Αν γυρίσεις πίσω τον χρόνο στη Γαλλία του '50, κάτι δυνητικά ηφαιστειώδες υπήρχε κάτω από τη φαινομενική νηνεμία. Συγγραφείς, δημοσιογράφοι, φωτογράφοι, καλλιτέχνες δρόμου, πρωτο-installers, δυνητικοί κινηματογραφιστές. Ένας κόσμος που σιγόβραζε και σύντομα θα διοχετευόταν σ' ένα κινηματογραφικό περιοδικό – το Cahiers du Cinema – και την περίφημη Αριστερή Όχθη του Σηκουάνα.
Η Βαρντά, γεννημένη στο Βέλγιο από Γαλλίδα μάνα και Μικρασιάτη πατέρα, έζησε τα παιδικά της χρόνια στην παραθαλλάσια Σετ στη Νότια Γαλλία (σε πλοιάριο!), άλλαξε το όνομά της από Αρλέτ σε Ανιές, σπούδασε φιλοσοφία και λογοτεχνία στη Σορβόννη και βρέθηκε ανάμεσα στην φουρνιά της Αριστερής Όχθης, δίπλα σε καλλιτέχνες όπως ο Αλέν Ρενέ, ο Κρις Μαρκέρ και η Μαργκερίτ Ντιράς. Η διαφορά τους από τους μανιακούς σινεφίλ των Τετραδίων (Γκοντάρ, Τριφώ, Σαμπρόλ, Ρομέρ) ήταν ένα πιο ριζοσπαστικό, περισσότερο νεωτεριστικό άνοιγμα σε πειραματικότερους δρόμους.
Η Βαρντά παρέδωσε ωστόσο το 1954, στα μάλις 26 της, το «Pointe-Courte». Κι ενώ η ίδια περηφανευόταν ως τότε πως δεν είχε δει ούτε 20 ταινίες, ο μοντέρ της (ο Αλέν Ρενέ!) της διεμήνυε πως το έργο της θυμίζει Βισκόντι και Αντονιόνι, πως μοιάζει βγαλμένο από ένα νεορεαλιστικό κύτταρο. Η πρώτη της μυθοπλασία, κι ας μην ήξερε γρι από σινεμά, ήταν γεγονός, ένα κράμα ψυχανάλυσης και ντοκιμαντερισμού έδινε μια πρώτη μορφή σ' αυτό που αργότερα θα ονομαζόταν «Νέο Κύμα».
Έκτοτε η Βαρντά αφιερώθηκε στο ντοκιμαντέρ, το μπόλιασε με τα τα ενδιαφέροντά της όπως η φωτογραφία που υπήρξε η πρώτη της ενασχόληση, ενώ ενδιάμεσα παρέδωσε και μερικές εμβληματικές στιγμές μυθοπλασίας όπως το κλασικό «Η Κλεό από τις 5 ως τις 7» (1962), γυρισμένο σε πραγματικό χρόνο και όντας ένα μάθημα μοντάζ όσο και μυθοπλασίας πάνω στην διεκδίκηση της θηλυκής αυθυπαρξίας σε μια εποχή που μπορεί οι διανοούμενες μόδες να επέτασσαν αλλά τα φιλμ τελικά δεν ήταν και πολλά.
Η Βαρντά παντρεύτηκε τον Ζακ Ντεμί της «Λόλα» και των «Ομπρέλων του Χερβούργου» – έκανε μάλιστα δυο ταινίες γι' αυτόν, μία την επόμενη χρονιά του θανάτου του («Jacquot de Nantes», 1991) και μία το 1995 ένα ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στο «Σύμπαν του Ζακ Ντεμί». Η Βαρντά έκανε δύο παιδιά, το ένα με τον Ντεμί και το άλλο με τον Γάλλο κωμικό και θεατρικό σκηνοθέτη Αντουάν Μπουρσεγιέ – με την οποία κόρη μάλιστα η Βαρντά δούλεψε και στο υποψήφιο για Όσκαρ Ντοκιμαντέρ της του 2017, «Πρόσωπα & Ιστορίες».
Το έργο της είναι κεντρικής σημασίας στην ιστορία του μέσου και ειδικότερα του ντοκιμαντέρ, επηρεάστηκε αλλά και επηρέασε το Νέο Κύμα και την «κάμερα-στυλό» (την χρήση της κάμερας σαν άτυπο συγγραφικό μέσο αποτύπωσης της πραγματικότητας), ενσάρκωσε τη φεμινιστική ματιά, φωτογράφησε το περιθώριο, ανανέωσε το κινηματογραφικό στυλ και υπήρξε μια συνειδητή εργάτρια του κινηματογραφικού βλέμματος και των κατά συνθήκη συνεπειών της σκηνοθετικής κατάδειξης. Κάθε πράγμα κινηματογραφούμενο αποκτά συγκεκριμένες αφηγηματικές ιδιότητες που ο δημιουργός (και δη του ντοκιμαντέρ) οφείλει να προβλέπει και να αντιμετωπίζει.
Η ενέργεια, το στυλ και η διαρκής της πνευματική παρουσία θα λείψουν, η καλλιτεχνική της διαθήκη όμως θα είναι πάντα κοντά μας.
