Ο Αρχοντας των Δαχτυλιδιών και η Λογοτεχνία Φαντασίας

&00 Οι Άγγλοι, με τον όρο “λογοτεχνία φαντασίας” εννοούν εκείνες τις ιστορίες που έχουν ποτιστεί από τις μυθολογίες των λαών μέσα στους οποίους έχουν γεννηθεί, που αναπνέουν σε περασμένες εποχές: στροβιλίζονται μέσα στην παρθένα, σοφή Φύση με τα δαιμόνια και τα ξωτικά της, παρασύρονται σε ρομαντικούς ηρωισμούς και επικούς έρωτες και αφουγκράζονται την αιώνια πάλη του καλού με το κακό, θέτοντας, ανθρώπους, μάγους, θνητούς και αθάνατους αντιμέτωπους με τους μεγαλύτερους φόβους τους, αλλά και τα πιο τολμηρά όνειρά τους.

Η “λογοτεχνία φαντασίας” είναι η βάση και η αστείρευτη πηγή έμπνευσης για κάθε κομμάτι του γραπτού λόγου που εντάσσεται στον ευρύτερο χώρο του φανταστικού. Όταν ο Τόλκιν αποδέσμευσε το πληθωρικό σύμπαν της φαντασίας του από την Ιστορία του ανθρώπινου είδους, άλλαξε τον τρόπο που διαβάζουμε. Δημιουργώντας νέους, πρωτόγνωρους χρονικούς και γεωγραφικούς προορισμούς, καθώς και πλάσματα, καθένα από τα οποία είχε το δικό του παρελθόν, τη δική του Ιστορία και τους δικούς του θρύλους (λεπτομερώς καταγεγραμμένα στο “Σιλμαρίλλιον”), έκανε τον τρίτομο “Άρχοντα των Δαχτυλιδιών” (μαζί με το “Χόμπιτ”, που προηγήθηκε) αφετηρία και θεμέλιο αυτής, την οποία η ειδήμονες αποκαλούν “μοντέρνα λογοτεχνία φαντασίας”. Το πνεύμα του Τόλκιν διαπερνά το έργο πολυδιαβασμένων, συγγραφικών ταλέντων του είδους, σαν τον Κλάιβ Μπάρκερ (“Υφαντόκοσμος”, “Αείπολη”) και την Τζ. Κ. Ρόουλινγ (“Χάρι Πότερ”), ενώ συνάμα, έχει αφήσει ανεξίτηλα τα ίχνη του σχεδόν σε κάθε “έκφραση” επιστημονικής φαντασίας: από τα προφητικά βιβλία του Γουίλιαμ Γκίμπσον (“Νευρομάντης”) μέχρι την κινηματογραφική τριλογία του Πολέμου των Αστρων. . .


Τι ειρωνεία! Ο Τζορτζ Λούκας, ένας από τους πρωτοπόρους της ανάπτυξης των ειδικών εφέ και ο άνθρωπος που ίσως χρωστά στον Τόλκιν τη μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη (γιατί μεταξύ μας, εκτός από τον -γνωστό Πόλεμο σε έναν πολύ μακρινό γαλαξία, έχει “κατακλέψει” τον Τόλκιν και στο Willow), ήταν ο πρώτος που υποστήριξε με πείσμα ότι ο πυκνογραμμένος, πολυπρόσωπος Άρχοντας δε θα μπορούσε ποτέ να πάρει μορφή και υπόσταση στη μεγάλη οθόνη. Αρχικά, (στα πρώτα βήματα της δεκαετίας του 80) κανείς δεν μπήκε στον κόπο να του φέρει αντίρρηση. Τότε τα κομπιούτερ δεν είχαν τη δύναμη να κοιτάξουν κατάματα τον κόσμο των Δαχτυλιδιών. Εξάλλου, ακόμα και η εν έτει 1978, απόπειρα του Ραλφ Μπάσκι να προσεγγίσει τη λατρεμένη λογοτεχνική τριλογία με ένα φιλμ κινουμένων σχεδίων κρίθηκε αποτυχημένη, εξαιτίας κυρίως του εξαιρετικά συμπυκνωμένου σεναρίου της. Η αλήθεια είναι, ότι για πολλά χρόνια η μόνη διασκευή του “Άρχοντα των Δαχτυλιδιών” που μπορούσε να θεωρηθεί επιτυχημένη ήταν η απόδοσή του σε 12 επεισόδια από το Τρίτο Πρόγραμμα του ραδιοφώνου του BBC, η οποία όχι μόνο σύστησε το έργο σε ένα πιο “σκεπτόμενο” κοινό, αλλά και συνέβαλε καταλυτικά στην άνοδό του στη κορυφή της λίστας των “παρορμητικά αγοραζόμενων προϊόντων”, δέκα χρόνια μετά τη πρώτη του έκδοση. Αν όμως, όλα αυτά τα στοιχεία στάθηκαν αρκετά για να αποκαρδιώσουν όλα τα μεγάλα στούντιο και σύσσωμους τους κινηματογραφιστές, ένας φαν του Τόλκιν, ένας στρουμπουλός Νεοζηλανδός ονόματι Πίτερ Τζάκσον, δεν έπαψε στιγμή να ονειρεύεται και να περιμένει.


Ιωάννα Παπαγεωργίου