Από τον υπέροχο Λόρενς της Αραβίας στην αλαφροΐσκιωτη κυρία Ντε Γουίντερ και από την αδιαφιλονίκητη μούσα της Nouvelle Vague στον αγαπημένο μας τηλεοπτικό μαφιόζο, από τον ντοκιμαντερίστα που κατέγραψε τον Βέρνερ Χέρτσογκ να τρώει το παπούτσι του στον καλτ δημιουργό του «Vampyros Lesbos» και από την πρωταγωνίστρια των aqua musicals στην πιο παραγνωρισμένη Βρετανίδα δημιουργό, το παγκόσμιο σινεμά έχασε φέτος μερικά πραγματικά σπουδαία ταλέντα μπροστά και πίσω από την κάμερα.
Κάποιοι χαίρουν καθολικής αποδοχής, κάποιοι άλλοι διχάζουν ακόμα κοινό και κριτικούς – όλοι τους όμως αξίζουν ένα κομμάτι της συλλογικής, κινηματογραφικής μας μνήμης.
Πίτερ Ο’Τουλ (81 ετών)
Ένας από τους πιο χαρισματικούς ηθοποιούς όλων των εποχών, ο ιρλανδικής καταγωγής Πίτερ Ο’Τουλ ξεκίνησε την καριέρα του στο θέατρο, για να γίνει στη συνέχεια κινηματογραφικός σταρ σχεδόν εν μία νυκτί χάρη στον ρόλο του στον «Λόρενς της Αραβίας» (1962) του Ντέιβιντ Λιν. Παρά την εκλεκτική φιλμογραφία του και μια σειρά από εξαίσιες ερμηνείες σε ταινίες όπως «Το Λιοντάρι του Χειμώνα» (1967), «Goodbye, Mr. Chips» (1969), «Η Άρχουσα Τάξη» (1972), «The Stunt Man» (1980), «My Favorite Year» (1982) και «Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας» (1987), ο Ο’Τουλ θα βρισκόταν οκτώ φορές υποψήφιος για Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου χωρίς να κερδίσει ποτέ.
Τζόαν Φοντέν (96 ετών)
Η Βρετανίδα ηθοποιός έγινε διάσημη χάρη στη συνεργασία της με τον Άλφρεντ Χίτσκοκ στις ταινίες «Ρεβέκκα» (1940) και «Υποψίες» (1941). Για την ερμηνεία της στη δεύτερη θα κέρδιζε το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου, ενώ η φιλμογραφία της περιλαμβάνει ακόμα συνεργασίες με τον Μαξ Οφίλς («Letter from an Unknown Woman», 1948), τον Νίκολας Ρέι («Born to Be Bad», 1950) και την Άιντα Λουπίνο («The Bigamist», 1953), αλλά και την περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας «Voyage to the Bottom of the Sea» (1961).
Μπερναντέτ Λαφόντ (74 ετών)
Σύμβολο της Nouvelle Vague, η Γαλλίδα ηθοποιός συνεργάστηκε κατ’ επανάληψη με τους Κλοντ Σαμπρόλ («Ο Ωραίος Σέργιος», 1958), Φρανσουά Τριφό («Ένα Ωραίο Κορίτσι σαν κι Εμένα», 1972) και Ζακ Ριβέτ («Out 1: Spectre», 1974), αλλά και με τους Κλοντ Μιλερ και Κώστα Γαβρά, ενώ πρωταγωνίστησε σε μια από τις πιο θρυλικές γαλλικές ταινίες, το «Η Μαμά και η Πουτάνα» (1973) του Ζαν Εστάς. Το τελευταίο της φιλμ ήταν το «Attila Marcel» (2013) του Σιλβέν Σομέν.
Τζέιμς Γκαντολφίνι (51 ετών)
Παρά την έντονη κινηματογραφική του δραστηριότητα μέσα στις δύο τελευταίες δεκαετίες, με ταινίες όπως το «Ο Άνθρωπος Που δεν Ήταν Εκεί» (2001) και το «In the Loop» (2009), ο Αμερικανός ηθοποιός θα μείνει στην ιστορία για την πολυβραβευμένη ερμηνεία του ως μαφιόζος Τόνι Σοπράνο στην αριστουργηματική τηλεοπτική σειρά του HBO, «The Sopranos». Η τελευταία του ταινία ήταν το «Εκεί Που δεν το Περιμένεις» («Enough Said», 2013).
Λες Μπλανκ (77 ετών)
Καταξιωμένος Αμερικανός ντοκιμαντερίστας, του οποίου η πιο διάσημη ταινία, «Burden of Dreams» (1982), περιστρέφεται γύρω από τα χαοτικά παρασκήνια της περιπετειώδους παραγωγής της ταινίας του Βέρνερ Χέρτσογκ «Fitzcaraldo». Ο Μπλανκ γύρισε ακόμα μία ταινία με πρωταγωνιστή τον Χέρτσογκ, στην οποία ο εκκεντρικός Γερμανός σκηνοθέτης αναγκάζεται να φάει το παπούτσι του («Werner Herzog Eats His Shoe», 1980) εξαιτίας ενός χαμένου στοιχήματος!
Χεσούς Φράνκο (83 ετών)
Ο παραγωγικότατος (έχει υπογράψει πάνω από 180 φιλμ, από ψυχεδελικές ταινίες τρόμου μέχρι hardcore πορνό) Ισπανός σκηνοθέτης με τα εκατοντάδες ψευδώνυμα έχει παραδώσει απαράμιλλες καλτ ταινίες, όπως τη διασκευή στο ομώνυμο έργο του μαρκησίου Ντε Σαντ, «Justine» (1969), και το διαβόητο «Vampyros Lesbos» (1971).
Αντόνια Μπερντ (62 ετών)
Αφάνταστα παραγνωρισμένη, η Αντόνια Μπερντ έχει παραδώσει μέσα από τη μικρή φιλμογραφία της μερικές από τις πιο ιδιοσυγκρασιακές ταινίες του σύγχρονου βρετανικού σινεμά, δοκιμάζοντας τις δυνάμεις της σε ολότελα διαφορετικά κινηματογραφικά είδη: από το προκλητικό gay δράμα («Ο Ιερέας», 1994) μέχρι το γκανγκστερικό θρίλερ («Face», 1995) και την ακραία ταινία τρόμου («Ravenous», 1999).
Ότο Ζάντερ (72 ετών)
Ο Γερμανός ηθοποιός έχει συνεργαστεί με ιερά τέρατα του θεάτρου, όπως ο Πίτερ Στάιν και ο Ρόμπερτ Γουίλσον, ενώ στο σινεμά το πληθωρικό βιογραφικό του περιλαμβάνει τη «Μαρκησία της Ο» (1976) του Ερίκ Ρομέρ, το «Ταμπούρλο» (1979) του Φόλκερ Σλέντορφ, το «Υποβρύχιο» (1981) του Βόλφγκανγκ Πέτερσεν και τα «Φτερά του Έρωτα» (1987) του Βιμ Βέντερς, όπου υποδύεται τον έναν από τους δύο αγγέλους.
Έσθερ Γουίλιαμς (92 ετών)
Αμερικανίδα πρωταθλήτρια της κολύμβησης, η Γουίλιαμς βρέθηκε στο στοιχείο της όταν έκανε το πέρασμά της στο σινεμά, καθιερώνοντας το είδος των «aqua musicals» (με περίπλοκα μουσικοχορευτικά μέσα στο νερό) για λογαριασμό της MGM, με ταινίες όπως τα «Bathing Beauty» (1944), «Million Dollar Mermaid» (1952, τίτλος που θα της χάριζε και το παρατσούκλι της στο Χόλιγουντ) και «Jupiter’s Darling» (1955).
Αϊλίν Μπρέναν (81 ετών)
Η Αμερικανίδα ηθοποιός έγινε γνωστή κυρίως μέσα από τους ρόλους της στην «Τελευταία Παράσταση» (1971) του Πίτερ Μπογκντάνοβιτς, στο «Κεντρί» (1973) του Τζορτζ Ρόι Χιλ και στο «Private Benjamin» (1980), όπου πρωταγωνιστεί δίπλα στην Γκόλντι Χόουν. Για την ερμηνεία της στο τελευταίο, θα αποσπούσε μια υποψηφιότητα για Όσκαρ Β’ Γυναικείου Ρόλου, ενώ για την ομώνυμη τηλεοπτική σειρά που ακολούθησε θα κέρδιζε Χρυσή Σφαίρα και Βραβείο Έμι.
Μπράιαν Φορμπς (86 ετών)
Σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας και σεναριογράφος, ο Φορμπς υπήρξε ένα από τα πιο ανήσυχα ταλέντα της βρετανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας των ’60s. Οι σημαντικότερες ταινίες του στην Αγγλία περιλαμβάνουν τα «Whistle Down the Wind» (1961), «The Whisperers» (1967) και το ατμοσφαιρικό θρίλερ «Séance on a Wet Afternoon» (1964), ενώ συνάντησε επιτυχία και στις ΗΠΑ, με το αντιπολεμικό δράμα «King Rat» (1965) και την ταινία τρόμου «The Stepford Wives» (1975).
Ντένις Φαρίνα (69 ετών)
Πρώην αστυνομικός, ο Αμερικανός ηθοποιός ξεκίνησε την καριέρα του στο «Thief» (1981) και τον «Ανθρωποκυνηγό» (1986) του Μάικλ Μαν, αλλά έγινε διάσημος κυρίως μέσα από την τηλεόραση, πρωταγωνιστώντας μεταξύ άλλων στο «Νόμος και Τάξη». Άλλοι σημαντικοί ρόλοι του ήταν στο «Εκτός Ελέγχου» (1998) του Στίβεν Σόντερμπεργκ και στη «Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν» (1998) του Στίβεν Σπίλμπεργκ.
Ντιάνα Ντάρμπιν (92 ετών)
Μάλλον ξεχασμένη σήμερα, στα 14 της η Ντάρμπιν στάθηκε το αντίπαλο δέος της Τζούντι Γκάρλαντ και με τις ταινίες της «Three Smart Girls» (1936) και «One Hundred Men and a Girl» (1937) έσωσε τη Universal από τη χρεοκοπία. Αν και στα 21 της ήταν ήδη η πιο ακριβοπληρωμένη ηθοποιός στον κόσμο, θα αποφάσιζε το 1949 (σε ηλικία μόλις 27 ετών) να αποσυρθεί στη Γαλλία με τον τρίτο της σύζυγο, εγκαταλείποντας για πάντα τη σόου μπιζ. Ο Γουίνστον Τσόρτσιλ και η Άννα Φρανκ συγκαταλέγονταν ανάμεσα στους μεγαλύτερους θαυμαστές της.
Ρίτσαρντ Σαράφιαν (83 ετών)
Αμερικανο-Αρμένιος ηθοποιός και τηλεοπτικός και κινηματογραφικός σκηνοθέτης, ο Σαράφιαν χρωστά τη φήμη του κυρίως στο εξαιρετικά επιδραστικό, καλτ road movie «Vanishing Point» (1971).
Τζούλι Χάρις (88 ετών)
Η Αμερικανίδα θεατρική ηθοποιός (με τον αριθμό ρεκόρ των 10 υποψηφιοτήτων για βραβείο Τόνι) βρέθηκε απέναντι στον Τζέιμς Ντιν στο «Ανατολικά της Εδέμ» (1955) του Ελία Καζάν, πρωταγωνίστησε στην κλασική ταινία τρόμου «The Haunting» (1963) του Ρόμπερτ Γουάιζ, αλλά και στο «Ανταύγειες σε Χρυσά Μάτια» (1967) του Τζον Χιούστον, δίπλα στον Μάρλον Μπράντο και την Ελίζαμπεθ Τέιλορ.
Μπίγκας Λούνα (67 ετών)
Προβοκάτορας Ισπανός σκηνοθέτης, ο Λούνα ανέδειξε πρώτος την Πενέλοπε Κρουζ και τον Χαβιέ Μπαρδέμ και υπέγραψε ταινίες όπως τα «Anguish» (1987), «Jamón, Jamón» (1992) και «Τα Χρυσά Καρύδια» (1993).
Κάρεν Μπλακ (75 ετών)
Η Αμερικανίδα ηθοποιός, εναλλακτικό sex symbol των ’60s και ’70s, πρωταγωνίστησε δίπλα στον Τζακ Νίκολσον σε ταινίες ορόσημα της εποχής όπως ο «Ξένοιαστος Καβαλάρης» (1969) και το «Πέντε Εύκολα Κομμάτια» (1970), έκλεψε την παράσταση από τους Ρόμπερτ Ρέντφορντ και Μία Φάροου στον «Μεγάλο Γκάτσμπι» (1974) και συνεργάστηκε με τους Ρόμπερτ Όλτμαν και Τζον Σλέσινγκερ στα «Nashville» (1975) και «The Day of the Locust» (1975) αντίστοιχα, αλλά και με τον Άλφρεντ Χίτσκοκ στο κύκνειο άσμα του μετρ, «Οικογενειακή Συνομωσία» (1976), προτού τυποποιηθεί σε b-movies τρόμου.
Λουτσίνα Βινίτσκα (85 ετών)
Ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου και μούσα του σπουδαίου Πολωνού σκηνοθέτη Γέρζι Καβαλέροβιτς, η Λουτσίνα Βινίτσκα παρέδωσε τις καλύτερες ερμηνείες της καριέρας της στις ταινίες του συζύγου της «Night Train» (1959) και «Mother Joan of the Angels» (1961).
Πατρίς Σερό (69 ετών)
Πολυβραβευμένος σκηνοθέτης του θεάτρου και του κινηματογράφου, ο Σερό υπέγραψε μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες γαλλικές παραγωγές των τελευταίων δύο δεκαετιών: «Βασίλισσα Μαργκό» (1994), «Αυτοί Που Μ’ Αγαπούν Θα Πάρουν το Τρένο» (1998) και «Σαρκική Εξάρτηση» (2001).
Κόρι Μόντιθ (31 ετών)
Ο Καναδός ηθοποιός πρωταγωνίστησε στη δημοφιλή τηλεοπτική σειρά «Glee».
Ναγκίσα Όσιμα (81 ετών)
Ένας από τους σημαντικότερους Ιάπωνες σκηνοθέτες όλων των εποχών, πρωτοπόρος του ιαπωνικού Νέου Κύματος και δημιουργός ταινιών όπως «Η Αυτοκρατορία των Αισθήσεων» (1976), «Η Αυτοκρατορία του Πάθους» (1978) και το «Καλά Χριστούγεννα Κύριε Λόρενς» (1983), ο Όσιμα αποτύπωσε όπως κανείς άλλος την ερωτική επιθυμία στο σελιλόιντ, ενώ ταυτόχρονα παρέδωσε μερικές ρηξικέλευθες κινηματογραφικές δημιουργίες με έντονη πολιτική χροιά.
Εντουάρ Μολιναρό (85 ετών)
Ο Γάλλος σκηνοθέτης ξεκίνησε την καριέρα του με ταινίες μυστηρίου και θρίλερ για να αφοσιωθεί αργότερα σχεδόν αποκλειστικά στην κωμωδία. Συνεργάστηκε με τους δημοφιλέστερους σταρ της πατρίδας του (Κατρίν Ντενέβ, Λουί ντε Φινές, Ζακ Μπρελ, Ζαν-Πολ Μπελμοντό, Ζαν Μορό, Εμανουέλ Μπεάρ), ενώ για τη μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία της καριέρας του, «Το Κλουβί με τις Τρελές» (1978), βρέθηκε υποψήφιος για Όσκαρ σκηνοθεσίας και σεναρίου.
Μάριο Μόντεζ (78 ετών)
Τραβεστί, περφόρμερ και gay icon των ’50s και ’60s, ο Μόντεζ «δανείστηκε» το καλλιτεχνικό του ψευδώνυμο από την over the top σταρ εξωτικών περιπετειών Μαρία Μόντεζ. Πρωταγωνίστησε στο θρυλικό «Flaming Creatures» (1963) του Τζακ Σμιθ, αλλά και σε αβάν-γκαρντ ταινίες του Άντι Γουόρχολ.
Ντέιβιντ Ρ. Έλις (61 ετών)
Αμερικανός κασκαντέρ και κατόπιν σκηνοθέτης απολαυστικών ανοσιουργημάτων όπως το «Snakes on a Plane» (2006) και το «Shark Night 3D» (2011).
Μαριάντζελα Μελάτο (71 ετών)
Η Ιταλίδα ηθοποιός ξεκίνησε την καριέρα της με τη θεατρική ομάδα του Ντάριο Φο, αλλά βρήκε το κινηματογραφικό της alter ego στη σκηνοθέτιδα Λίνα Βερτμίλερ. Οι σημαντικότεροι ρόλοι της ήταν σε ταινίες της τελευταίας, όπως οι «Ιστορίες Έρωτα και Αναρχίας» (1973) και το «Η Κυρία και ο Ναύτης» (1974), ωστόσο οι φαν του καλτ σινεμά θα τη θυμούνται για πάντα στο εκκεντρικό «Flash Gordon» (1980) του Μάικ Χότζες.
Γκάρετ Λιούις (78 ετών)
Αμερικανός σκηνογράφος, τέσσερις φορές υποψήφιος για Όσκαρ καλλιτεχνικής διεύθυνσης, εργάστηκε μεταξύ άλλων στα «Misery» (1990), «Pretty Woman» (1990), «Hook» (1991) και «Dracula» (1992).
Ρότζερ Ίμπερτ (71 ετών)
Βραβευμένος με Πούλιτζερ, ο διασημότερος ίσως Αμερικανός κινηματογραφικός κριτικός (Chicago Sun-Times) έγραψε επίσης το σενάριο του σούπερ καλτ «Beyond the Valley of the Dolls» (1970) του Ρας Μέγιερ.
Ρουθ Πράουερ Τζαμπβάλα (86 ετών)
Γερμανο-Αμερικανίδα συγγραφέας και σεναριογράφος, υπήρξε μόνιμη συνεργάτιδα των Ισμαήλ Μέρτσαντ και Τζέιμς Άιβορι σε ταινίες όπως τα «Δωμάτιο με Θέα» (1985), «Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ» (1992) –για τα οποία απέσπασε Οσκαρ καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου– και «Τα Απομεινάρια μιας Μέρας» (1993).
Νταμιάνο Νταμιάνι (91 ετών)
Ιταλός σκηνοθέτης, υπέγραψε μεταξύ άλλων τα «The Devil Is a Woman» (1974), Amityville II: The Possession (1982).
Αλεξέι Μπαλαμπάνοφ (54 ετών)
Ρώσος σκηνοθέτης και σεναριογράφος, ο Μπαλαμπάνοφ καθιερώθηκε ως ένας αντιδραστικός δημιουργός του οποίου οι αφάνταστα κυνικές ταινίες περιγράφουν με τα πιο μελανά χρώματα την κατάσταση στη μετα-κομμουνιστική Ρωσία, αντλώντας συχνά έμπνευση από το έργο συγγραφέων όπως ο Μπέκετ, ο Κάφκα, ο Ντοστογιέφσκι, ο Νικολάι Γκογκόλ και ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ. Σαρδόνιες μαύρες κωμωδίες και δυσοίωνα γκανγκστερικά φιλμ με ξεσπάσματα έντονης βίας, οι καλύτερες ταινίες του περιλαμβάνουν τα «Brother» (1997), «Of Freaks and Men» (1998) «Cargo 200» (2007) και «The Stoker» (2010).
Ρίτσαρντ Γκρίφιθς (66 ετών)
Βρετανός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, πρωταγωνίστησε σε φιλμ όπως το κλασικό «Withnail & I» (1987), «Ο Μύθος του Ακέφαλου Καβαλάρη» (1999) του Τιμ Μπάρτον και πιο πρόσφατα στη σειρά ταινιών του Χάρι Πότερ.
Σάρα Μοντιέλ (85 ετών)
Ισπανίδα τραγουδίστρια και ηθοποιός – οι μεγαλύτερες επιτυχίες της περιλαμβάνουν τα «Vera Cruz» (1954), «Serenade» (1956), El Último Cuplé (1957).
Ζορζ Λοτνέρ (87 ετών)
Από τους πιο συνεπείς δημιουργούς του γαλλικού εμπορικού σινεμά, ο Ζορζ Λοτνέρ υπέγραψε πάνω από 50 ταινίες, στην πλειοψηφία τους αστυνομικά θρίλερ, γκανγκστερικά φιλμ αλλά και παρωδίες του είδους – συχνά με τη συνεργασία στο σενάριο του Μισέλ Οντιάρ, πατέρα του Ζακ Οντιάρ. Οι μεγαλύτερες επιτυχίες του περιλαμβάνουν τις ταινίες «Le Monocle Noir» (1961), «Les Tontons Flingueurs» (1963), «Galia» (1966), «Le Pacha» (1968) και το «Le Professionnel» (1981), με τον Ζαν-Πολ Μπελμοντό σε ρόλο μυστικού πράκτορα, ενώ σκηνοθέτησε και δύο αγγλόφωνα φιλμ: το θρίλερ «Presumed Dangerous» (1990), με τον Ρόμπερτ Μίτσαμ σε έναν μικρό ρόλο, και το αλλόκοτο δράμα μυστηρίου «Road to Salina» (1970), με τις Μίμσι Φάρμερ και Ρίτα Χέιγουορθ.
Ρέι Χαριχάουζεν (93 ετών)
Αμερικανός μάγος των ειδικών εφέ και πρωτοπόρος του stop-motion animation, είναι υπεύθυνος για τα υπέροχα, χειροποίητα εφέ και τα μυθικά πλάσματα κλασικών ταινιών φαντασίας όπως «Ο Ιάσων και οι Αργοναύτες» (1963) και το «Clash of the Titans» (1981).
Πολ Γουόκερ (40 ετών)
Ο Αμερικανός ηθοποιός ξεκίνησε την καριέρα του πρωταγωνιστώντας σε διαφημιστικά και τηλεοπτικές σειρές, πριν γίνει διάσημος χάρη στην υπερ-επιτυχημένη σειρά ταινιών «The Fast and the Furious».
Ρίτσαρντ Μάθεσον (87 ετών)
Νορβηγο-Αμερικανός συγγραφέας και σεναριογράφος, ο Μάθεσον έγραψε το επιδραστικό μυθιστόρημα τρόμου «I Am Legend» και το σενάριο της κλασικής sci-fi ταινίας «The Incredible Shrinking Man» (1957), πραγματοποίησε τις κινηματογραφικές διασκευές αρκετών έργων του Έντγκαρ Άλαν Πόε για λογαριασμό του Ρότζερ Κόρμαν, ενώ υπέγραψε και τα σενάρια των καλύτερων επεισοδίων της εμπνευσμένης τηλεοπτικής σειράς μυστηρίου και φαντασίας «Η Ζώνη του Λυκόφωτος» (1959-1964). Κινηματογραφικές μεταφορές μυθιστορημάτων και διηγημάτων του πραγματοποιούνται ακόμα και σήμερα.
Αλεξέι Γκερμάν (75 ετών)
Ρώσος σκηνοθέτης με εμμονή στο ασπρόμαυρο φιλμ και μόλις έξι ταινίες στο ενεργητικό του μέσα σε διάστημα πέντε δεκαετιών, ο Αλεξέι Γκερμάν βρέθηκε υποψήφιος για τον Χρυσό Φοίνικα με το «Khrustalyov, My Car!» (1998), ενώ το «My Friend Ivan Lapshin» (1984) ψηφίστηκε από κριτικούς της χώρας του ως η καλύτερη ρωσική ταινία όλων των εποχών. Η τελευταία του ταινία, το επιστημονικής φαντασίας φιλμ «It's Hard to be a God (2013), χρειάστηκε πάνω από μία δεκαετία για να ολοκληρωθεί. Η σύντομη φιλμογραφία του περιλαμβάνει ακόμα τα αντιπολεμικά φιλμ «Trial on the Road» (1971) και «Twenty Days Without War» (1977).
