«Αρχιτέκτονας» πολλών σπουδαίων ταινιών του αμερικανικού σινεμά, ο Κλιντ Ιστγουντ βγαίνει με το τελευταίο φιλμ του -το εστιασμένο στον Νέλσον Μαντέλα πολιτικό δράμα «Ανίκητος», που θα προβάλλεται στις ελληνικές αίθουσες την Πέμπτη- έξω από τα κανάλια της σκοτεινής κοινωνικής θεματολογίας του. Προσωπικό σχέδιο του Μόργκαν Φρίμαν, η ταινία-χρονογράφημα της προσπάθειας του προέδρου της Νοτίου Αφρικής να «σπρώξει» την εθνική ομάδα ράγκμπι στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1995, φαντάζει δίπλα στο σερί της τελευταίας δεκαετίας του Ιστγουντ σαν τυπικό χολιγουντιανό μελό.
Χωρίς πάθος
Χωρίς να επιδιώκει μια ιδιαίτερη εμβάθυνση στον χαρακτήρα του Μαντέλα πέραν της μεγαλόψυχης, σχεδόν αγίας δημόσιας εικόνας του, το σενάριο του Νοτιοαφρικανού Αντονι Πέκαμ, με βάση το βιβλίο του Τζον Κάρλιν «Παίζοντας με τον εχθρό: Ο Νέλσον Μαντέλα και το παιχνίδι που δημιούργησε ένα έθνος» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης με τον κινηματογραφικό τίτλο της ταινίας), μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη με τη γνωστή ακαδημαϊκή στιβαρότητα του Ιστγουντ, πλην του πάθους και της διεισδυτικής ματιάς που μπορείς να διακρίνεις σε άλλες δουλειές του.
Αντίθετα, εδώ τον πρώτο λόγο έχει η συμβατική εξιστόρηση μιας ιστορικής επιτυχίας στην πολιτική σταδιοδρομία του Μαντέλα. Ως νεοεκλεγμένος στην προεδρία της διχασμένης Νοτίου Αφρικής, έπειτα από 27 χρόνια φυλάκισης για τον αγώνα του κατά του απαρτχάιντ, ο Μαντέλα είδε το 1995 τη δυνατότητα να συμφιλιώσει το έθνος του και να κερδίσει την εκτίμηση λευκών και μαύρων στο γήπεδο του ράγκμπι. Προσεγγίζοντας τον τότε αρχηγό της ομάδας, τον λευκό Φρανσουά Πιενάαρ, εμψύχωσε τους έχοντες τότε λίγες έως μηδαμινές φιλοδοξίες Σπρίνγκμποκς, σε μια νικηφόρα κούρσα που βρέθηκε στο απόγειό της στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου ράγκμπι, το οποίο διοργάνωσε η Νότιος Αφρική.
Αποθεώνοντας το ηγετικό χάρισμα του Μαντέλα (ο λατινικός τίτλος «Invictus», δηλαδή «Ανίκητος», παραπέμπει στο ομότιτλο ποίημα του Γουίλιαμ Ερνεστ Χένλεϊ, που αποτέλεσε βασική πηγή έμπνευσης για τον φυλακισμένο πρόεδρο), η ταινία δεν διεγείρει ερωτήματα και κυρίως δεν θίγει ζητήματα που θα μπορούσαν να πληγώσουν την ευγενή φιγούρα του Νοτιοαφρικανού προέδρου και τον μύθο του (όπως, για παράδειγμα, αν αρκούν ένα χρυσό Κύπελλο και η μέθη της εθνικής παλιγγενεσίας μέσα από αθλητική επιτυχία για να επουλώσουν κοινωνικές πληγές χρόνων).
Πρωταγωνιστής και παραγωγός του οσκαρικής φιλολογίας φιλμ, ο Μόργκαν Φρίμαν υποδύεται τον Μαντέλα (με τη συναίνεση του ίδιου), με άνεση και θρησκευτική ευλάβεια. Στο πλευρό του ο καλογυμνασμένος Ματ Ντέιμον ενσαρκώνει τον Πιενάαρ. Φρίμαν και Ντέιμον είναι απολύτως σωστοί στους ρόλους τους, απολύτως εναρμονισμένοι με το στυλ ενός «ήσυχου» δράματος, που δεν αμφισβητεί.
Οσο για την ιστορία της μεταφοράς του βιβλίου στο σινεμά, αυτή έχει ως εξής: επί σειρά ετών ο Μόργκαν Φρίμαν και η συνεργάτιδά του Λόρι ΜακΚρίρι δούλευαν πάνω σε μια ταινία για τη ζωή του Νέλσον Μαντέλα, συγκεκριμένα πάνω στην αυτοβιογραφία του, με τίτλο «A long way to freedom». Οταν το πρότζεκτ ναυάγησε έβαλαν πλώρη για το μυθιστόρημα του Τζον Κάρλιν, το οποίο είδαν ως μια άριστη σύνοψη της προσωπικότητας του Μαντέλα.
Εχοντας το πράσινο φως από τον ίδιο τον πρόεδρο της Νοτίου Αφρικής και τη σεναριακή διασκευή του βιβλίου έτοιμη, ο Φρίμαν έστειλε το σενάριο στον Ιστγουντ, ο οποίος είπε αβίαστα το «ναι» σε μια τρίτη συνεργασία μαζί του (μετά τους «Ασυγχώρητους και το «Million dollar baby»). Από εκεί και έπειτα, τα υπόλοιπα ήταν θέμα χρόνου (τα γυρίσματα έγιναν στο Κέιπ Τάουν και το Γιοχάνεσμπουργκ).
Οι Ιστγουντ, Φρίμαν και Ντέιμον (που ήταν υποψήφιοι και στις Χρυσές Σφαίρες) πρωτοστατούν στην πρώτη μεγαλεπήβολη χολιγουντιανή παραγωγή γύρω από τη φυσιογνωμία του Μαντέλα.
Ειδικά ο Φρίμαν βάζει κάτω από τη σκιά του τον Ντένις Χέισμπερτ, που υποδύθηκε τον άνθρωπο-θρύλο στη μάχη κατά του απαρτχάιντ στο μέτριο βιογραφικό-ιστορικό δράμα «Goodbye Bafana» του Μπάιλ Ογκαστ, τον Ντάνι Γκλόβερ στην τηλεοπτική βιογραφία του 1987 με τίτλο «Μαντέλα», τον Σίντνεϊ Πουατιέ στο τηλεοπτικό «Mandela and de Clerk» (1997), καθώς και τον θεατρικών καταβολών Αφροαμερικανό Κλάρκι Πίτερς, που τον ερμήνευσε στο περσινό τηλεοπτικό «Endgame», με βασικούς πρωταγωνιστές τους Γουίλιαμ Χαρτ και Τσιουετέλ Ιτζιοφόρ. Από τους επικρατέστερους ηθοποιούς για μια υποψηφιότητα στα επικείμενα Οσκαρ, ο 72χρονος Μόργκαν Φρίμαν με το πόνημά του άνοιξε τον δρόμο και για μια βιογραφία της Γουίνι Μαντέλα, με επικρατέστερη πρωταγωνίστρια την Τζένιφερ Χάντσον.
Το ενδιαφέρον του Χόλιγουντ όμως για την αμφιλεγόμενη πρώην σύζυγο του προέδρου έχει ήδη ξεσηκώσει αντιδράσεις στη Νότιο Αφρική, αλλά δεν αποκλείεται να υλοποιηθεί δεδομένου της εκτεταμένης αποδοχής του «Ανίκητου» στις ΗΠΑ.
ΑΝΤΑ ΔΑΛΙΑΚΑ
