονικής φαντασίας» λέει ο Μουρ που φιλοδοξούσε να δει το όνομά του στα credits μιας σειράς για την πολιτική, όπως για παράδειγμα το «West Wing». Οταν όμως η πρόταση για το νέο «Galactica» έφτασε στα χέρια του περίπου έναν χρόνο μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, αντιλήφθηκε το προφανές: «αν πρόκειται να ξαναγυρίσεις αυτή την ιστορία σήμερα, οι θεατές δεν θα μπορέσουν να αποφύγουν τους παραλληλισμούς με εκείνα τα γεγονότα. Αν αποφασίσουμε να τους χρησιμοποιήσουμε υπέρ μας, ίσως έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε μια σειρά επιστημονικής φαντασίας που όχι μόνο θα έχει ενδιαφέρον, αλλά θα αφορά πολύ περισσότερους από τους φαν του συγκεκριμένου είδους». Με αυτή τη σκέψη στο μυαλό, στο «Galactica» του Μουρ το ανθρώπινο γένος στέκει τσακισμένο από την επίθεση των Cylons: της τάξης των ανθρωπόμορφων (και συχνά εξαιρετικά σέξι) cyborg τα οποία θυμίζουν θρησκευτικούς φονταμελιστές και που για πολλούς φέρνουν στο μυαλό τους τρομοκράτες της Αλ Κάιντα -ή, κατά άλλους, την θεοσεβούμενη δεξιά της Αμερικής.
Η ιδέα μιας τόσο προφανούς αντιστοιχίας, εντούτοις, μοιάζει μάλλον προσβλητική για τον δείκτη νοημοσύνης του «Galactica». Ετσι κι αλλιώς, τα όρια ανάμεσα στο καλό και το κακό μοιάζουν να μπλέκονται στους σκοτεινούς διαδρόμους του Galactica. Οι ηρωισμοί και η πολιτική ορθότητα δύσκολα βρίσκουν τη θέση τους σε μια ιστορία όπου οι καλοί έχουν περισσότερα ελαττώματα από προτερήματα και όπου η πρόεδρος της ανθρωπότητας εκστομίζει αυτολεξεί ατάκες του Μπους, όπως «το πιο ενδιαφέρον πράγμα στο να είσαι πρόεδρος είναι το γεγονός ότι δεν χρειάζεται να δώσεις σε κανέναν εξηγήσεις για τις πράξεις σου».
Spaced out
Πέρα από την εξαιρετική ιδέα, τα εμπνευσμένα storylines, τη διορατική ματιά του για τον κόσμο, τους στραπατσαρισμένα γοητευτικούς ήρωες, την ηθική διελκυστίνδα που διαδραματίζεται σχεδόν σε κάθε του επεισόδιο και τη μεταμόρφωση των sci fi κλισέ σε κάτι εντελώς καινούργιο, η αληθινή ιδιοφυϊα του «Βattlestar Galactica» μοιάζει να βρίσκεται ακριβώς εκεί: Στο ότι, μέσα από την πρόφαση της επιστημονικής φαντασίας, κατορθώνει να παραδίδει έναν κοινωνικοπολιτικό σχολιασμό, που στα πλαίσια μιας οποιασδήποτε άλλης σειράς θα έμοιαζε τουλάχιστον εμπρηστικός. Αυτή η αιχμηρή ματιά το κάνει αγαπητό όχι μόνο στην πιο διορατική μερίδα του κοινού, αλλά και στους κριτικούς, χαρίζοντάς του επαίνους από έντυπα όπως το Time ή οι New York Τimes.
Η σειρά, πάντως, ακόμη κι αν συχνά μοιάζει περισσότερο με πολιτικό δράμα παρά με περιπέτεια, δεν δίνει αφορμές για παράπονα στους «αγνούς» φαν του είδους. «Μπορώ να είμαι όσο πομπώδης θέλω για το κοινωνικοπολιτικό αντίκρισμα της σειράς», λέει ο Ντέιβιντ Εϊκ, «αλλά η αλήθεια είναι ότι μερικές φορές θέλω απλά να βλέπω διαστημόπλοια να εκρήγνυνται». Το ίδιο και τα δεκαεξάχρονα αγόρια, που συνήθως αποτελούν τον βασικό πυρήνα των θιασωτών της επιστημονικής φαντασίας. Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε μια εντυπωσιακή έκρηξη. Είναι όμως ακόμη καλύτερα αν, όπως στην περίπτωση του «Βattlestar Galactica», μπορεί να γεννά σε κάποιον τη σκέψη πως σε αυτή την cool λάμψη και τον εκκωφαντικό θόρυβο μερικές χιλιάδες άνθρωποι βρήκαν φριχτό θάνατο…
Frak! Η Ανατομία μιας λέξης
Η λέξη «frak» μπορεί να μην υπάρχει (ακόμη) σε κανένα λεξικό της αγγλικής γλώσσας, εντούτοις στα καταστρώματα του Galactica χρησιμοποιείται με χαρακτηριστική συχνότητα και σε διάφορες παραλλαγές και τόνους: «motherfrakker», «frak off», «frak you», «frakking shit». Το νόημα της είναι προφανές, η χρήση της ένα ακόμη απολαυστικό παράδειγμα (εκτός από το περιεχόμενο της σειράς) για τους ευρηματικούς τρόπους με τους οποίους μπορείς να πεις «απαγορευμένα» πράγματα μέσα από συντηρητικά μέσα όπως η αμερικάνικη τηλεόραση. Η λέξη υπήρχε ήδη από την πρώτη τηλεοπτική εμφάνιση του «Galactica», το 1978, ακόμη κι αν τότε γραφόταν «Frack». Ο Ρον Μουρ προτίμησε να μειώσει τα γράμματά της σε τέσσερα (για να υπάρχει άμεση αντιστοιχία με τη σημασία της) και να της δώσει σχεδόν… πρωταγωνιστικό ρόλο στην καινούργια εκδοχή της σειράς.
Girls in space
Ναι, το «Βattlestar Galactica» μπορεί να είναι μια (εξαιρετικά) βελτιωμένη, ριζοσπαστικά καινούργια εκδοχή τηλεοπτικού sci fi – ακόμη όμως κι έτσι, υπάρχουν μερικά πράγματα για τα οποία ισχύει η θεμελιώδης αρχή «αν δεν είναι ελαττωματικό, μην προσπαθήσεις να το φτιάξεις». Πρώτη στη λίστα δεν θα μπορούσε παρά να είναι η παρουσία γυναικών στο διάστημα, κι όταν λέμε γυναικών, εννοούμε… babes. Κι επειδή η Μέρι ΜακΝτόνελ, ακόμη κι αν είναι πλανητάρχης, δύσκολα χωράει στην κατηγορία, ιδού οι επικρατέστερες φιναλίστ για το στέμμα της Miss Galactica.
