Το Δεκέμβριο του 1963 ο γενικός εισαγγελέας του κρατιδίου της Έσσης Φριτς Μπάουερ, μαζί με μία ομάδα νεαρών δικηγόρων, ανέλαβε την τεράστια ευθύνη και την ιστορική πρωτοβουλία να φέρει στα δικαστήρια πρώην μέλη των Ες Ες στην πρώτη δίκη που έγινε από Γερμανούς.
Πάνω από 200 επιζώντες του Άουσβιτς κατέθεσαν ενώπιον του ορκωτού δικαστηρίου της Φρανκφούρτης, αποκαλύπτοντας ένα στρατόπεδο-εργοστάσιο θανάτου, που έφερε αντιμέτωπη με την φρικτή αλήθεια μία κοινωνία που αποσιωπούσε και έκρυβε τη θηριωδία του πρόσφατου παρελθόντος.
Διαβάστε ακόμη:
Αντιμέτωπος με το Ολοκαύτωμα: Ο Τζούλιο Ρικιαρέλι μιλά στο cinemag.gr
Η πρώτη και μεγαλύτερη δίκη για τα εγκλήματα του Ολοκαυτώματος σε γερμανικό δικαστήριο αποτελεί τη βάση του «Λαβύρινθου της Σιωπής», του σκηνοθετικού ντεμπούτου του Τζούλιο Ρικιαρέλι που βρέθηκε ανάμεσα στις 9 υποψήφιες για Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας και κέρδισε το Βραβείο Κοινού στο 21ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας – Νύχτες Πρεμιέρας.
Το cinemag.gr μίλησε με τον πρωταγωνιστή της ταινίας Αλεξάντερ Φέλινγκ («Άδωξοι Μπάσταρδοι», «Ο Νεαρός Κύριος Γκαίτε»), ο οποίος υποδύεται στην ταινία τον Γιόχαν Ράντμαν (χαρακτήρα βασισμένο στον εισαγγελέα Φριτς Μπάουερ) για την ιστορική αλήθεια, τον εφιάλτη της προέλασης της άκρας δεξιάς στην Ευρώπη και το «τέρας» μέσα μας.
Ο Γιόχαν Ράντμαν διαλέγει την αλήθεια από την ηρεμία, παρόλο που γνωρίζει ότι οι πράξεις του θα έθεταν σε κίνδυνο τις αγωνιώδεις προσπάθειες της χώρας του να ξεπεράσει τα ταραχώδη χρόνια του πολέμου. Πιστεύετε ότι η αλήθεια πρέπει να αποκαλύπτεται πάντα με κάθε κόστος;
Στην περίπτωση του Ράντμαν στην ταινία ή του Φριτς Μπάουερ στην πραγματική ζωή και σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα, η απάντηση είναι οπωσδήποτε ναι. Είναι απαραίτητο να βλέπεις τα γεγονότα κατάματα ακόμα και αν πληγωθείς αργότερα. Όταν κρύβουμε κάτι δε σημαίνει ότι δεν υπάρχει πια. Άρα αν θες να προχωρήσεις μπροστά πρέπει να πάρεις μαζί σου αυτά τα πράγματα. Στην προσωπική μας ζωή συναντάμε καθημερινά πολλές αλήθειες, οπότε ίσως έχει να κάνει περισσότερο με το να αποδέχεσαι άλλες απόψεις παρά με το να αποκαλύπτεις τα πάντα. Πιστεύω, ότι το να είσαι ειλικρινής δε συνεπάγεται ότι είσαι υποχρεωμένος να λες συνέχεια την αλήθεια, γιατί τότε αυτό θα γινόταν αυτοσκοπός.
Τί είναι αυτό που μετατρέπει έναν καθημερινό άνθρωπο σε «τέρας»; Είναι οι αγριότητες του πολέμου που λειτουργούν καταλυτικά αποκαλύπτοντας την αληθινή φύση κάποιου ή μήπως τέτοια «τέρατα» δημιουργούν αυτές τις αγριότητες;
Δεν υπάρχουν «τέρατα». Αυτού του είδους οι λέξεις δεν είναι παρά μια απέλπιδα προσπάθεια αποστασιοποίησης από αγριότητες ή εγκλήματα διαπραχθέντα από κάποιον. Καταδεικνύουν τη βαθιά μας δυσπιστία, λέγοντας «Εγώ ποτέ…». Ο Φριτς Μπάουερ ήθελε να δείξει ότι οι αγριότητες του Τρίτου Ράϊχ δεν διεπράχθησαν από «τέρατα», αλλά από πολλά, πάρα πολλά άτομα που αλήθεια πίστευαν στην ιδέα του να ξεφορτωθούν άλλα άτομα διαφορετικού πολιτισμικού υπόβαθρου, άλλων θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων ή απλώς άλλης καταγωγής. Είναι κάπως τραγικό, αλλά ο καθένας μας είναι μάλλον ικανός για οτιδήποτε.
Ο Αλεξάντερ Φέλινγκ με τον σηνοθέτη της ταινίας, Τζούλιο Ρικιαρέλι
Κάποιος θα πίστευε ότι ύστερα από την αποκάλυψη του Ολοκαυτώματος η ανθρωπότητα θα απείχε από πράξεις φανατισμού. Ωστόσο, ακροδεξιά κόμματα παρελαύνουν στην Ευρώπη κερδίζοντας συνεχώς έδαφος σε εκλογικές αναμετρήσεις. Τί θα έπρεπε να κάνει ένας σύγχρονος Ράντμαν;
Ο Ράντμαν δεν είναι ήρωας. Εμείς στη Δυτική Ευρώπη απολαμβάνουμε μια καλή ζωή, επειδή μια μεγάλη μάζα του κόσμου δεν την απολαμβάνει. Αυτή η αδικία γίνεται γνωστή μέσω των νέων συστημάτων επικοινωνίας, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμα και στους πιο φτωχούς και οι τελευταίοι αρχίζουν να αντιτίθενται σε αυτό με άλλα μέσα. Αυτό, λοιπόν, δημιουργεί ένα συνεχή φόβο στους ανθρώπους, που θέλουν να προστατεύσουν την ηγεμονία τους. Αυτός ο φόβος μοιάζει να είναι το έδαφος για αυτά τα ακροδεξιά κόμματα και αυτούς τους φανατικούς, στους οποίους αναφέρεστε. Μόλις διάβασα ότι 85 άνθρωποι κατέχουν τόσο πλούτο όσο το φτωχότερο μισό του παγκόσμιου πληθυσμού. Ακούγεται κάπως ουτοπικό, αλλά ίσως θα έπρεπε να αποποιηθούμε του δικαιώματος κληρονομιάς μας σε χρήματα και αποκτήματα με σκοπό να δημιουργήσουμε έναν «καλύτερο» καπιταλισμό.
Γεννηθήκατε και μεγαλώσατε πολύ μετά τα γεγονότα που περιγράφονται στην ταινία. Ωστόσο, σας φάνηκε δύσκολο να καταπιαστείτε με ένα τόσο ευαίσθητο και κάπως ακανθώδες θέμα;
Όχι, είμαι ευγνώμων που είχα τη δυνατότητα να μάθω για αυτά τα πράγματα μέσα από τη δουλειά μου. Υπήρξε πολύ δυσκολότερο για τις παλιότερες γενιές. Όταν είσαι νέος έχεις τόσα ζητήματα και είσαι κάπως εγωκεντρικός, που είμαι ακόμα κατά μία έννοια. Εμείς ως Γερμανοί, δεν πρέπει ποτέ να σταματήσουμε να μιλάμε και να σκεφτόμαστε για αυτό. Σε μερικά χρόνια όλοι οι επιζήσαντες θα έχουν φύγει. Πρέπει να κουβαλήσουμε τις ιστορίες τους στα επόμενα 100 χρόνια.
Στο τέλος, πιστεύετε ότι αυτή είναι μια ταινία για τη συγκάλυψη των εγκλημάτων των Ναζί κατά τη διάρκεια του Β' Παγκόσμιου Πολέμου από τις γερμανικές αρχές ή για την ανοχή και την ηθική συνενοχή των απλών πολιτών;
Είναι για όλα αυτά.
Ο Λαβύρινθος της Σιωπής από 11 Φεβρουαρίου στους κινηματογράφους από τη Danaos Films
