Λίγοι επαγγελματίες αγωνιούν για το νόημα της ύπαρξής τους όσο οι κριτικοί κινηματογράφου. Τα τελευταία χρόνια η συζήτηση έχει γίνει της μόδας, βοηθούμενη και από την ανησυχητικά ασαφή κατάσταση στην δημοσιογραφία γενικότερα. Aπό τον Οκτώβριο του 2008 όταν το βρετανικό περιοδικό Sight and Sound διερωτήθηκε στο εξώφυλλο του «Ποιος χρειάζεται τους κριτικούς;», τα σχετικά άρθρα έχουν πολλαπλασιαστεί, κάποιες φορές εκφράζοντας ψυχραιμία μπροστά σε μια εποχή αλλαγών, και τις περισσότερες φορές πανικό και απαισιοδοξία για τον υποτίθεται επερχόμενο θάνατο του επαγγέλματος, με γερές δόσεις νοσταλγίας κατά το πρότυπο τού 'παλιά μας άκουγαν οι άνθρωποι'.
Το γαλλικό περιοδικό Télérama, σε πρόσφατο άρθρο του, το πηγαίνει ακόμα παραπέρα. Αποκαλώντας τους σημερινούς κριτικούς «το ίδιο δημοφιλείς όσο και οι πολιτικοί», αραδιάζει όλα τα επίθετα που συνήθως ακούνε οι κριτικοί (δύσκολοι, δήθεν, αδαείς, ακαλλιέργητοι, σνομπ) και τους παρουσιάζει ως «υπερβολικά ιδεαλιστές ανθρώπους που επαναλαμβάνουν σε όλους τους τόνους "Ποιο είναι το νόημα;"». Αναγνωρίζει πάντως ότι οι κριτικοί είναι οι μόνοι που στέκονται απέναντι στον γίγαντα του μάρκετινγκ και ότι, χωρίς την επιμονή τους, κάποιοι σκηνοθέτες όπως ο Μπέργκμαν και ο Ροσελίνι δεν θα γίνονταν ποτέ γνωστοί, αφού θα τους κατάπινε το τότε μέινστριμ υλικό.
Τέτοιοι συλλογισμοί επανέρχονται στην επικαιρότητα ξανά και ξανά, συνήθως όταν οι κριτικοί βλέπουν απηυδισμένοι το εκάστοτε χολιγουντιανό προϊόν, κατασκευασμένο με υπολογιστικό κυνισμό, να βγάζει λεφτά με τη σέσουλα όσο αυτοί ανήμποροι πληκτρολογούν σαν τρελοί τις αντιρρήσεις τους μπας και τους ακούσει κανείς. Τελευταίο παράδειγμα, το σίκουελ του «Hangover» που, σε αντίθεση με την πρώτη ταινία, έχει πάρει κάκιστες κριτικές, κάτι που δεν το εμπόδισε να κάνει ανήκουστα κέρδη στο αμερικάνικο box office (το ρεκόρ σημειώθηκε βέβαια επειδή οι συνολικές εισπράξεις από τις πρώτες πέντε μέρες ονομάστηκαν για χάρη του ρεκόρ εισπράξεις ανοίγματος). Ή η επονομαζόμενη «μάχη του 3D», με τους κριτικούς να προειδοποιούν ότι σε πρόσφατες ταινίες, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων, η εικόνα έγινε τρισδιάστατη με τσαπατσούλικη επεξεργασία, μόνο και μόνο για να χρεώσουν πιο ακριβά το εισιτήριο, και το κοινό να αδιαφορεί και να σπεύδει να τις δικαιώσει.
Τι θα επικρατήσει τελικά; Θα πεθάνει η κριτική όπως την ξέραμε ή θα πεθάνει εντελώς; Θα καταλάβει εγκαίρως ο δημοσιογραφικός κόσμος ότι το Ίντερνετ δεν είναι ένας μπαμπούλας γεμάτος από την απειλή των μπλόγκερ αλλά ένα εργαλείο που πρέπει να αξιοποιηθεί; Το μόνο σίγουρο είναι ότι ζούμε στην εποχή της ειρωνείας τού να έχουμε τον μεγαλύτερο όγκο πληροφοριών από ποτέ, κυρίως στο Διαδίκτυο, όμως αυτό να έχει μάλλον αποδυναμώσει παρά ενισχύσει το κείμενο άποψης ενάντια στην διαφήμιση. Προφανώς αυτό ισχύει κυρίως για το εμπορικό σινεμά που πλημμυρίζει τους πολυκινηματογράφους, και όχι τόσο για τις μικρότερες ταινίες, οι οποίες βασίζονται στον «θόρυβο» των θετικών κριτικών για να επιβιώσουν. Αλλά οι συνεχείς συζητήσεις αν δίνει κανένας σημασία στους κριτικούς; Είναι και η μεγαλύτερη απόδειξη ότι μάλλον κανείς δεν τους δίνει σημασία.
Χριστίνα Λιάπη
