Οταν η Village Voice απολύει τον έναν από τους δύο μόνιμους κινηματογραφικούς κριτικούς της, και μάλιστα μετά από 18 μόλις μήνες full time απασχόλησης, επικαλούμενη οικονομικά προβλήματα, τότε είναι λογικό κάθε επαγγελματίας του χώρου να νιώθει τη γη να σείεται κάτω απ τα πόδια του.
Το άτυχο θύμα του σαρωτικού κύματος απολύσεων που έχει πλήξει τους τελευταίους μήνες τα αμερικάνικα ΜΜΕ δεν ήταν άλλο από τον λαλίστατο Νέιθαν Λι που έχει περάσει από αρκετά έντυπα (Film Comment, New York Sun, New York Times, Esquire, Filmmaker), άλλοτε ενθουσιάζοντας και άλλοτε εξοργίζοντας τα πλήθη – όπως οφείλει να κάνει κάθε κριτικός της γενιάς του.
Διότι οι ακρογωνιαίοι λίθοι περασμένων δεκαετιών, με τους όποιους, είτε διαφωνούσαμε είτε όχι, είχαμε μάθει τουλάχιστον να βολιδοσκοπούμε- έχουν αρχίσει να εκλείπουν. Μετά τον θάνατο της Πολίν Κέιλ, το μόνο κινηματογραφικό αποκούμπι μεγάλης μερίδας του αμερικανικού κοινού ήταν, ευτυχώς ή δυστυχώς, ο Ρότζερ Εμπερτ, που με τη σειρά του ανέλαβε τη σκυτάλη αναγνωρίζοντάς της ότι «…είχε μεγαλύτερη επίδραση στις κλιματολογικές συνθήκες του σινεμά από οποιονδήποτε άλλο τα τελευταία 30 χρόνια». Αυτά, βέβαια, τα έλεγε όταν μπορούσε ακόμη να μιλήσει, γιατί σύμφωνα με το τελευταίο ιατρικό ανακοινωθέν που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του, ο κ. Εμπερτ έχει δυστυχώς χάσει πλέον τη φωνή του λόγω απανωτών εγχειρήσεων για την αφαίρεση κακοήθους όγκου από το θυρεοειδή του, που από το 2003 τον έχει εξαναγκάσει σε απανωτές περιόδους νοσοκομειακής περίθαλψης. Συμπληρώνοντας 41 χρόνια ως κριτικός της εφημερίδας Chicago Sun-Times την περασμένη πρωταπριλιά ανακοίνωσε την επιστροφή του στην ενεργό δράση, με τη σιωπηλή, πλέον, ατάκα: «Μήπως έχετε βαρεθεί να ακούτε για την υγεία μου όσο εγώ;»
Από τότε όμως, ούτε φωνή ούτε ακρόαση. Κλονισμένη, ωστόσο, μοιάζει ναείναι η υγεία του επαγγέλματος εν γένει: «Σύντομα θα αναζητήσουν κάποιον άλλο για να διευκρινίσει την ακριβή απόχρωση γλάσου στα κεκάκια του My Blueberry Nights, πράγμα που σημαίνει ότι από εδώ και πέρα να ψάχνω για δουλειά – όχι όμως ως μόνιμος κριτικός κινηματογράφου, γιατί καθώς φαίνεται τέτοιου είδους θέσεις δεν υπάρχουν πια» γράφει ο Λι σε e-mail που απέστειλε στους συντάκτες της Village Voice, ανακοινώνοντας την απόλυσή του. Αν μάλιστα λάβει κανείς υπόψη ότι 12 αμερικάνικες εφημερίδες στο Ντένβερ, την Τάμπα και το Φορντ Λοντερντέιλ είχαν ήδη αποχαιρετήσει τους δικούς τους σινε-αρθρογράφους – ανάμεσά τους οι Γιαν Στιούαρτ και Τζιν Σίμουρ του Newsday και ο πολλά βαρύς Ντέιβιντ Ανσεν που αποχώρησε κατόπιν 30ετίας από το Newsweek – ίσως η στιγμή που η κινηματογραφική κριτική θα μετατραπεί σε θρησκευτική πρακτική (ή προσωπική εμμονή – όπως το πάρει κανείς!) αντί για επάγγελμα πλησιάζει επικίνδυνα…
Βέβαια, με τα κινηματογραφικά blogs να είναι πλέον πολυπληθέστερα του ποπ κορν, πολλοί υποστηρίζουν ότι η κριτική δεν πνέει τα λοίσθια, απλώς αλλάζει πλατφόρμα Αν πάλι υιοθετήσουμε την άποψη του Στιούαρτ Μπάτλερ, που υποστήριζε ανοιχτά ότι οι κριτικοί επέλεξαν το συγκεκριμένο επάγγελμα γιατί δεν ήξεραν να κάνουν τίποτα άλλο, όσο λιγότεροι τόσο το καλύτερο. Ελα, όμως, που πολλές καλλιτεχνικές ταινίες που δεν διαθέτουν το διαφημιστικό κονδύλιο για να αποτυπωθούν με το ζόρι στη συνείδηση των θεατών μέσω διεισδυτικού μάρκετινγκ, θα είχαν πεθάνει με ακαριαίο θάνατο, αν δεν υπήρχε η… κατάπτυστη αυτή κοινότητα αρθρογράφων για να τους υποστηρίξει. Και δεν μιλάω για ονόματα που απαιτούν εξειδικευμένο κινηματογραφικό λεξικό για να θυμηθείτε την ξεχασμένη φιλμογραφία τους, αλλά για σκηνοθέτες της τάξεως των πολυβραβευμένων αδερφών Κοέν. Αν δεν είχε συσπειρωθεί γύρω τους μια ισχυρή ομάδα από ευυπόληπτες πένες, η μόνη αντίδραση του μέσου θεατή θα ήταν να τους προσφέρει ένα δωρεάν κούρεμα!
Δέσποινα Παυλάκη
