Ένα μυθιστόρημα του Τζόζεφ Κόνραντ, ο πόλεμος του Βιετνάμ και το παραλίγο αυτοκαταστροφικό όραμα ενός μεγαλομανούς σκηνοθέτη. Η μυθολογία και το παρασκήνιο πίσω από τα πιο περιπετειώδη γυρίσματα στην ιστορία του κινηματογράφου. Με αφορμή την οριστική εκδοχή της Αποκάλυψης Τώρα! ο “τελευταίος μεγιστάνας” του σινεμά ανατρέχει αποκλειστικά για μας στις αλήθειες και τα ψέματα της πιο θρυλικής δημιουργίας του.
Γυρίσατε το Αποκάλυψη Τώρα! στο μέσο μιας κινηματογραφικής μυθολογίας γύρω από τον πόλεμο του Βιετνάμ. Γνωρίζατε εκ των προτέρων ότι η δική σας ταινία δε θα ήταν πιθανότατα η πρώτη που θα έθιγε το συγκεκριμένο θέμα;
Οταν ξεκινούσα την Αποκάλυψη δεν υπήρχαν άλλες ταινίες για το Βιετνάμ! Κανείς δεν ήθελε να αγγίξει το συγκεκριμένο ζήτημα, ήμασταν συνεπώς αρκετά θαρραλέοι καθώς το επιχειρούσαμε πρώτοι. Ακριβώς όμως επειδή μας πήρε καιρό να ολοκληρώσουμε και να μοντάρουμε την ταινία, άλλα φιλμ που ξεκίνησαν αργότερα μας πρόλαβαν. Ανέκαθεν ο πόλεμος αποτελούσε ένα ελκυστικό κινηματογραφικό είδος, αφού εμπεριέχει τις πάντα προσφιλείς έννοιες της δράσης και του δράματος. Το Βιετνάμ ωστόσο ήταν κάτι διαφορετικό, είχε μια εντελώς αλλιώτικη ηθική σημασία. Νιώθω ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν φοβερές τύψεις και ενοχές, οι άνθρωποι εξακολουθούν να μην είναι σίγουροι για το τι ακριβώς συνέβη εκεί, ποιος ήταν ο αντικειμενικός στόχος ενός τέτοιου πολέμου.
Έχετε παλιότερα δηλώσει πως η πίεση του στούντιο κι ο φόβος μιας οικονομικής καταστροφής σας ώθησε να αφαιρέσετε σκηνές από το τελικό μοντάζ του 1979. Παρά τον θρίαμβο των δυο Νονών, γιατί σας ήταν δύσκολο να εξασφαλίσετε δημιουργική ελευθερία στην Αποκάλυψη Τώρα;
Είχα πουλήσει την ταινία ως μια τυπική δημιουργία δράσης και περιπέτειας, καθώς όμως την έκανα μεταμορφώθηκε σε ένα είδος φιλοσοφικού δοκιμίου που απομακρυνόταν πολύ από τις αρχικές εμπορικές προσδοκίες. Η διάρκεια έπειτα μιας ταινίας δυο ωρών και δεκαπέντε λεπτών χωρίς διάλειμμα εθεωρείτο τότε μεγάλο εμπορικό ρίσκο. Εμείς είχαμε στα χέρια μας ένα πεντάωρο υλικό που στην καλύτερη περίπτωση θα μπορούσε να μετριαστεί στις διαστάσεις μιας τρίωρης δημιουργίας. Η δυσμενής οικονομική μου δέσμευση απέναντί της μου αφαιρούσε από την άλλη την εξουσία να μην υπολογίσω τίποτα και να πω “ορίστε μια τρίωρη ταινία, διανείμετέ την ως έχει”. Σκεφτόμουν ότι θα κατάφερνα τελικά να χωρέσω τα καλύτερά της κομμάτια σε μια συμβιβαστική διάρκεια δυο ωρών. Ολόκληρο το μέρος στη γαλλική φυτεία, για παράδειγμα, ήταν για μένα ένα από τα βασικότερα σημεία του φιλμ, προκειμένου όμως να χωρέσει είχαμε επιχειρήσει να το μικρύνουμε, ώσπου στο τέλος το καταστρέψαμε κι αποφασίσαμε να το αφαιρέσουμε εντελώς.
Για ποιο λόγο η εικοσάλεπτη σκηνή της γαλλικής φυτείας είχε από την αρχή τόση σημασία για εσάς;
Αισθάνθηκα ότι η συγκεκριμένη σκηνή είχε ξεχωριστή αξία, επειδή παρουσίαζε την Αμερική να αδυνατεί να διδαχτεί από τα λάθη του παρελθόντος. Έδειχνε πως οι Γάλλοι με την ήττα που υπέστησαν τόσο στην Ινδοκίνα, όσο και στην Αλγερία είχαν μια παρόμοια εμπειρία με αυτή της αμερικανικής εμπλοκής στο Βιετνάμ. Αυτό δε συνέτισε εντούτοις τους συμπατριώτες μου ώστε να μην επαναλάβουν τα ίδια λάθη. Ολόκληρη η σκηνή είναι ένα είδος συσχετισμού ανάμεσα σε δυο γεγονότα παρόμοιας ιστορικής σημασίας, διαφορετικής όμως χρονικής τοποθέτησης.
Γιατί διαλέξατε να επιχειρήσετε αυτή την αναθεώρηση σε μια ταινία όπως η Αποκάλυψη Τώρα! και όχι σε κάποια από τις παλιότερες δημιουργίες σας, όπως για παράδειγμα τους δυο Νονούς που φαντάζομαι ότι θα έχουν ένα εξίσου μεγάλο ανέκδοτο υλικό;
Μερικές φορές τείνεις να αντιμετωπίζεις τις ταινίες σου σαν τα παιδιά σου, αποφεύγεις να ξεχωρίζεις ένα σε βάρος κάποιου άλλου. Για την Αποκάλυψη πίστευα ότι ήταν ένα είδος τελειωμένου βιβλίου, ήξερα πως είχε διαγράψει την πορεία της όντας μια από τις ταινίες που μοιάζουν να επανέρχονται έστω κι ως αναφορά χρόνο με τον χρόνο. Επιπλέον επειδή τα δικαιώματα της ταινίας μου ανήκουν, μπορούσαμε να επιστρέψουμε στο αρχικό υλικό δίχως να χρειαζόμαστε την έγκριση κανενός. Αυτή τη φορά άλλωστε δε βρισκόμουν κάτω από την ίδια πίεση.
Θα επιχειρούσατε σήμερα ένα φιλμικό ρίσκο όπως αυτό που πήρατε για να πραγματοποιήσετε την Αποκάλυψη;
Ασφαλώς. Σκοπεύω να το επαναλάβω για λογαριασμό της καινούριας μου ταινίας, Megalopolis. Πρόκειται για ένα ακριβό έπος φαντασίας που θα προσπαθήσει να μεταφέρει στην οθόνη ένα εξαιρετικά φιλόδοξο όραμα για το μέλλον αυτού του κόσμου και το οποίο νιώθω ότι τώρα μπορώ να κάνω χάρη στην περιουσία που μου έχουν αποφέρει οι επιχειρήσεις με τα κρασιά. Είμαι διατεθειμένος να ρισκάρω ξανά μέχρι και την τελευταία μου δεκάρα με τον ίδιο τρόπο που το έκανα, όταν είχα αποφασίσει η Αποκάλυψη Τώρα να γίνει όπως την είχα φανταστεί, χωρίς την ανάγκη να συμβιβαστώ σε κάποιον εμπορικό φόβο. Είμαι πάντα έτοιμος να βάλω τον εαυτό μου σε κίνδυνο.
Απόσπασμα από την συνέντευξη του Φράνσις Κόπολα στον Λουκά Κατσίκα που δημοσιεύτηκε στο τ. 128 του περιοδικού ΣΙΝΕΜΑ.
