30 περίπου χρόνια μετά την πρώτη κινηματογραφική του επίσκεψη στη γη, ο Σούπερμαν καλείται να σώσει και πάλι τον κόσμο. Μήπως προλαβαίνει να καθαρίσει το τοπίο και από τους φίλους του, που ξέχασαν τη «χάρτινη» καταγωγή τους και αλωνίζουν ανεξέλεγκτα ως νέα γενιά αστέρων; Και μετά, ας μας κάνει τη χάρη να αυτοκτονήσει…
Από τoν Μανώλη Κρανάκη
«Η χώρα είναι ξανά ασφαλής, Σούπερμαν. Χάρη σε σένα». Σούπερμαν, του Ρίτσαρντ Ντόνερ, 1978
Αν αναλογιστεί κανείς πως οι ταινίες με σούπερ ήρωες που προέρχονται από κόμικς έχουν φτάσει αυτή τη στιγμή κατά προσέγγιση τις εκατό (χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι εκτός Αμερικής κινηματογραφικές μεταφορές, που υπερδιπλασιάζουν το νούμερο) και πως ο «αναγεννημένος» Σούπερμαν σαρώνει ήδη τα διεθνή ταμεία, ένα πράγμα είναι σίγουρο: αυτός ο πλανήτης ΔΕΝ ΘΑ ΣΩΘΕΙ ΠΟΤΕ! Ή, αν υπάρχει μία ελάχιστη τέτοια πιθανότητα, δεν θα σωθεί από κάποιον παντοδύναμο μασκοφορεμένο χρωματιστή στολή, που το πρωί μοιάζει με μικροαστό γιάπι, αλλά όταν το καθήκον τον καλεί μεταμορφώνεται σε τιμωρό, εκδικητή, σωτήρα και λοιπά κατά βάση αγορίστικα (!) απωθημένα. Ακούγομαι κυνικός και ίσως να είμαι, μετά από τέσσερις Μπάτμαν, τέσσερις Σούπερμαν, τρία X-Men, δύο Spider-Man και άπειρες μονές τετραχρωμίες (Hulk, The Punisher, Daredevil, Fantastic Four, Electra, Catwoman, Flash Gordon, Hellboy…). Δεν μπορώ πλέον να φανταστώ ποια ανάγκη (ανθρώπινη, εν προκειμένω) επιμένει να ικανοποιείται από την ύπαρξη των σούπερ ηρώων, που με ρυθμούς ασυναίσθητου ξεφυλλίσματος ενός κόμικ επιτίθενται στα κινηματογραφικά μας ένστικτα με μοναδική πρόφαση ότι ναι, αργά η γρήγορα, θα καταφέρουν να σώσουν αυτό τον κόσμο.
«Αυτός ο Σούπερμαν δεν είναι τίποτα. Βλέπεις, ανακάλυψα την αδυναμία του. Ενδιαφέρεται. Ενδιαφέρεται πραγματικά γι αυτή τη Γη». Σούπερμαν ΙΙ, του Ρίτσαρντ Λέστερ, 1980
Παραδέχομαι (πώς θα μπορούσα άλλωστε να κάνω κι αλλιώς) ότι η έννοια των σούπερ ηρώων γεννήθηκε από μια βαθιά, κοινωνικοπολιτική ανάγκη σε εποχές που η Αμερική πρωτίστως -αλλά και ο υπόλοιπος πλανήτης- ήθελε να πιστέψει σε κάτι λιγότερο υπεράνθρωπο (και κάτι περισσότερο χρωματιστό) από τον Θεό, δημιουργώντας μία κατηγορία φανταστικών ηρώων που θα γεννιόντουσαν μέσα στο «περιθώριο» και δεν θα έμοιαζαν με επιζώντες παγκοσμίων πολέμων ή κρατικούς «σωτήρες». Παραδέχομαι επίσης ότι στην όποια εφηβική ηλικία (με δυσδιάκριτα πια όρια ενηλικίωσης) ένας εξωγήινος «σούπερ μαν» που στέλνεται στη Γη για να διδάξει ηθική, μετριοφροσύνη και έναν σαφή τρόπο για να διατηρηθεί η παγκόσμια τάξη είναι η καλύτερη εκδοχή του «ιδανικού προτύπου» και μία αναμφισβήτητη κραυγή απόγνωσης για την επικράτηση της όποιας διαφορετικότητας. Οπως παραδέχομαι, απροκάλυπτα και δημοσίως, ότι κάποιες από αυτές τις 100 ταινίες παραμένουν υποδείγματα σινεμά του φανταστικού και μερικές εξ αυτών (βλ. Μπάτμαν, Ο Μπάτμαν Επιστρέφει, Spider-Man, Hellboy) είναι σπουδαίες ανεξαρτήτως είδους.
Θα μου επιτρέψετε, όμως, ταυτόχρονα να παραδεχτώ πως κουράστηκα. Η ιστορία ξεκίνησε σαν μία διστακτική και διακριτική προσπάθεια απεικόνισης των μυθικών ηρώων σε κινηματογραφικές διαστάσεις, φέρνοντας τον Σούπερμαν του 1978 ως αφετηρία όλων. Συνέχισε ως μία ευφάνταστη προσπάθεια να απαλλαγεί επιτέλους το κινηματογραφικό μας υποσυνείδητο από action heroes της σειράς (και ο Ράμπο ήταν μάλλον η καλύτερη περίπτωση!), ενώ κατέληξε σε έναν απροκάλυπτο θρίαμβο του merchandise. Ξαφνικά το κάθε στούντιο, ο κάθε σκηνοθέτης, που θεωρεί ότι δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τον Τιμ Μπάρτον ή τον Σαμ Ράιμι και ο κάθε ηθοποιός θέλει τη δική του πλαστική κούκλα πάνω στην οποία θα «φουσκώνει» τον τραπεζικό του λογαριασμό και, παρεμπιπτόντως, τα μπράτσα του. Για κάθε Μπάτμαν του Τιμ Μπάρτον έπρεπε να υποστούμε έναν του Σουμάχερ, για κάθε Spider-Man έναν Daredevil, για κάθε X-Men ένα Fantastic Four, για κάθε Hulk μία Catwoman, για κάθε Catwoman μία Electra (ακόμα δεν μπορώ να αποφασίσω ποια από τις δύο είναι χειρότερη!) και, για έναν πλανήτη που δεν θέλει να σωθεί, ακόμη έναν «σωτήρα» ο οποίος ζει και πεθαίνει στο βωμό του blue screen και, εντάξει, έχει και ψυχολογικά τραύματα από παιδί.
«Πέταξα, έγινα κακός, αγαπήθηκα, σταμάτησα και αναποδογύρισα τον κόσμο. Εσωσα γάτες που είχαν σκαρφαλώσει σε δέντρα. Τι άλλο μένει να κάνει ο Σούπερμαν;». Ο Κρίστοφερ Ριβ σε συνέντευξη πριν την έξοδο του Σούπερμαν ΙΙΙ.
Το ξέρω. Δεν υπάρχει σαφής απάντηση στο γιατί χρειαζόμαστε έναν καινούριο Σούπερμαν εν έτει 2006, τρεις σχεδόν δεκαετίες μετά την ταινία που έφτασε τον μύθο της μέχρι το τραγικό τέλος του πρωταγωνιστή της για να μείνει στην ιστορία ως το πιο αθώο – αν και όχι το καλύτερο – δείγμα μεταφοράς κόμικς, με σούπερ ήρωα στον κινηματογράφο. Μοιάζει, όμως, τρομακτικό να αρκεί μόνο μια Επιστροφή και ένας νέος ηθοποιός που μοιάζει τρομακτικά στον Κρίστοφερ Ριβ για να ξεκινήσουν όλα από την αρχή… Και αν ο Σούπερμαν «επιστρέφει», τότε τι μπορεί να εμποδίσει τον Batman να «ξαναεπιστρέψει» και να κάνει τους X-Men να μην πεθαίνουν ποτέ όσο υπάρχουν σεναριογράφοι που θα τους ανασταίνουν ξανά και ξανά; Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι που δεν ξέρουμε πια για τον καθένα από τους ήρωες της Marvel, της DC και των λοιπών «ανεξάρτητων» χάρτινων ηρώων: Τους είδαμε να μεγαλώνουν, να ερωτεύονται, να κρεμιούνται από κτίρια, να πεθαίνουν και να ζουν ξανά, να γίνονται κακοί, να γίνονται πράσινοι… Οι ταινίες δεν είναι σαν τα τεύχη των κόμικς, που άφηναν την ιστορία στη μέση για να τη συνεχίσουν στο επόμενο. Και οι ταινίες, κυρίως, δεν είναι σαν το χαρτί πάνω στο οποίο ταξιδεύει το βλέμμα και μπορεί να σταματήσει σε ό,τι του κάνει εντύπωση. Οι ταινίες που εμπνέονται από τα κόμικς θα έπρεπε να είναι αυτοτελείς. Να διαλέγουν την καλύτερη περιπέτεια του ήρωά τους και να τον εξαντλούν λίγο πριν τους τίτλους τέλους. Και να σταματούν εκεί. Προλαβαίνοντας την απομυθοποίηση και το ξεπούλημα κάθε μικρού ή μεγάλου χάρτινου μύθου στο βωμό μίας βιομηχανίας που ενεργεί σαν κακομαθημένος σούπερ ήρωας, αγνοώντας τις θανάσιμες συνέπειες της ανεξέλεγκτης χρήσης των δυνάμεών του.
«Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Η Λόις Λέιν έχει αλλάξει. Ο Σούπερμαν είναι ο ίδιος, αλλά ο κόσμος έχει αλλάξει. Και αυτό είναι που κάνει την ταινία ενδιαφέρουσα». Μπράιαν Σίνγκερ, σκηνοθέτης του Superman, Η Επιστροφή
Και τελικά, μέσα σε όλο αυτόν τον ορυμαγδό των ειδικών εφέ, των gagdets και της ανώδυνης νεκρανάστασης, η σωτηρία του κόσμου ξεχάστηκε. Οι σούπερ ήρωες βρήκαν ανοιχτό το δρόμο για το λόφο του Χόλιγουντ (συμπαρασύροντας Ευρώπη και Ασία, ευτυχώς σε μικρότερη κλίμακα) κι έγιναν οι νέοι μεγάλοι σταρ της εποχής, ξεχνώντας πως η βασική διαφορά τους από έναν κοινό σούπερ ήρωα είναι ότι ο κόσμος δεν ξέρει ποτέ ποιος κρύβεται πίσω από τη μάσκα. Οταν πια μάθεις, η μαγεία χάνεται, η αμφιβολία παίρνει τη θέση της σιγουριάς και η ελπίδα πεθαίνει (αυτή τη φορά όχι τελευταία). Τώρα, κάθε φορά που ένας σούπερ ήρωας επιστρέφει, το μόνο που ενδιαφέρει είναι στα πόσα εκατομμύρια δολάρια θα φτάσει το άνοιγμά του στο αμερικανικό box office και αν το t-shirt με το όνομά του θα είναι καλύτερο από εκείνο του προηγούμενου. Αυτός που θα σώσει τον κόσμο, αν υπάρχει, θα επιστρέψει μόνο όταν χρειάζεται. Και όχι στο σινεμά, αλλά στην αληθινή ζωή…
Αυτός ο κόσμος δεν θα σωθεί ποτέ… 5 (ακoμη) ταινίες πoυ αναμένoνται…
1. Spider-Man 3 (2007) του Σαμ Ράιμι. Το γνωστό team σε νέες περιπέτειες. Κακοί ο Τόφερ Γκρέις (Venom) και ο Τόμας Χέιντεν Τσερτς (Sandman).
2. Ghost Rider (2007) του Μαρκ Στίβεν Τζόνσον
Ο Νίκολας Κέιτζ στο ρόλο του Τζόνι Μπλέιζ, κολασμένου μοτοσικλετιστή με υπερδυνάμεις…
3.Wolverine (2007)
Σε σενάριο του Ντέιβιντ Μπενίοφ (25η Ωρα, Τροία), ο Χιου Τζάκμαν σόλο, για την ώρα χωρίς σκηνοθέτη!
5. Wonder Woman (2007) του Τζος Γουέντον
Χωρίς καστ, χωρίς σενάριο, χωρίς οικογένεια…
4. Untitled Batman Begins Sequel Project (2008) του Κρίστοφερ Νόλαν
Με τον Πολ Μπέτανι πιο πιθανό Joker, πάμε πάλι από την αρχή…
και οι σημαντικότερες από όσες φημολογούνται…
Fantastic Four 2 (2007), The Transformers (2007), Daredevil 2 (2007), Deathlock (2007), Sin City 2 (2007), The Flash (2008), Flash Gordon (2008), Thor (2009), Punisher 2, Hulk 2, Hellboy 2, X-Men 4, Iron Man, Black Widow, Namor…
