Στο πλαίσιο του 18ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου, ο Γάλλος σκηνοθέτης Σαφί Νεμπού και ο συμπατριώτης πρωταγωνιστής του, Ραφαέλ Περσονάζ, βρέθηκαν στην Αθήνα για χάρη του «Στα Δάση της Σιβηρίας». Ένα εμπνευστικό δράμα με οικολογικές ως επί το πλείστον προεκτάσεις και ορισμένες απρόσμενες, χιουμοριστικές πολιτικές νύξεις, το οποίο βασίζεται στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του Σιλβέν Τεσόν, ενός από τους πλέον δημοφιλείς συγγραφείς της λεγόμενης ταξιδιωτικής λογοτεχνίας.
Η ταινία περιστρέφεται γύρω από τον νεαρό Τέντι (Περσονάζ), ο οποίος εγκαταλείπει καριέρα και τις ανέσεις του Παρισιού για να ζήσει απομονωμένος στους παγετούς της Σιβηρίας. Εκεί, στη μέση του παγωμένου πουθενά, θα συναντήσει τον Αλεξέι, έναν Ρώσο καταζητούμενο που κρύβεται στα δάση. Το νέο σκηνοθετικό εγχείρημα του Νεμπού (σ.σ. στη χώρα μας είχε προβληθεί το δικό του «Σημάδι Ενός Αγγέλου», το ‘08) απλώνει τη θεματική του παλέτα ανάμεσα στο ζητούμενο της αυτογνωσίας, την αναζήτηση προσωπικών ορίων και την επαφή με τη φύση.
Ο Σαφί Νεμπού ήρθε για πρώτη φορά στη χώρα μας, τουλάχιστον για επαγγελματικούς λόγους. Κάτι που δεν ισχύει στην περίπτωση του πρωταγωνιστή του, ο οποίος εκτός του ότι είχε επισκεφτεί ξανά την Αθήνα και το Γαλλόφωνο Φεστιβάλ πέρυσι, με αφορμή την «Υπόθεση Άγνωστο DNA», διατηρεί από παιδί στενούς δεσμούς με την Ελλάδα και συγκεκριμένα την Τήνο, όπου η οικογένειά του διατηρεί σπίτι εκεί.
Ακολουθεί λοιπόν η συζήτηση που είχαμε με τον Σαφί Νεμπού και τον Ραφαέλ Περσονάζ, η οποία έλαβε χώρα το πρωί πριν την επιτυχημένη πρεμιέρα της ταινίας στον κινηματογράφο Δαναό, στο πλαίσιο του Γαλλόφωνου. Μία κουβέντα που ασφαλώς περιστράφηκε γύρω από τις αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετώπισαν, όντες εκτεθειμένοι στις πολικές θερμοκρασίες της Σιβηρίας, αλλά και τις ενδιαφέρουσες διαστάσεις που λαμβάνει αυτή η αναπάντεχα feel-good, μοναχική ιστορία επιβίωσης, σε συνάρτηση με την εποχή που διανύουμε και τις καταστάσεις που βιώνουμε.
Το τρέιλερ του «Στα Δάση της Σιβηρίας»
Θα ήθελα να σε ρωτήσω για τις συνθήκες που συναντήσατε στη Σιβηρία. Πόσο σας επηρέασε ο καιρός στα γυρίσματα;
Ραφαέλ Περσονάζ: Όχι ιδιαίτερα. Δεν ήταν τόσο δύσκολο ξέρεις, ήμασταν καλά εξοπλισμένοι και παρότι είχε μείον 30 βαθμούς, το κρύο ήταν ιδιαίτερα ξηρό με αποτέλεσμα να μη φτάνει όπως λέμε στα κόκκαλά σου. Και η φύση εκεί είναι τόσο αχανής, όμορφη και αγνή, οπότε αν εξαιρέσεις το γεγονός πως κάποιες φορές προφανώς κρυώνεις ή σε κάνει να νιώθεις θλιμμένος, υπάρχει αυτή η θέα που σε ανταμείβει, σε θρέφει – μαζί με τη βότκα βέβαια! (γέλια) Όμως σοβαρά τώρα, είχα εκείνες τις εξωτερικές σκηνές μαζί με τον Γιευγκένι Σιντίκιν ο οποίος παίζει τον Ρώσο Αλεξέι, όπου δοκιμάσαμε να γυρίσουμε στην πραγματικότητα, επειδή ήταν σημαντικό να μη φανούν ψεύτικες αλλά και για χάρη της αληθοφάνειας του χαρακτήρα που υποδύομαι. Αυτό που θέλω να πω λοιπόν είναι πως δεν ήταν και τόσο δύσκολο. Μου φαινόταν πιο δύσκολο ίσως προτού βρεθώ εκεί, όμως τελικά το αληθινά δύσκολο για μένα ήταν το να γυρίσω μετά στη Γαλλία.
Γιατί αυτό;
Ρ.Π.: Επειδή εκεί έχεις όλο αυτό το θόρυβο και την αγριότητα του σύγχρονου κόσμου να σε περιβάλλει. Γιατί, όταν πείθεις τον εαυτό σου πως μπορείς να ζήσεις τρεις μήνες χωρίς επικοινωνία, χωρίς όλες τις ανέσεις που νομίζεις ότι χρειάζεσαι στον πολιτισμό, τη στιγμή που γυρίζεις πίσω όλα σου μοιάζουν επιθετικά: κάθε αμάξι, κάθε θόρυβος σε ενοχλεί. Μετά από λίγο βέβαια επανέρχεσαι στην κανονικότητα, αλλά αν αύριο έρθει κάποιος και μου πει «πάρε ένα εισιτήριο για Σιβηρία, θα πήγαινες πάλι εκεί;», θα του έλεγα ασφαλώς.
Φαίνεται πως μπήκες πολύ βαθιά στο πετσί του Τέντι.
Ρ.Π.: Ναι ναι! Νομίζω πως όλο το συνεργείο έγινε Τέντι από ένα σημείο και μετά. Όλοι ζούσαμε μέσα στις ίδιες συνθήκες, μαζί, περίπου 30 άτομα από Γαλλία που ήμασταν εκεί, συμπεριλαμβανομένων και των μελών του συνεργείου. Νομίζω πρέπει να ήταν 2 μόνο άτομα απ’ όλη την ομάδα που δεν κατάφεραν τελικά να προσαρμοστούν ποτέ στη Σιβηρία και νοσταλγούσαν την άνεση των σπιτιών τους, όμως οι υπόλοιποι 28 ήμασταν εντελώς αφιερωμένοι σ’ όλο αυτό. Γι αυτό και ο Σαφί με ήθελε για το ρόλο, ήθελε να ζήσω τα ίδια με τον χαρακτήρα που υποδύομαι αλλά και όπως ζούσε και το υπόλοιπο συνεργείο.
Είχες σκεφτεί ποτέ πριν την ταινία πως θα μπορούσες να είσαι ο τύπος που εγκαταλείπει τις ανέσεις για να ζήσει σαν ερημίτης;
Ρ.Π.: Δεν ξέρω αν θα μπορούσα να το κάνω μόνος μου, χωρίς υποστήριξη από άλλους δηλαδή, δεν ξέρω αν είμαι τόσο γενναίος. Ίσως ναι, ίσως όχι.
Σαφί, σε ό,τι αφορά τη διαδικασία των γυρισμάτων, πόσο δύσκολο ήταν να κάνετε την ταινία;
Σαφί Νεμπού: Το τεχνικό κομμάτι ήταν βασικά το πιο δύσκολο, επειδή το κρύο ήταν τέτοιο που το συνεργείο έπρεπε να προετοιμάσει κατάλληλα τον τεχνικό εξοπλισμό. Επίσης χρειάστηκε να συνεργαστούμε με ανθρώπους από διάφορες ειδικότητες. Όπως ανθρώπους που είχαν μελετήσει καλά τις συνθήκες που θα αντιμετωπίζαμε εκεί, τους τεχνικούς, ενώ ζητούσαμε παραπάνω πληροφορίες πώς ακριβώς είναι δυνατό να γυριστεί ταινία σε τέτοιο κρύο. Για παράδειγμα, στους μείον 40 βαθμούς υπήρχε πρόβλημα για τα μηχανήματα να λειτουργήσουν, οπότε έπρεπε να τα καλύπτουμε με ειδικά θερμομονωτικά υλικά.
Ένα απ’ τα πιο αστεία σημεία στην ταινία αφορά σε μια ατάκα για τον Αμερικανό πρόεδρο, που την περίοδο των γυρισμάτων ήταν ακόμα ο Ομπάμα. Τώρα που η ταινία κυκλοφόρησε και πρόεδρος είναι πλέον ο Τραμπ, η σκηνή κατέληξε να είναι ακόμα πιο αστεία. Το είχες φανταστεί όταν ήσουν στα γυρίσματα πως θα μπορούσε να εξελιχθεί με αυτόν τον τρόπο η συγκεκριμένη σκηνή; Και αν μπορούσες να την γυρίσεις ξανά, υπάρχει κάτι που θα άλλαζες;
Σ.Ν.: Όχι, δε μπορούσα να το φανταστώ. Και όχι, δε θα άλλαζα κάτι εκ των υστέρων, γιατί παραμένει αστεία η σκηνή όπως είναι τώρα, ανεξάρτητα από την εκλογή Τραμπ δηλαδή και το πώς αυτό το γεγονός επιδρά πλέον πάνω της. Το αστείο που βγαίνει από τον διάλογο των δύο χαρακτήρων (σ.σ. μεταξύ του Ρώσου Αλεξέι που είχε αυτομολήσει για χρόνια στη Σιβηρία και δεν είχε ιδέα τι γίνεται στον κόσμο και του Τέντι) εξακολουθεί να στηρίζεται στην έκπληξη (σ.σ. του Αλεξέι) ότι (σ.σ. στην Αμερική) έβγαλαν έναν μαύρο πρόεδρο.
Θεωρώ πως το φιλμ διαθέτει μια διακριτική αλλά χαρακτηριστική πολιτική πλευρά. Συμφωνείτε με αυτή την παρατήρηση;
Σ.Ν.: Η αλήθεια είναι πως δε σκέφτηκα τόσο πολύ την πολιτική διάσταση της ταινίας όταν τη γύριζα. Στην περίπτωση που το έβλεπα έτσι ίσως να διάλεγα έναν Αμερικανό ηθοποιό για τον χαρακτήρα του Τέντι. Για μένα η ταινία έχει πιο πολύ ένα οικολογικό μήνυμα, στη λογική ότι η φύση μπορεί να γίνει φίλη μας, να εναρμονιστούμε με εκείνη. Περισσότερο δηλαδή είχε προτεραιότητα το οικολογικό παρά το πολιτικό μήνυμα.
Ρ.Π.: Αν αναφέρεσαι στη φιλία μεταξύ του Ρώσου και του Γάλλου, για να πω την αλήθεια η ιστορία τους εκτυλίσσεται στη λίμνη Βαϊκάλη, μια περιοχή της Σιβηρίας πάρα πολύ μακριά απ’ τη Μόσχα. Είναι 7 ώρες μακριά με αεροπλάνο. Τόσο εμείς λοιπόν όσο και ο τόπος εκεί ήμασταν τόσο αποσυνδεδεμένοι από, παραδείγματος χάριν, την πολιτική κατάσταση στη Ρωσία. Έτσι, παρότι πρόκειται για μια περιοχή όπου ασφαλώς υπόκειται στην κυβέρνηση Πούτιν, στη Βαϊκάλη δεν το νιώθεις ακριβώς αυτό. Και εμείς εκεί δεν προέκυψε να έχουμε στο μυαλό μας το πολιτικό στοιχείο ενώ κάναμε την ταινία, ήμασταν πολύ μακριά απ’ όλα αυτά. Απ’ την άλλη μεριά, η διάθεση του Σιλβέν Τεσόν όταν έγραφε το βιβλίο ήταν να τονίσει πως σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο στις πόλεις παρά στην επαρχία, αποτελεί τεράστια πολυτέλεια το να ζεις μόνος, σε ανοιχτούς χώρους και περιτριγυρισμένος από ησυχία. Για τον ίδιο λοιπόν, το να ταξιδεύει κανείς με αυτό το σκοπό ενέχει ως πράξη και μια πολιτική διάσταση, το να ζει κανείς περιτριγυρισμένος απ’ τη φύση, αντί να είναι απλώς σε θέση να την εξουσιάζει.
Αν έπρεπε ή θέλατε κάποια στιγμή να φύγετε μακριά απ’ όλους κι όλα, πού θα πηγαίνατε;
Ρ.Π.: Στην Τήνο! (Γέλια) Σοβαρά όμως, φαντάζομαι πως θα πήγαινα στην Παταγονία.
Σ.Ν.: Κι εγώ θα πήγαινα μάλλον Παταγονία! Είναι ένα μέρος που δεν έχω πάει και θα ‘θελα να εξερευνήσω κάποια στιγμή. Ή και στο Καζακστάν (γελάει) που θα πάω κιόλας μετά για την προώθηση της ταινίας!
Η ταινία «Στα Δάση της Σιβηρίας» κυκλοφορεί στις αίθουσες από τη Danaos Films.
