Ο Ντέιβιντ Χέαρ είναι μια ξεχωριστή περίπτωση. Συγγραφέας πολλών επιτυχιών της λονδρέζικης θεατρικής σκηνής, έγινε γνωστός στο παγκόσμιο κοινό από τα διάσημα σενάριά του για τις οσκαρικές «Ώρες» και τα «Σφραγισμένα Χείλη» του Στίβεν Ντάλντρι , ενώ ανάμεσα σε άλλες διακρίσεις έχει βραβευτεί και με Χρυσή Άρκτο στη Μπερλινάλε το 1985 για το «Weatherby».
Το γραμμένο το 1998 θεατρικό του, «Το Φιλί του Ιούδα», εμπνευσμένο από τη ζωή του Όσκαρ Ουάιλντ, ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο «Αγγέλων Βήμα», σε μετάφραση και σκηνοθεσία της Μαργαρίτας Δαλαμάγκα Καλογήρου, την ίδια περίοδο που γνωρίζει το θρίαμβο στο Λονδίνο, με Ρούπερτ Έβερετ και Φρέντι Φοξ στους κεντρικούς ρόλους.
Ένα κείμενο δυνατό και πυκνό, που ξεπερνά τα στενά όρια μιας βιογραφικής αναφοράς και είναι μια φωνή εναντίον κάθε εξουσίας που «φιμώνει» τη διαφορετικότητα (όχι μόνο τη σεξουαλική στην οποία αναφέρεται), την καταπνίγει, την τιμωρεί.
Σε μια παράσταση που κινείται στο πεδίο του αφηγηματικού, ρεαλιστικού θεάτρου, με μια λιτή σκηνοθεσία και με 4 ρόλους εξίσου σημαντικούς για την ανάδειξη της ουσίας του κειμένου, η ιστορία του Όσκαρ Ουάιλντ ξετυλίγεται με επίκεντρο δυο κρίσιμες στιγμές της ζωής του:
-Όταν χάριζε στον εαυτό του τις τελευταίες στιγμές πολυτέλειας στο ξενοδοχείο Cadogan του Λονδίνου, λίγο πριν παραδοθεί, λεία στα βικτωριανά ήθη που δεν του συγχωρούσαν τη σχέση του με το νεαρό λόρδο Άλφρεντ Ντάγκλας.
-Όταν μετά από 2 χρόνια στη φυλακή καταφεύγει στην ηλιόλουστη Νάπολη για να ζήσει τη ζωή τού «καταραμένου ποιητή» με τον εραστή του, που θα του δώσει το «φιλί του Ιούδα».
Ο λόρδος Άλφρεντ, με το προσωνύμιο Μπόζι είναι η πέτρα του σκανδάλου. Θρασύς και ορμητικός, γοητευμένος από το πνεύμα του Ουάιλντ, αλλά κι εγκλωβισμένος στις νόρμες της τάξης του, πειραματίζεται με τη ζωή, τη σεξουαλικότητα και τα συναισθήματα, μέχρι να επιστρέψει εκεί που ανήκει.
Στον αντίποδα του πάθους, ο Ρόμπι Ρος, ο πιστός φίλος και πρώτος εραστής του ποιητή. Η φωνή της σύνεσης και της λογικής, που προσπαθεί να τον βοηθήσει, αρκεί το ασυμβίβαστο πνεύμα του Ουάιλντ να ενδώσει σε έναν ιδανικό συμβιβασμό.
Ανάμεσά τους ο περίγυρος. Είτε με τη μορφή του μπάτλερ του ξενοδοχείου, είτε του λαϊκού Ιταλού εραστή της Νάπολης – τα μάτια των ξένων που παρακολουθούν την αυτοκαταστροφική πορεία του ήρωα.
Ο Μάνος Καρατζογιάννης αποδίδει έναν φορτισμένο συναισθηματικά Όσκαρ, ο Αλέξανδρος Αμερικάνος έχει το νεύρο και την ορμητικότητα του Μπόζι, ο Βασίλης Μαργέτης διαθέτει την τεχνική για να δώσει αποχρώσεις στη συγκρατημένη φωνή του Ρόμπι Ρος, ενώ οι κωμικές νότες της παράστασης αποφορτίζουν την ατμόσφαιρα, καλά κουρδισμένες από τον Τίτο Λίτινα, που ερμηνεύει τις διάφορες μορφές του Περίγυρου.
Παρακολουθήσαμε την προετοιμασία των ηθοποιών στα παρασκήνια και συνομιλήσαμε με τη Μαργαρίτα Δαλαμάγκα Καλογήρου, μεταφράστρια και σκηνοθέτιδα του έργου και τον εικαστικό Τόλη Τατόλα, που επιμελήθηκε τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης:
Πώς επιλέξατε το έργο;
Μ.Δ.: Πριν επιλέξουμε το έργο είχαμε επιλέξει τον ήρωα, γιατί ταίριαζε στο θεματικό κύκλο της εξουσίας – μιας έννοιας ιδωμένης από διάφορες οπτικές γωνίες σε μια ενότητα με παραστάσεις ή θεατρικά αναλόγια που φιλοξενούμε στο «Αγγέλων Βήμα», κάτω από το γενικό τίτλο «Η Εξουσία σε φόντο ασπρόμαυρο»: Ο Όσκαρ Ουάιλντ κατακρημνίστηκε από ένα πάθος που τον εξουσίασε και που δεν του το συγχώρησε μια άλλη παντοδύναμη εξουσία, αυτή του περίγυρου – αυτοί που τον αποθέωσαν και τον έκαναν αντικείμενο λατρείας στο Λονδίνο ήταν οι ίδιοι που τον αποκαθήλωσαν. Διαβάζοντας μια σειρά από έργα για τον Όσκαρ Ουάιλντ ξεχωρίσαμε «το φιλί του Ιούδα» και είμαστε ευτυχείς που μας παραχώρησαν τα δικαιώματα για το πρώτο του ανέβασμα σε ελληνικό θέατρο, καθώς είναι ένα κείμενο που έχει ήδη γίνει big hit στη λονδρέζικη θεατρική σκηνή.
Ποιος είναι ο «Ιούδας» στο έργο του Χέαρ;
Μ.Δ .:Το προφανές είναι ότι ο Ιούδας είναι ο νεαρός εραστής του Όσκαρ, ο Μπόζι, αλλά στην παράσταση βλέπουμε την προδοσία να έρχεται κι από τον περίγυρο.
Τ.Τ.: Κατά μία ανάγνωση, σε αυτήν την ιστορία όλοι έχουν δίκιο – ακόμα κι ο νεαρός εραστής του Όσκαρ, ο οποίος γοητεύτηκε από το πνεύμα του κι από τη φήμη του, χωρίς καλά καλά να ξέρει τι κάνει. Οι κοινωνικές συνθήκες, αλλά και η ίδια η φύση τον οδηγούν τελικά στην προδοσία.
Πώς θα αντιμετωπιζε η σημερινή κοινωνία ένα αντίστοιχο «σκάνδαλο»;
Μ.Δ.: Σήμερα η ανθρωποφαγική διάθεση και λόγω της παγκόσμιας κρίσης έχει γίνει τόσο έντονη που οι αντιδράσεις μπορεί να ξεπερνούσαν σε ένταση και κλίμακα και αυτές της συντηρητικής βικτωριανής κοινωνίας. Ο κόσμος διψάει για αίμα, ακόμα κι απλώς με την υπόνοια μιας πράξης ή συμπεριφοράς και χωρίς κανένα τετελεσμένο γεγονός. Στόμα με στόμα η υπόνοια φουσκώνεται τόσο πολύ που εκ του μη όντος δημιουργείται ένα τέρας. Σήμερα είναι και τα μέσα ενημέρωσης που αναπαράγουν με τη δύναμη που διαθέτουν αυτήν την υποκρισία των κοινωνιών και την τροφοδοτούν. Ειδικά οι καλλιτέχνες και οι πνευματικοί άνθρωποι είναι φύσεις δημιουργικές – παράγουν κάτι, ένα έργο, μια ιδέα που, σε κάθε περίπτωση, εγγράφεται στο θετικό της ανθρωπότητας. Εκτίθενται. Όσοι λοιπόν δρουν είναι καταδικασμένοι να βρουν απέναντί τους αυτούς που αντιδρούν.
Πώς διαχειριστήκατε ένα έργο εποχής με ήρωες ιστορικά πρόσωπα;
Τ.Τ.: Ο Ουάιλντ ήταν στην εποχή του ένας γνήσιος εστετιστής, επομένως οπτικά η έμφαση δόθηκε στην κομψότητα, χωρίς απαραίτητα τα αντικείμενα του σκηνικού ή τα κοστούμια να αποδίδουν το αυθεντικό βικτωριανό στιλ. Δεν επιδιώξαμε να παρουσιάσουμε την ιστορία σαν ένα παραμύθι εποχής, αλλά να τη φέρουμε πιο κοντά στο σήμερα, ώστε ο θεατής να μπορεί να ταυτιστεί με τους χαρακτήρες πέρα κι έξω από την ιστορική τους υπόσταση. Στο σκηνικό υπάρχουν και κάποιοι συμβολισμοί – το κρεβάτι είναι κατά μία έννοια και ο τάφος του ανθρώπου που καταστρέφεται από το πάθος, ενώ το βιβλίο μέσα στο κλουβί στην εικόνα της παρακμής του Όσκαρ στη Νάπολη σηματοδοτεί και το τέλος της συγγραφικής του ικανότητας.
Μ.Δ.: Αν αυτό το έργο γνωρίζει τόση επιτυχία σε μια δύσκολη θεατρική αγορά, όπως αυτή του Λονδίνου, είναι γιατί δεν περιορίζεται στις προσωπικές ιστορίες αυτών των ανθρώπων. Γι’ αυτό και το κείμενο του Χέαρ δεν είναι απλώς ένα έργο για τον Όσκαρ Ουάιλντ. Είναι μοιρασμένο και απόλυτα ισορροπημένο ανάμεσα σε πολλούς χαρακτήρες που μπορεί κανείς να συναντήσει σε κάθε εποχή.
Info: Η παράσταση ανεβαίνει μέχρι τέλος Ιουνίου, κάθε Κυριακή (21.00), Δευτέρα (20.00) και Τρίτη (20.00) στο Αγγέλων Βήμα. Γενική είσοδος 10 ευρώ.
Κείμενο: Ανθή Νταουσάνη
Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου
Δείτε περισσότερες φωτογραφίες στη γκάλερι που ακολουθεί.
