Ανταπόκριση: Ορέστης Ανδρεαδάκης, Λουκάς Κατσίκας, Ιωάννα Παπαγεωργίου
Η πρώτη μου φορά (είναι πάντα και η καλύτερη;)
Αν η αξία ενός φεστιβάλ ορίζεται από το πόσο οργανωμένο και φιλόξενο αποδεικνύεται στις μυριάδες δημοσιογράφων που προσκαλεί ετησίως, τότε το φεστιβάλ Βερολίνου οφείλει να κατέχει δικαιωματικά τα πρωτεία. Οσο γιγαντιαίος κι αν φαντάζει ο μηχανισμός του, άλλο τόσο αψεγάδιαστος και φιλικός αποδεικνύεται. Αν η αξία ενός φεστιβάλ οριζόταν, ωστόσο, από την ποιότητα των προβαλλόμενων ταινιών του, τότε η φετινή Μπερλινάλε έχει χάσει το παιχνίδι από τις υπόλοιπες αξιοσέβαστες κινηματογραφικές διοργανώσεις του πλανήτη. Με ένα από τα πιο αδιάφορα διαγωνιστικά προγράμματα στο ενεργητικό του, μηδενικές συμμετοχές από μεγάλα ονόματα και προσδοκώμενες ταινίες (εκτός κι αν θεωρήσουμε ότι το κατακρεουργημένο από την αμερικανική κριτική Ο Καλός Γερμανός ή ο χλιαρός Καθοδηγητής ανήκουν σε αυτές), η βερολινέζικη εκδήλωση έπασχε από λάμψη και γνήσιο σινεφίλ παλμό.
Είχε βέβαια την τύχη να επιφυλάσσει ένα ταιριαστό «άνοιγμα» στις διαστάσεις του χορταστικού βιογραφικού Ζωή Σαν Τριαντάφυλλο, τι να το κάνεις όμως όταν αυτό που επακολούθησε ήταν ένα υποτονικό δεκαήμερο, στη διάρκεια του οποίου θα παρήλαυνε η μια μετριότητα μετά την άλλη; Με μόνες εξαιρέσεις το κινέζικο Tuyas Marriage, το συμπαθές Hallam Foe του Ντέιβιντ Μακένζι (Ο Νεαρός Αδάμ) και το συγκινητικό Les Temoins του Αντρέ Τεσινέ, τι μένει από το υπόλοιπο πρόγραμμα; Αποτελείτο από αποτυχημένες ιδιοτροπίες (ο σταθερά άνισος Φρανσουά Οζόν), αμερικανικούς τραγέλαφους (το When Α Man Falls In The Forest με την κυρία Σάρον Στόουν ή το Bordertown με την κυρία Τζένιφερ Λόπεζ), δεινοσαυρικές προτάσεις (ο καινούριος Ζακ Ριβέτ, ο νέος Γίρι Μέντζελ!) και απλά αξιοπρεπείς, μικρού βεληνεκούς απόπειρες (το ιταλικό In Memory Of Me). Ξέχασα να αναφέρω τον Παρκ Τσαν Γουκ -κατηγορία από μόνος του-, ο οποίος με το Ι m Α Cyborg, But Thats Ok βάζει σοβαρή υποψηφιότητα για την πιο ταχεία καλλιτεχνική διάψευση των τελευταίων ετών.
Στις δέκα μέρες που διήρκεσε το φεστιβάλ, συνέβη και κάτι άλλο: έπιασα συχνά τον εαυτό μου να θέλει να εγκαταλείψει νωρίς την αίθουσα. Οχι από δυσφορία ή εκνευρισμό. Μόνο από πλήξη. Κάπως έτσι αισθάνθηκα βλέποντας το αυστραλέζικο μελό Home Song Stories, το κορεάτικο γκέι δράμα No Regret, ή το αγγλικό Irina Palm, ένα συναισθηματικά εκβιαστικό, τηλεοπτικών προδιαγραφών ταινιάκι στο οποίο η Μάριαν Φέιθφουλ ικανοποιεί… χειρωνακτικά τους πελάτες ενός sex shop, προκειμένου να μαζέψει χρήματα για την κρίσιμη εγχείριση του εγγονού της. Οφείλω, βέβαια, να επισημάνω ότι η πλειοψηφία των δημοσιογράφων καταχειροκρότησε το συγκεκριμένο φιλμ. Το γιατί εξακολουθεί να μου διαφεύγει…
Ποιες στιγμές κράτησα φεύγοντας από Βερολίνο; Τη συγκλονιστική Μαριόν Κοτιγιάρ να δίνεται στον ρόλο της Εντίθ Πιαφ. Το Red Elvis, το Scott Walker: 30 Century Man και το (τετράωρο) Andy Warhol, τρία ντοκιμαντέρ με ενδιαφέρον αντάξιο του θορύβου που δημιούργησαν. Την προβολή σε αναπαλαιωμένη κόπια του Killer Of Sheep, αυτού του θρυλικού διαμαντιού για το μαύρο σινεμά, παρουσία του σκηνοθέτη. Το πολυσυζητημένο ήδη από το Σάντανς Teeth, που εκτίμησα πιο πολύ για το θράσος του, παρά για το πόσο ολοκληρωμένη ταινία (δεν) ήταν. Το Away From Her, ελπιδοφόρο σκηνοθετικό ντεμπούτο της Σάρα Πόλεϊ, με πρωταγωνίστρια μια θαυμάσια Τζούλι Κρίστι. Τη Lady Chatterley, μόνο και μόνο επειδή ενθουσίασε τον φίλο μου Κωνσταντίνο Σαμαρά, τη γνώμη του οποίου εμπιστεύομαι τυφλά. Το Joe Strummer: The Future Is Unwritten του Τζούλιαν Τεμπλ, που πέτυχα σε προβολή της Αγοράς και αποτέλεσε την καλύτερη ταινία που είδα στο φεστιβάλ.
Για να είμαι πάντως ειλικρινής, αυτό που ακόμη δυσκολεύομαι να αποχωριστώ είναι η εκπληκτική ατμόσφαιρα- προνόμιο και σήμα κατατεθέν του χειμωνιάτικου αυτού φεστιβάλ. Κανένα φιλμ δεν μπορεί να συγκριθεί με τη συνωμοτική τριβή με το νεαρόκοσμο που κατακλύζει καθημερινά τα σινεμά, τη θαλπωρή των ζεστών αιθουσών όταν απέξω καραδοκεί ο χιονιάς ή εκείνη την απαράμιλλη αίσθηση ότι ολόκληρη η πόλη αποτελεί ένα συναρπαστικό, γεμάτο πιθανότητες κινηματογραφικό σκηνικό, μέσα στο οποίο μπορείς ανά πάσα στιγμή να χαθείς και να γίνεις πρωταγωνιστής. Γι αυτό και μόνο τον λόγο, η 57η Berlinale δεν χρειάστηκε να προσπαθήσει πολύ για να πείσει έναν «πρωτάρη» επισκέπτη σαν εμένα, να επιστρέψει ξανά του χρόνου…
Λoυκάς Κατσίκας
Oχτώ στιγμές ενός φεστιβάλ
Τuyas Marriage του Γουάνγκ Κουανάν
Η νικήτρια της Χρυσής Αρκτου ανήκει σε εκείνες τις ταινίες που αφενός ενδυναμώνουν την αγάπη μας για τα φεστιβάλ, αφετέρου μας θυμίζουν τις καλύτερες αιτίες αυτής της αγάπης. Αφαιρετικό και κωμικοτραγικό στην εξέλιξή του, είναι αφτιασίδωτο και απέριττο στη σκηνοθεσία, με ένα σοφά ανοιχτό φινάλε – κορύφωση ενός συναρπαστικού, γεννημένου από καθημερινά, οικεία διλήμματα, σασπένς. Με κινητήρια δύναμη την ερμηνευτική τριάδα των Γιου Ναν, Μπάτερ και Σένγκε, ρίχνει φως στον υπό εξαφάνιση, νομαδικό τρόπο ζωής των ιθαγενών της βορειοδυτικής Μογγολίας. Ταυτόχρονα, αποκαλύπτει τον (επίκαιρο σε κάθε γωνιά του πλανήτη) διχασμό της γυναικείας ψυχής ανάμεσα στην επιθυμία και το καθήκον, τη μητρότητα και την προσωπική ωρίμανση, την έσωθεν ανεξαρτησία και την έξωθεν υποταγή.
Ι.Π.
Les Temoins του Αντρέ Τεσινέ
Μπορεί να γιορτάζει με αυτή την ταινία τα 64 χρόνια του, ο ακούραστος όμως Γάλλος δημιουργός ρίχνεται εδώ στην σκηνοθεσία με την ορμή αλλά και την ραγισμένη καρδιά ενός εφήβου. Ο κυκλωτικός χορός της κάμεράς του κινείται γύρω από μια ιστορία έρωτα, ζωής, θανάτου… και πάλι ζωής κάτω από τη σκιά του AIDS, τη στιγμή του οριστικού τέλους της σεξουαλικής ελευθεριότητας και το θλιμμένο ίχνος που αφήνουν πίσω τους οι άνθρωποι οι οποίοι αναχωρούν νωρίς. Με όλες τις επιμέρους αδυναμίες τους, οι Μάρτυρες (όπως μεταφράζεται το φιλμ) υπήρξαν ό,τι πιο ανθρώπινο, παθιασμένο και ειλικρινές φιλοξένησε φέτος το βερολινέζικο φεστιβάλ.
Λ.Κ.
Ιnterview του Στιβ Μπουσέμι
Διασκευή του ομότιτλου σχεδίου του Ολλανδού Τέο Βαν Γκογκ, την οποία σχεδίαζε να γυρίσει ο ίδιος πριν δολοφονηθεί το 2004, το Interview παρακολουθεί τη συνάντηση ενός δημοσιογράφου με μια λαμπερή, ξανθιά στάρλετ, για τις ανάγκες μιας συνέντευξης, που αμφότεροι θέλουν να αποφύγουν. Εκμαιεύοντας μεστές ερμηνείες από την ακτινοβόλα Σιένα Μίλερ και τον εαυτό του, ο Μπουσέμι φτιάχνει μια, στα όρια του θεατρικού αλλά κινηματογραφικά ρεαλιστική, αλληγορία για την εις αεί αμφίρροπη μάχη ανάμεσα στα δύο φύλλα, το φαίνεσθαι και το είναι, τη δημόσια εικόνα και την προσωπική πραγματικότητα… Ι.Π.
Scott Walker – 30 Century Man του Στίβεν Κίτζακ
Φιλμ που μπορεί να γίνει αντιληπτό ως η ανακάλυψη ενός κρυμμένου, ανεκτίμητης αξίας θησαυρού για όσους γνωρίζουν ελάχιστα τι εστί Σκοτ Γουόκερ ή ως συγκινητικό κομμάτι ενός προσωπικού ημερολογίου από τους μυημένους. Ντοκιμαντέρ που συναρπάζει, αντιπαραθέτοντας συνεντεύξεις με θαυμαστές, συνεργάτες και τον ίδιο τον Γουόκερ, με αποσπάσματα της δουλειάς του και στιγμιότυπα από την ηχογράφηση του τελευταίου του άλμπουμ, αποκαλύπτοντας έτσι το εύρος και σημασία ενός από τα πιο ανορθόδοξα και πρωτοποριακά μουσικά ταλέντα της Ιστορίας.
Ι.Π.
Τhis Filthy World του Τζεφ Γκάρλιν
Ο πληθωρικός Γκάρλιν κινηματογραφεί την προσωπική εξομολόγηση / ανασκόπηση καριέρας / θεατρικό one man show του Τζον Γουότερς και μας παραδίδει ένα ξεκαρδιστικό ντοκιμαντέρ – εύστοχο πορτρέτο της πιο εκκεντρικής και αθυρόστομης, ίσως, προσωπικότητας του αμερικανικού σινεμά.
Ι.Π.
Lost In Beijing της Λι Γιουτ
Μοναδική γυναίκα σκηνοθέτις του φετινού διαγωνιστικού προγράμματος, η Γιου αποδείχθηκε άκρως ενδιαφέρουσα δημιουργός, έτσι όπως χειρίζεται τη -συνήθως κολλημένη στα πρόσωπα και στα κορμιά των ηρώων της- αεικίνητη κάμερά της και διευθύνει το μοντάζ των εικόνων της.
Το φιλμ της όμως σκοντάφτει στις φλύαρες, «σαπουνοπερατικές» διαστάσεις που παίρνει στο δεύτερο μισό του και δεν στέκεται αντάξιο του θορύβου τον οποίο προκάλεσε πριν της -αλογόκριτης στο Βερολίνο- προβολής του, εξαιτίας των περικοπών που υπέστη από τη κινέζικη επιτροπή λογοκρισίας.
Ι.Π.
Ηallam Foe του Ντέιβιντ Μακένζι
Ο Σκοτσέζος σκηνοθέτης του υποβλητικού Νεαρού Αδάμ και του ενδιαφέροντος αλλά ανολοκλήρωτου Ασύλου εξακολουθεί να μελετά άφοβα τις ανθρώπινες εμμονές, ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο αυτές εκφράζονται ή εκτονώνονται μέσω του σεξ. Με πρωταγωνιστές έναν ώριμο Τζέιμι Μπελ και την (από κάθε άποψη) πανέμορφη Σοφία Μάιλς, καταθέτει μια διαφορετική, ζωώδη και βαθιά ανθρώπινη, διεγερτικά ατμοσφαιρική και συναρπαστικά πρωτότυπη ιστορία ενηλικίωσης. Τουτέστιν, την καλύτερη έως τώρα ταινία του.
Ι.Π.
Αngel του Φρανσουά Οζόν
Το πολυμήχανο παιδί της γαλλικής κινηματογραφίας υπογράφει την πρώτη μεγαλειώδη αποτυχία της καριέρας του. Διασκευάζοντας το μυθιστόρημα της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Τέιλορ, αφηγείται την άνοδο, την πτώση και την τεράστια μοναξιά μιας αυτοδημιούργητης συγγραφέως στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Το αποτέλεσμα είναι ένας κατά λάθος αστείος συνδυασμός ειρωνικής κωμωδίας, επικού μελοδράματος, όπερας και σαπουνόπερας, με τη δύσμοιρη Ρομόλα Γκαράι να αναμετράται με μια ανεκδιήγητη ηρωίδα και να χάνει παταγωδώς.
Ι.Π.
Τα βραβεία
Χρυσή Αρκτος Καλύτερης Ταινίας: Tuyas Marriage, Γουάνγκ Κουανάν
Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής: El Otro, Αριελ Ρότερ
Ασημένια Αρκτος Καλύτερης Σκηνοθεσίας: Τζόζεφ Κένταρ, Βeaufort
Ασημένια Αρκτος Καλύτερης Ηθοποιού: Νίνα Χος, Υella
Ασημένια Αρκτος Καλύτερου Ηθοποιού: Χούλιο Τσάβεζ, El Οtro
Ασημένια Αρκτος Εξαιρετικής Καλλιτεχνικής Συμβολής: όλοι οι ηθοποιοί του Καθοδηγητή
Ασημένια Αρκτος Καλύτερης Μουσικής: Hallam Foe, Ντέιβιντ Μακένζι
