Θα με ενδιέφερε να μάθω ποιοι καλλιτέχνες του κινηματογράφου γνωστοί για τις κομμουνιστικές δραστηριότητές τους, είχαν κερδίσει υποψηφιότητες στα Οσκαρ την περίοδο δράσης της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων του γερουσιαστή Τζόζεφ Μακάρθι. Αρετή Παπαγιάννη, Καβάλα
Τύποις, η περίοδος δίωξης των αμερικανών κομμουνιστών στην οποία αναφέρεσαι αρχίζει το 1947 και τελειώνει το 1960, αν και στην πραγματικότητα είχε αρχίσει πριν από το 1947 και συνεχίστηκε αρκετά χρόνια μετά το 1960.
Ανάμεσα στις παραπάνω χρονιές αρκετά πρόσωπα της Μάυρη Λίστας έχουν αποσπάσει υποψηφιότητες ή και κερδίσει Οσκαρ, ανεξάρτητα από το αν τους δόθηκε το βραβείο τότε, ή αργότερα. Στα Οσκαρ του 1947 τρεις της Μαύρης Λίστας βρέθηκαν σε διαφορετικές κατηγορίες: ο παραγωγός Εντριαν Σκοτ και ο σκηνοθέτης Εντουαρντ Ντμίτρικ για την ταινία «Crossfire» («Διασταυρούμενα Πυρά») αλλά και ο σεναριογράφος του «Body and soul» («Δάφνες στα Ρινγκ») Εϊμπρεχαμ Πολόνσκι.
Το 1949 ο σκηνοθέτης του «Body and Soul», Ρόμπερτ Ρόσεν, απέσπασε διπλή υποψηφιότητα σκηνοθεσίας και σεναρίου για το «All the King’s Men» («Ολοι οι Ανθρωποι του Βασιλιά») και ένα χρόνο αργότερα ο σεναριογράφος Μπεν Μάντοου προτάθηκε για το Οσκαρ διασκευασμένου σεναρίου για το «The Asphalt Jungle» («Η ζούγκλα της Ασφάλτου») του Τζον Χιούστον ( που ήταν επίσης υποψήφιος για το σενάριο αν και όχι ο ίδιος στην Μαύρη Λίστα).
Το 1949 ο τότε σεναριογράφος Καρλ Φόρμαν που επρόκειτο να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς του Χόλιγουντ, διεκδίκησε την πρώτη του υποψηφιότητα για το Οσκαρ καλύτερου σεναρίου: «Champion» («Φλογισμένα Πάθη») με τον Κερκ Ντάγκλας. Ένα χρόνο αργότερα, στα Οσκαρ του 1950 το σενάριό του για το «The Men» («Το Κορμί μου Σου Ανήκει»), κινηματογραφικού ντεμπούτου του Μάρλον Μπράντο, ήταν υποψήφιο για το Οσκαρ. Το ίδιο Οσκαρ διεκδίκησε το 1952 με το «High Noon» («Το Τρένο θα Σφυρίξει τρεις Φορές») με τον Γκάρι Κούπερ.
Το 1957 το Οσκαρ καλύτερου σεναρίου θα διδόταν στην μεγάλη θριαμβεύτρια της χρονιάς, την «Γέφυρα του Ποταμού Κβάι» («The Bridge on the River Kwai») αλλά λόγω Μαύρης Λίστας το ονόματα των συνσεριογράφων Καρλ Φόρμαν και Μάικλ Γουίλσον δεν υπήρχαν στους τίτλους . Η ταινία κέρδισε το Οσκαρ σεναρίου και Ακαδημία αποκατάστησε την αλήθεια το 1995 ενώ και οι δυο τους είχαν πεθάνει. Η περίπτωση του σεναριογράφου Μάικλ Γουίλσον έχει εξίσου ενδιαφέρον : το 1951 μοιράστηκε το Οσκαρ σεναρίου με τον Χάρι Μπράουν για το «A Place in the Sun» («Μια Θέση στον Ηλιο») και το 1952 ήταν και πάλι υποψήφιος για το «Five Fingers» («Υπόθεσις Κικέρων»).
Το 1957, ενώ η ταινία «Friendly Persuasion» («Ο Ανθρωπος Δίχως Οπλα») ήταν υποψήφια για το σενάριό της, το όνομα του Γουίλσον δεν αναγράφτηκε πουθενά επειδή ειδικός νόμος της Ακαδημία το απαγόρευε για όσους βρίσκονταν στην Μαύρη Λίστα. Πριν από μερικά χρόνια η Ακαδημία αποκατάστησε την υποψηφιότητα. Δεν θα πρέπει επίσης να ξεχαστεί το όνομα του θρυλικού θύματος του Μακαρθισμού , Ζιλ Ντασέν που το 1960 κέρδισε διπλή υποψηφιότητα σεναρίου και σκηνοθεσίας του «Ποτέ την Κυριακή» («Never on Sunday»).
Ωστόσο, ο σημαντικότερος αλλά και ο πιο διάσημος σεναριογράφος που ταλαιπωρήθηκε λόγω της Μαύρης Λίστας, είναι ο Ντάλτον Τράμπο. Όταν η ταινία «Roman Holiday» («Διακοπές στη Ρώμη», 1953) απέσπασε το Οσκαρ σεναρίου, το βραβείο δόθηκε στον Ιαν Μακ Λέλαν Χάντερ που ήταν η «βιτρίνα» του Τράμπο καθώς το όνομά του δεν επιτρεπόταν να μπει στους τίτλους της ταινίας. Το 1992 η αλήθεια αποκαταστάθηκε. Τ0 1957 η ταινία «The Brave One» («Ο Ατρόμητος»)κέρδισε το Οσκαρ σεναρίου, μόνον που το όνομα στους τίτλους ήταν Ρόμπερτ Ριτς γιατί ο Ντάλτον Τράμπο είχε χρησιμοποιήσει ψευδώνυμο. Το 1975, λίγο πριν τον θάνατο του Τράμπο, η Ακαδημία αποκατέστησε την αλήθεια δίδοντάς του το βραβείο.
Γιάννης Ζουμπουλάκης
Κάθε εβδομάδα ο ‘Private Eye‘ απαντάει και στις πιο δύσκολες ερωτήσεις σας!
