Υποσχέσεις

Promesses

Με μαστοριά φτιαγμένο πολιτικό θρίλερ πάνω στους δεσμούς αυτοδιοίκησης και κράτους στην σημερινή Γαλλία, υπερηφανεύεται δυο γερές πρωταγωνιστικές ερμηνείες, αληθοφάνεια στο ευρωπαϊκό φόντο των μη προνομιούχων και στους σκοπέλους αποφάσεων υπέρ τους που σκιαγραφεί, αλλά και μια (δικαιολογημένη) αισιοδοξία τελικά βασισμένη στην ακεραιότητα και την επιμονή των έντιμων υπηρετών του λαού.

Συντάκτης: Ηλίας Δημόπουλος

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Η πλοκή της ταινίας του Τομά Κρουιτόφ είναι δαιδαλώδης. Επί της ουσίας πρόκειται για την προσπάθεια της απερχόμενης Δημάρχου και του διευθυντή του πολιτικού της γραφείου (Ιπέρ και Κατέμπ, αμφότεροι θαυμάσιοι) μιας υποβαθμισμένης περιοχής του ευρύτερου Παρισιού (ας πούμε Δήμος Φυλής), να κερδίσουν μια μεγάλη επιχορήγηση ώστε ένα συγκρότημα εργατικών κατοικιών που καταρρέει να αποκατασταθεί. Εμπόδιο μια σειρά ψεμάτων που έχουν καταστρέψει τη σχέση των κατοίκων με την δημοτική αρχή, ιδιοκτήτες των ακινήτων που υπερ-αμείβονται από παράνομη χρήση, που εκμεταλλεύεται μετανάστες διαμένοντες κατά δεκάδες σε πενιχρό χώρο, και κωλύματα στη σχέση της αυτοδιοίκησης με το κράτος.

Σε λίγο παραπάνω από 90', προς τιμήν του, ο Κρουιτόφ γράφει και μοντάρει ένα έργο που περιέχει πολλή πληροφορία, σχετικά σαφή διαχωρισμό χαρακτηριστικών και ευθυνών των συμμετεχόντων μερών, σκιαγράφηση δύο προσώπων και περιρρέουσα δραματική ένταση, χωρίς να σε μπερδεύει (αλλά πρέπει να παρακολουθείς) και χωρίς να υπεραπλουστεύει σε βαθμό αποτρεπτικό των προθέσεών του για ένα σοβαρό δράμα. Κάνει κάτι λάθος; Ξεδιάντροπα τίποτα, αλλά αναπόφευκτα είναι μπλεγμένος στην διελκυστίνδα: Αν το κλείσει αίσια θα τον κυνηγήσει μια κριτική θεώρηση που βλέπει φιλελεύθερο ρομαντισμό της ατομικής προσπάθειας. Αν το κλείσει απ-αίσια δεν θα έχει συμβάλλει πολλά παραπάνω από ένα «λοουτσικό» δράμα (ή μια ταινία του Στεφάν Μπριζέ ίσως – που είχε και αυτός ταινία στην Βενετία του 2021, το «Another World») που στο όνομα του ρεαλισμού σε εγκαταλείπει σε ακόμα μεγαλύτερη απογοήτευση για τα δεινά της εποχής. Καθώς το τελευταίο ουδείς μπορεί να το κάνει καλύτερα από τον Κεν Λόουτς σήμερα, ο Κρουιτόφ διαλέγει το πρώτο. Καλά κάνει.

…μια εύστοχη κι επίκαιρη προσθήκη στο πολιτικό σινεμά, που παρακολουθεί τον κόσμο της «πρώτης ταχύτητας» πρώτα να τα κάνει θάλασσα και μετά προσπαθεί να κατασκευάσει τις βάρκες

Κάπου στα 35 λεπτά η ταινία αποκαλύπτει μια παραπάνω πρόθεση να ψυχογραφήσει μια Δήμαρχο, με λαϊκό έρεισμα, καλές προθέσεις και μικρή φιλοδοξία πέρα από τον Δήμο, που δαγκώνει το δημαγωγικό δόλωμα της κεντρικής εξουσίας για ανώτερο αξίωμα. Εδώ η ταινία παίρνει μια θριλερική ανάσα και πλησιάζει τον (ενδεχόμενο) λόγο της ύπαρξής της: «Με την μεγαλύτερη εξουσία έρχεται η λιγότερη ελευθερία», όπως ακούγεται στο έργο, και η ταινία προσθέτει έναν λίθο ακόμα στην λαϊκή δυσπιστία των διαδρόμων, λέγοντας ότι ο Δήμος απαντά στον πολίτη, ενώ ο υπουργός απαντά στο πρωθυπουργό (ο πρωθυπουργός σε ποιον απαντά είναι το πιο ενδιαφέρον – και δεν αγγίζεται). Με την παρατήρηση αυτή, που η ταινία αφήνει ως απαράβατη 11η Εντολή της σημερινής πραγματικότητας, σφραγίζει και την δική της καλλιτεχνική αφιλοδοξία να παραθέσει κάτι πιο μεγαλόπνοο. Δραματουργικά όμως ενισχύει το «για να γίνει κάτι θέλει εντιμότητα και να λιώσεις σόλες παπουτσιών» φινάλε της, δείχνοντας, καθόλου ρομαντικά, πως μια κρατική φιλολαϊκή απόφαση είναι αποτέλεσμα ενός πάρε-δώσε κάτω από το τραπέζι, που, κατά το έργο, προϋποθέτει την αυτοθυσία του καλού πολιτικού.

Ρυθμικό, γοργό και αφηγηματικά ρέον, με διαφορετική του συνήθους Ιπέρ, συστηματικά έξοχη πάντως στο να μην διαβάζεται ψυχολογιστικά εύκολα η φυσιογνωμία της, και εξαιρετικό Ρεντά Κατέμπ στον ουσιώδη Α' Ρόλο του έργου (τον θυμάστε ίσως από το «Μακριά από τους Ανθρώπους»), οι «Υποσχέσεις» είναι μια εύστοχη κι επίκαιρη προσθήκη στο πολιτικό σινεμά, που παρακολουθεί τον κόσμο της «πρώτης ταχύτητας» να αστοχεί εξακολουθητικά στα διοικητικά προβλήματα ενός (εδώ) ευρωπαϊκού χώρου που πρώτα τα κάνει θάλασσα και μετά προσπαθεί να κατασκευάσει τις βάρκες. Μπορούσε να είναι μεγαλύτερο στο βεληνεκές του, αλλά και πάλι το χρέος του έχει επιτελεστεί.