Στη σύγχρονη Ελλάδα, τα όρια κοινωνικής ανοχής και συνύπαρξης τοποθετούνται δυστυχώς σε γκρίζες ζώνες. Τα φαινόμενα βίας ενάντια σε ξένους ή μειονότητες αυξάνουν και η κοινωνία παρατηρεί βουβή κι αδιάφορη.
Η ActionAid, δουλεύει συστηματικά εδώ και 40 χρόνια για την προστασία κάθε ανθρώπου ανεξάρτητα από την καταγωγή του, τη φυλή του, τη θρησκεία του, το φύλο του και τον σεξουαλικό προσανατολισμό του.
Με την πρόσφατη εκστρατεία «Παίρνουμε θέση» και με αφετηρία την ταινία μικρού μήκους του Θοδωρή Παπαδουλάκη, προσπαθεί να ευαισθητοποιήσει το κοινό και να κάνει σαφές πως η σιωπή γιγαντώνει το ρατσισμό.
«Η τέχνη είναι ικανή να προκαλέσει τις πιο δυνατές κραυγές», δηλώνει ο Θοδωρής Παπαδουλάκης, «κραυγές που σπάνε τις σιωπές της συνενοχής. Της κοινωνικής αδικίας. Η τέχνη έχει αποδείξει ότι μπορεί να ανατρέψει, να προκαλέσει και να παρασύρει».
Το 2013 το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας κατέγραψε 166 περιστατικά ρατσιστικής βίας με τουλάχιστον 320 θύματα. Αν και δεν υπάρχουν επίσημες στατιστικές, οι αριθμοί αυτοί είναι συντηρητικοί καθώς τα θύματα φοβούνται ή δεν γνωρίζουν πώς να κάνουν καταγγελίες. Ταυτόχρονα, οι επιθέσεις στρέφονται και κατά των υπερασπιστών των δικαιωμάτων των ρατσιστικών επιθέσεων.
«Στην ουσία μια κοινωνία σαν τη δική μας δεν θα έπρεπε να επιτρέπει ούτε ένα θύμα ρατσιστικής βίας!» τονίζει η Νάταλι Βαλάκη, Διευθύντρια Προγραμμάτων της ActionAid.
Και συνεχίζει λέγοντας πως «δεν είμαστε ευτυχώς ούτε οι πρώτοι, ούτε οι τελευταίοι που θέλουμε να σταματήσει η εξάπλωση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στην Ελλάδα. Πολλές οργανώσεις έχουν κάνει σημαντική δουλειά σε αυτόν τον τομέα.
Τα τελευταία χρόνια όμως παρατηρείται μια αύξηση των φαινομένων ρατσιστικής βίας και μια έντονη τάση ξενοφοβίας. Θεωρήσαμε λοιπόν ότι τώρα έχει έρθει η ώρα να ενώσουμε όλοι μαζί τις φωνές μας κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και να ζητήσουμε από τους υποστηρικτές μας, και τον κόσμο γενικά, να πάρουν θέση».
Στην ταινία, μια έγχρωμη γυναίκα (Στεφανία Σόλα) αντιμετωπίζεται υποτιμητικά από έναν άντρα (Τάσος Νούσιας), παρόλο που βοηθά την ηλικιωμένη κι ανάπηρη μητέρα του (Τιτίκα Σαριγκούλη).
«Ο κοινωνικός ρατσισμός είναι ένα θέμα που σίγουρα έχει πολλούς τρόπους να το προσεγγίσεις. Ο σεναριογράφος Παναγιώτης Παπουτσάκης μου πρότεινε τη συγκεκριμένη ιδέα, γιατί πίστευε πως ο παραλληλισμός της πραγματικής σωματικής αναπηρίας με την κοινωνική αναπηρία αντίδρασης στο ρατσισμό, θα συγκινούσε.
Το αδιέξοδο, η απόγνωση, η απογοήτευση των νέων που ορισμένες φορές καταλήγει σε ξενοφοβία και ρατσισμό, έρχεται σε σύγκρουση με τη γενναιοδωρία ψυχής αλλά και τη σοφία ενός ηλικιωμένου, που παίρνει θέση και αντιδρά στο ρατσισμό», σημειώνει ο σκηνοθέτης.
Για την επιλογή του Θοδωρή Παπαδουλάκη, η Κα. Βαλάκη τονίζει πως έπαιξαν ρόλο το ταλέντο, η ευαισθησία και τα προσωπικά του βιώματα.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης προσθέτει: «Έζησα ως 8 χρονών στην Νότια Αφρική. Οι γονείς μου ήταν μετανάστες όπως πολλές χιλιάδες Ελλήνων τότε. Οι εικόνες και οι μνήμες είναι έντονες.
Θυμάμαι πολύ καλά την ντόπια γυναίκα που με φρόντιζε όταν οι γονείς μου ήταν αναγκασμένοι να είναι στις δουλειές τους. Την αγαπούσα πολύ και την είχα σαν μάνα μου. Αυτή με μεγάλωσε.
Επίσης θυμάμαι έντονα μια σειρήνα -τύπου πολέμου- που ακουγόταν κάθε βράδυ στις 7 προειδοποιώντας όλους τους έγχρωμους ντόπιους να μπουν στα γκέτο τους, αλλιώς θα τους συνελάμβανε η αστυνομία».
Παράλληλα η Κα. Βαλάκη συμπληρώνει πως «το μεταναστευτικό είναι ένα τεράστιο θέμα συζήτησης και ανάλυσης, με πολλές πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις που δεν χωρούν σε αυτή την κουβέντα.
Προσωπικά θεωρώ ότι οι Έλληνες, στο μεγαλύτερο μέρος τους, είναι ένας ζεστός και φιλόξενος λαός. Δυστυχώς η οικονομική κρίση, η προπαγάνδα συγκεκριμένων πολιτικών χώρων και η εσωστρέφεια των τελευταίων ετών έχουν οδηγήσει ένα κομμάτι του πληθυσμού στο να στραφεί κατά των μεταναστών.
Δεν είναι μόνο ελληνικό το φαινόμενο αυτό, δυστυχώς εξαπλώνεται ραγδαία και στην υπόλοιπη Ευρώπη της ύφεσης.
Ως ActionAid δεν θεωρούμε τους μετανάστες απειλή για την Ελλάδα και την Ευρώπη. Ακόμη και όσοι τους θεωρούν, όμως, θα έπρεπε να σέβονται τα αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματά τους».
Στην ερώτηση αν θα υπάρξει συνέχεια στην εκστρατεία, απαντά «Θεωρούμε ότι είναι ένα θέμα το οποίο πρέπει να αντιμετωπίσουμε με συνέπεια και επιμονή. Μείνετε συντονισμένοι λοιπόν!»
Ο Θοδωρής Παπαδουλάκης πριν αναγνωριστεί ευρύτερα με τη δουλειά του για «Το Νησί», υπήρξε ένας βραβευμένος σκηνοθέτης. Μετά από χρόνια και με αφορμή την ActionAid, επιστρέφει με μια μικρού μήκους.
«Πιστεύω ότι όλοι οι κινηματογραφιστές θέλουν να είναι όσο το δυνατόν συχνότερα σε γυρίσματα. Τώρα, αν είναι σε γυρίσματα μικρού ή μεγάλου μήκους ενδεχομένως να μην έχει τόση σημασία, όσο η σπουδαιότητα του θέματος που αναπτύσσουν.
Τόσο λοιπόν στην τηλεοπτική σειρά «Το Νησί», όσο και στη μικρού μήκους «Παίρνουμε Θέση» είχα ενθουσιαστεί με το θέμα. Τα συνεργείο στην ταινία ήταν συνάδελφοί μου από «Το Νησί» , και όταν κάνουμε πράγματα μαζί το αποτέλεσμα βγαίνει συγκινητικό.
Ευχαριστήθηκα που ξανασυνεργάστηκα με δυο αγαπημένους μου ηθοποιούς, τον Τάσο Νούσια και την Τιτίκα Σαριγκούλη».
Παρακάτω μπορείτε να παρακολουθήσετε την μικρού μήκους ταινία «Παίρνουμε θέση»
