Ο Καθηγητής και ο Τρελός

The Professor and the Madman

Η δημιουργία του τιτάνιου έργου του Λεξικού της Οξφόρδης, μέσα από την μοναχική ιστορία του εμπνευστή του κι ενός παρανοϊκού βαρυποινίτη που συνέδραμε περισσότερες από 10.000 λέξεις στην προσπάθεια αυτή.

Συντάκτης: Ηλίας Δημόπουλος

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Υπάρχουν αρετές στον «Καθηγητή και τον Τρελό» που δεν μπορείς εύκολα να παρακάμψεις. Κάποιες σχετίζονται με το θέμα του καθαυτό. Στον κυκεώνα της ψηφιακής εποχής είναι αν μη τι άλλο γοητευτικό να εμφανίζεται ένα φιλμ που ανατρέχει στα εργαλεία της φθίνουσας μεταξύ μας επικοινωνίας, τις λέξεις. Την αντοχή τους, τα «βάσανά» τους στην ιστορική, εθνολογική, γλωσσολογική διαδρομή, το πλήθος των εννοιών τους, την ακρίβεια τελικά καθεμιάς απ’ αυτές. Μια άλλη γοητεία απορρέει από την σύμπτωση των πρωταγωνιστών σε συνάρτηση με το εξωκινηματογραφικό τους βιογραφικό. Όπως και να το κάνεις αναμένεις με περιέργεια, και ίσως συναισθηματικό ενδιαφέρον, πώς οι «έκπτωτοι» Μελ Γκίμπσον και Σον Πεν θα παίξουν δύο ανθρώπους εξοστρακισμένους, που προσπαθούν να συγχωρεθούν, να λυτρωθούν και να βρουν τον ρόλο τους ξανά σε μια κοινότητα που τους αντιμετωπίζει αν όχι σαν αποδιοπομπαίους τράγους, τουλάχιστον σαν ασύμφορους για τα δεδομένα της τρέχουσας κατάστασης.

Οι ερμηνείες είναι αυτές που τούτος τουλάχιστον ο υπογράφων ανέμενε. Δηλαδή ένας υπερβολικός Πεν, ενίοτε ευτυχής στην ανεξέλεγκτη εκρηκτικότητά του κι ένας θαυμάσιος Γκίμπσον που παραχωρεί δρόμο στον Πεν, κρατώντας την δική του συγκίνηση εσωτερική, μετρημένη και ιδιαίτερα αποτελεσματική. Στον ρόλο του Τζέιμς Μάρεϊ, του εξωκοινοτικού γλωσσολόγου που περνά δια πυρός και σιδήρου το όνειρό του για ένα Λεξικό της Αγγλικής στην υπνώττουσα ακαδημαϊκή κοινότητα, ο Γκίμπσον υπενθυμίζει την κατάρτιση ενός ηθοποιού που μπορεί κάποιοι να τον τακτοποιούν στην σκωπτική μανιακότητα των «Φονικών Όπλων» και των (βίαιων) σκηνοθεσίων περί της Βίας, είναι όμως πολλά παραπάνω που μπορείς να βρεις στην ερμηνευτική του διαδρομή.

Η ταινία καθαυτή διαθέτει το ενδιαφέρον της στο ερώτημα που θέτει πάνω στο κατά πόσο χρήζει αναγνώρισης μια σπουδαία συνεισφορά ανεξαρτήτα από το ποιόν του συνεισφέροντος, πραγματεύεται ακόμη και μια τραβηγμένη εκδοχή ερωτικής συγχώρεσης στην περίπτωση του χαρακτήρα του Γουίλιαμ Τσέστερ Μάινορ (Πεν) και καταφέρνει να σταθεί σε μια συμπαγή κράση, παρά τα προβλήματα της παραγωγής και τις εντάσεις ανάμεσα στον Γκίμπσον και την εταιρεία παραγωγής του με την συμπαραγωγό Voltage Pictures που οδήγησε σε εκατέρωθεν απειλές αποχώρησης και τελικά στην αφαίρεση του ονόματος του σκηνοθέτη Φαρχάντ Σαφίνια (ο συνσεναριογράφος του «Apocalypto») από τους τίτλους.

Ωστόσο, η κράση αυτή δεν αποφεύγει την ακαδημαϊκότητα, την εντελώς τηλεοπτική (βλέπε πανταχού παρούσα) χρήση της υποδεικτικής συναισθημάτων μουσικής, την ανισότητα ανάμεσα στις δύο συγκλίνουσες δράσεις των δύο πρωταγωνιστών και τον αγχωτικό χειρισμό της πρώτης τους συνάντησης που δεν αφήνει να φανούν οι φιλοσοφημένες ερμηνείες του διδύμου. Όλα μαζί αφήνουν την αίσθηση μιας ημιτέλειας, μιας χαμένης ευκαιρίας και μιας τελικής απόγνωσης να χωρέσουν πολλές ιστορίες σε μία, πράγμα που θα μπορούσε να συμβεί και μ' ένα πιο αεράτο μοντάζ, λιγότερο διάλογο και απαλοιφή γραφικών περιστατικών που συνορεύουν με αχρείαστο μελόδραμα.