Οι περισσότερες ταινίες που έχουν προκύψει από μυθιστορήματα του Φίλιπ Ροθ δεν ήταν τόσο καλές. Γιατί πιστεύετε ότι είναι τόσο δύσκολο να διασκευάσει κανείς κινηματογραφικά τον συγκεκριμένο συγγραφέα;
Αυτό που αγαπάμε στον Φίλιπ Ροθ είναι η τρελή ειλικρίνεια με την οποία αντιμετωπίζει την ανθρώπινη ύπαρξη, μια ειλικρίνεια πολύ σκληρή μερικές φορές η οποία κρύβει, όμως, πίσω της αρκετή αγάπη. Στο γραπτό κείμενο μπορείς να μεταχειριστείς τέτοιες έννοιες, το ίδιο το βιβλίο είναι ένα είδος δώρου που προσφέρει μια συνείδηση χωριστή από τον αφηγητή και χωριστή από τους χαρακτήρες. Αλλά στον κινηματογράφο, οι κάμερες είναι πολύ αντικειμενικά μηχανήματα καταγραφής αυτών των χαρακτήρων. Και η κάμερα δεν είναι φωνή.
Προσπαθούμε ως σεναριογράφοι να λέμε ότι είμαστε συγγραφείς, αλλά στην ουσία δεν είμαστε. Μπορείς να γράψεις ένα σενάριο, όμως τι είναι αυτό; Είναι μόνο λέξεις που βοηθούν στο να γίνει η δουλειά, όποια είναι αυτή. Και δεν θα μπορέσεις ποτέ να καταλάβεις τον Φίλιπ Ροθ με αυτόν τον τρόπο. Ποτέ. Οπότε έπρεπε να εργαστώ πολύ σκληρά. Μάλιστα έστειλα στον συγγραφέα το σενάριο μόλις το ολοκλήρωσα και πριν ξεκινήσουμε γυρίσματα, γιατί αισθάνθηκα ότι απλά και μόνο από ευγένεια όφειλα να το κάνω. Και πάντα έχω μια αγωνία όταν γράφω, καθώς δεν θέλω να προδώσω κάποιον, παρ' ότι ξέρω ότι η ταινία είναι πάντοτε μια ερμηνεία, δεν είναι μεταφορά. Διαφορετικά, δεν θα λειτουργήσει.
Ο Ροθ έλαβε το σενάριο, αλλά δεν το διάβασε. Μου είπε «δεν θα το διαβάσω» κι εγώ απάντησα «σ’ ευχαριστώ τόσο πολύ» (γέλια). Αυτό ήταν το μεγαλύτερο δώρο που μου έχει κάνει ποτέ κανείς. Κι έπειτα είδε την ταινία και ήταν πολύ ευγενικός. Μου έστειλε ένα πολύ όμορφο μέιλ το οποίο διαβάσαμε δυνατά στην πρεμιέρα και πρέπει να ομολογήσω ότι είναι πραγματικά γενναιόδωρος.
Θέλατε πάντοτε να σκηνοθετήσετε; Δουλεύατε συνειδητά προς αυτήν την κατεύθυνση από πριν;
Βασικά όχι. Εχω πραγματικά απολαύσει όλα όσα έχω κάνει μέχρι σήμερα. Οταν απολύθηκα από τη δουλειά μου ως υπεύθυνος στο στούντιο της Focus, εκείνη την στιγμή ένιωσα ότι μου δινόταν η ευκαιρία να επιχειρήσω κάτι διαφορετικό. Hταν μια νέα πρόκληση, γιατί δεν ξέρεις αν θα λειτουργήσει ή όχι. Το μόνο που γνωρίζεις είναι ότι φέρεις πλέον μια επιπλέον ευθύνη απέναντι στο κοινό. Από την άλλη, έχω παρευρεθεί σε τόσα πολλά γυρίσματα κι έχω παρακολουθήσει τόσους πολλούς σκηνοθέτες, ώστε έμαθα αρκετά. Το ένα πράγμα που γνώριζα εκ των προτέρων, πάντως, ήταν ότι δεν μπορώ να μιμηθώ κάποιον άλλον σε αυτή τη διαδικασία. Χρειάζεται να είναι μια προσωπική, πραγματικά συναισθηματική και ειλικρινής πράξη η σκηνοθεσία, αλλιώς δεν βρίσκω το λόγο να την προσπαθήσει κανείς. Δε μπορείς να πεις «εγώ έχω τον τρόπο μου, επειδή τον έμαθα από κάποιον άλλο».
«Χρειάζεται να είναι μια προσωπική, πραγματικά συναισθηματική και ειλικρινής πράξη η σκηνοθεσία. Αλλιώς δεν βρίσκω τον λόγο να την επιχειρεί κανείς»
Ως συγγραφέας ο ίδιος, και καθώς συχνά τα σενάριά σας μεταφέρονται στο σινεμά, αισθάνεστε ποτέ απογοήτευση από τον τρόπο με τον οποίο η δουλειά σας εμφανίζεται στη μεγάλη οθόνη;
Οι εκπλήξεις είναι άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε λιγότερο ευχάριστες. Ομως ακόμα κι όταν είναι λιγότερο ευχάριστες, το αποτέλεσμα πηγάζει από μια καλή διαδικασία, μια ειλικρινή προσπάθεια, κι αυτό με έχει γλιτώσει από πολλά παράπονα στο πέρασμα των ετών.
Ποιο είναι το σκληρότερο μάθημα που πήρατε μόλις απολυθήκατε από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου στο στούντιο της Focus;
Hξερα ότι τελειώνει ο χρόνος μου εκεί, υπέθετα ότι δεν θα ανανεωνόταν το συμβόλαιό μου την επόμενη χρονιά. Βέβαια συνέβη λίγο νωρίτερα από ότι περίμενα και ήταν δύσκολη κατάσταση λόγω όλης της ομάδας – είχα τόσο καλή ομάδα – γιατί νόμιζα ότι εγώ ήμουν αυτός που θα έφευγε, δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι όλοι θα έφευγαν. Οπότε ήταν πολύ δύσκολο να παρακολουθήσω αυτή τη διαδικασία. Ήταν πολύ τραυματικό για τους ανθρώπους, 95 το σύνολο, αλλά έτσι είναι η πραγματική ζωή. Από την άλλη μεριά, όλοι στην ομάδα μου τα πηγαίνουν πολύ καλά εκεί έξω.
Τόσο ως παραγωγός, όσο και ως σεναριογράφος, έχετε πάντοτε υπάρξει συνήγορος του ποιοτικού σινεμά. Αναρωτιέμαι εάν πιστεύετε ότι είναι εύκολο να υπερασπιστεί κανείς σήμερα το ποιοτικό σε ό,τι αφορά τον αμερικανικό κινηματογράφο.
Είναι δύσκολο να πω, εσείς είστε οι κριτές στην πραγματικότητα. Αισθάνομαι ότι επικρατεί όλο και περισσότερο πλέον η αντίληψη ότι τα στούντιο έχουν χάσει το κύρος τους ή εμπιστεύονται λιγότερο τις ενήλικες ταινίες. Αν κοιτάξουμε, παρ' όλα αυτά, κάθε χρόνο τα βραβεία Όσκαρ θα δούμε ότι υπάρχουν πολλές ταινίες ενήλικου περιεχομένου προερχόμενες από στούντιο. Είτε έχουν επιτυχία είτε όχι, το σημαντικό είναι ότι οι άνθρωποι προσπαθούν. Φέτος, είχαμε το «Spotlight», το «Μεγάλο Σορτάρισμα», το «Carol», το «Brooklyn» – κάποιες από αυτές τις ταινίες είναι ανεξάρτητες και κάποιες ανήκουν σε στούντιο. Θα μπορούσα, ασφαλώς, να γίνω επικριτικός, αλλά δεν πρόκειται να το κάνω. Μου αρκεί που κάποιοι προσπαθούν να διαφοροποιηθούν. Μην ξεχνάτε, ωστόσο, ότι πάντοτε έτσι ήταν το Χόλιγουντ. Μην έχουμε απαιτήσεις.
Η ταινία «Αγανάκτηση» προβάλλεται ήδη στις αίθουσες από την Spentzos Films
