Το 1969 οι θεατές δέχτηκαν ένα ισχυρό σοκ από τις εικόνες στυλιζαρισμένης βίας της Αγριας Συμμορίας: οι σφαίρες διαπερνούσαν φανερά το ανθρώπινα σώματα, τα ανθρώπινα κορμιά έπεφταν νεκρά σε αργές τελετουργικές κινήσεις, η ταινία άρχιζε και τελείωνε μέσα σε ένα πρωτοφανές λουτρό αίματος. Το γουέστερν και το ίδιο το σινεμά ήταν διαφορετικό μετά από αυτή την ταινία. Στις Αθηναϊκές αίθουσες μπορείτε -ήδη από τις 15 Απριλίου- να απολαύσετε την αποκαταστημένη εκδοχή της Αγριας Συμμορίας που φέρει την υπογραφή του σκηνοθέτη, το λεγόμενο director’s cut.
Δυστυχώς, όπως θα διαβάσετε παρακάτω, μάλλον ποτέ δεν θα μάθουμε ποιο ήταν το αρχικό όραμα του Σαμ Πέκινπα, αλλά έστω και έτσι η ταινία αποκαθίσταται στην εκδοχή που παραδόθηκε από τον ίδιο τον σκηνοθέτη. Αξίζει λοιπόν να θυμηθούμε το χρονικό αυτής της περιπέτειας αντλώντας πολύτιμα στοιχεία από το εκπληκτικό βιβλίο του Ντέιβιντ Γουίντλς “If the Move’ Kill Em: The Life and Times of Sam Peckinpah” .
Η αρχική εκδοχή της ταινίας που παρέδωσε ο Πέκινπα έφτανε τις 3 ώρες και 45 λεπτά. Η εταιρία παραγωγής Warner απαίτησε η διάρκεια να μην ξεπερνά τις δυόμισι ώρες και ο Πέκινπα με τους μοντέρ του, Λούις Λομπάρντο και Ρόμπερτ Γουλφ, (που δεν εμφανίζεται στα επίσημα credits) παρέδωσαν μια συντομευμένη εκδοχή 151 λεπτών. Η Warner συνέχισε να πιέζει για αφαίρεση κάποιων βίαιων σκηνών ώστε να μην κινδυνέψει η ταινία από το χαρακτηρισμό Χ (ακατάλληλη σε θεατές κάτω των 18) και ο Πέκινπα συναίνεσε να κοπούν άλλα έξι λεπτά φτάνοντας στην εκδοχή των 145 λεπτών.
Το Μάιο του 1969 η Warner έκανε τις πρώτες δοκιμαστικές προβολές με επιλεγμένο κοινό. Οι αντιδράσεις ήταν συνταρακτικές: αρκετοί εγκατέλειψαν την αίθουσα αηδιασμένοι, κάποιοι ζήτησαν την απαγόρευση της, φτάνοντας σε σημείο να καταθέσουν ψηφίσματα σε γερουσιαστές. Το 60% δήλωσε αποστροφή για την ταινία, το 17-18% τη θεώρησε αριστούργημα και το υπόλοιπο ποσοστό βρέθηκε κάπου ανάμεσα. Με τέτοια αποτελέσματα η συνήθης πρακτική που ακολουθούσαν οι εταιρίες ήταν να προχωρούν σε αλλαγές πριν την έξοδο της ταινίας. Ομως η παρουσία του θαυμαστή του Πέκινπα, Κεν Χάιμαν, ως επικεφαλής στο τμήμα παραγωγής της Warner και το πάθος με το οποίο η ταινία αγαπήθηκε ή μισήθηκε στις δοκιμαστικές προβολές (κάτι που φάνηκε στα ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν), την έσωσε προσωρινά. Η έξοδος της όμως, χωρίς να είναι άσχημη δεν απέδωσε τα αναμενόμενα για τους ιθύνοντες της εταιρίας παραγωγής και η περιπέτεια των περικοπών ξεκίνησε με την απομάκρυνση του Χάιμαν και την τοποθέτηση του Τεντ Ασλεϊ στην ίδια θέση. Ο Ασλεϊ, χωρίς ο Πέκινπα να το γνωρίζει, ζήτησε από τον παραγωγό της ταινίας Φιλ Φέλντμαν να κοπούν δέκα λεπτά κατεβάζοντας τη διάρκεια στα 135 λεπτά.
Οι κόπιες περικόπηκαν επί τόπου στα κέντρα διανομής της Warner, με αποτέλεσμα σε λίγο καιρό να κυκλοφορούν διαφορετικές εκδοχές της ταινίας σε ολόκληρη την Αμερική. Οι σκηνές που αφαιρέθηκαν και που ήρθαν στο φως με την αποκατάσταση, αντιστοιχούν στα δέκα λεπτά που ο Φέλντμαν αφαίρεσε: ένα φλας-μπακ όπου βλέπουμε τη σύλληψη του Θόρντον σε ένα πορνείο ενώ ο Πάικ καταφέρνει να ξεφύγει, ο τραυματισμός του Πάικ από το σύζυγο της ερωμένης του, η σκηνή όπου γίνεται φανερό ότι ο Πάικ εγκατέλειψε στην ληστεία του σιδηροδρομικού σταθμού τον εγγονό του Σάικς, η σκηνή όπου αποκαλύπτονται οι προθέσεις του στρατηγού Μαπάτσε να προδώσει τη συμμορία, μια σκηνή στο χωριό του Ανχελ και μια σκηνή μάχης ανάμεσα στις δυνάμεις του Πάντσο Βίλα και του στρατηγού Μαπάτσε.
Το 1995 η Warner αποκατέστησε την εκδοχή των 145 λεπτών που ο Πέκινπα “υπέγραψε” και επιτέλους φέτος αυτή η εκδοχή προβάλλεται και στη χώρα μας σε διανομή της ROSEBUD. Μην την χάσετε.
Λευτέρης Αδαμίδης
