Παγιδευμένη Ψυχή: Η Πορφυρή Πόρτα

Yποσχόμενο ντεμπούτο, με μια ιδιαίτερη, ευπρόσδεκτα βραδυφλεγή και πιο ήσυχη προσέγγιση του τρόμου σε σχέση με τις προδιαγραφές του franchise, μα προδομένο από ένα αναιμικό σενάριο κι από την (επί της ουσίας αχρείαστη) ανάγκη να συμπληρώσει δευτερεύοντα κενά των ταινιών που προηγήθηκαν.

Συντάκτης: Γιάννης Βασιλείου

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Όχι ένα, τρία franchise έχει γεννήσει ο Τζέιμς Γουάν, το «Saw», το «Insidious» και το «Conjuring». Και τα τρία προέκυψαν από δικές του πρωτότυπες ταινίες και, με δεδομένο ότι η πρωτογενής κινηματογραφική μυθολογία σήμερα είναι κάτι σαν είδος προς εξαφάνιση, οι φίλοι του φανταστικού του χρωστάμε πολλά. Το «Saw», βέβαια, παραστράτησε με τις συνέχειές του. Το βάρος μετατέθηκε στο torture porn, με κάθε νέα προσθήκη να επιβεβαιώνει το ρητό «κάθε πέρσι και καλύτερα». Το «Conjuring» είναι το μόνο διευρυμένο σύμπαν που τα «φέρνει» στα ταμεία, πέρα από τα δυο γνωστά υπερηρωικά, και το «Insidious» βρίσκεται κάπου ανάμεσα.

Η πρώτη ταινία ήταν σαν μια βόλτα με το τρενάκι στο κάστρο του τρόμου στο λούνα παρκ, έχει ένα από τα ευρηματικότερα jump scares στη ιστορία του είδους, για το οποίο χαιρόμαστε που βλέπουμε να γράφονται τόσα πράγματα, κάνει λίγο και την πλάκα της, διαθέτει και λαχταριστές σινεφίλ αναφορές – η σεάνς πχ. είναι παρμένη από το «Changeling» του Πιτερ Μέντακ. Ακολούθησε μια δεύτερη από τον ίδιο τον Γουαν, που έπασχε από τη νόσο του σινεμά της εποχής της (και της εποχής μας): μέλημά της ήταν να γεννήσει backstory και να εξηγήσε με τη λογική κάποια δευτερεύοντα κενά στην πλοκή του προκάτόχου της – μα αν δεν υπάρχει και κάτι ανεξήγητο, πώς να φέρει αποτελέσματα ο τρόμος; Το τρίτο μέρος το ανέλαβε ο τακτικός συνεργάτης του Γουάν, ο Λι Γουάνελ, ήταν ευγενής η προσπάθειά του να φέρει στο franchise συγκινησιακή φόρτιση αλά Σιάμαλαν, μα ήταν ακόμα άγουρος σκηνοθετικά, ενώ ως σεναριογράφος το ταλέντο του φαίνεται να περιορίζεται στη σύλληψη του concept. Το «Ιnsidious: The Last Key» ήταν μια πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση, είχε μια ευφάνταστη ανατροπή στα μισά της διαδρομής, δυστυχώς η τρίτη πράξη είναι τραγική.

Η πέμπτη ταινία της σειράς ασχολείται και πάλι με την οικογένεια που στοιχειώθηκε στα δυο πρώτα μέρη, με τον Ντάλτον να έχει ενηλικιωθεί και να πηγαίνει σε σχολή καλών τεχνών, τον πατέρα του να πάσχει από διαλείψεις στη μνήμη του και τους δυο τους να καλούνται να αντιμετωπίσουν εκ νέου τη δαιμονική παρουσία που τους απείλησε στο παρελθόν. Ο Πάτρικ Γουίλσον περνά πίσω από την κάμερα για πρώτη φορά και ουσιαστικά αντιστρέφει την προσέγγιση του Γουάν. Αν το sound design στην πρώτη ταινία είναι εκκωφαντικό, τα βιολιά στριγγλίζουν και τα τρικ «τρομοπαραγωγής» πυροβολούν τον θεατή αδυσώπητα, εδώ όλα είναι ήσυχα – μέχρι που παύουν να είναι, μα πάντα στιγμιαία – ο ρυθμός είναι ευπρόσδεκτα βραδύς για ταινία της εποχής του και ο τόνος σχεδόν πένθιμος –ξεκινά με μια κηδεία άλλωστε. Οι βινιέτες τρόμου που στήνει ο Πάτρικ Γουίλσον στηρίζονται περισσότερο στην αξιοποίηση του χώρου μέσα στο κάδρο, με φλουταρισμένες φιγούρες στο βάθος να πλησιάζουν απειλητικά, και στη χειραγώγηση του χρόνου – θα σε τυραννήσει πολύ μέχρι να σου δώσει το jump scare για το οποίο ήρθες. Εντύπωση προκαλεί, δε, το γεγονός ότι πολλές από αυτές δεν έχουν καθόλου μουσική – να κάτι που δεν βλέπεις συχνά ούτε στον mainstream, ούτε στο επονομαζόμενο αναβαθμισμένο τρόμο σήμερα. Επίσης, στο πρώτο μέρος της ταινίας ο Γουίλσον συνδυάζει τον τρόμο με εμπειρίες και φοβίες κοινές, από τρεις τελίτσες στο messenger – ο μπαμπούλας των καιρών μας- και μια μαγνητική τομογραφία, ως τον πιθανό εξευτελισμό σε φοιτητικό πάρτυ, φανερώνοντας τις προθέσεις του για ένα πιο απαιτητικό θέαμα, που θα μπορούσε ακόμα και να υπερβαίνει την εξυπηρέτηση του είδους.

Δυστυχώς, δεν υπάρχει το σενάριο για αυτό, ενώ η προσαρμογή στις επιταγές της μυθολογίας του franchise και σε μια επεξήγηση λίγων ακόμα κενών αλά «Insidious 2» εγκλωβίζουν δημιουργικά τον Γουίλσον, ο οποίος δείχνει έτοιμος να ανοίξει τα φτερά του και, αν όλα πάνε καλά, να γίνει μια αγαπητή φιγούρα για τους φίλους του φανταστικού ΚΑΙ πίσω από τον φακό. Ας ελπίσουμε να μην έχει την τύχη του Άντονι Πέρκινς, που γύρισε το τρομακτικά υποτιμημένο «Ψυχώ 3», έκανε άλλη μια, ομολογουμένως ατυχέστατη απόπειρα στην κωμωδία τρόμου και, λόγω της αδιαφορίας κοινού και κριτικής, εγκατέλειψε το σπορ. Τον αναφέρουμε αφενός γιατί βρήκαμε κάποιες εκλεκτικές συγγένειες στο στιλιζάρισμα του «Ψυχω 3» με την «Πορφυρή Πόρτα», αφετέρου επειδή κι εκείνος έκανε το σκηνοθετικό ντεμπούτο του με μια διαφορετική, ιδιαίτερη προσθήκη σε ένα πετυχημένο franchise τρόμου.