Ονειρικό Σενάριο

Dream Scenario

Ο Νίκολας Κέιτζ εισβάλλει στα όνειρα ανυποψίαστων πολιτών και οι Άρι Άστερ («Ο Μπο Φοβάται») και Κρίστοφερ Μπόργκλι («Σιχάθηκα τον Εαυτό μου») ξαναχτυπούν με τον καρπό του αναπόφευκτου έρωτά τους: μια σάτιρα ήπιας φαντασίας που μοιάζει και στους δύο.

Συντάκτης: Θοδωρής Καραμανώλης

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Καλή χρονιά να έχουμε, με όμορφες ιστορίες σαν και τούτη να μας ζεσταίνουν την καρδιά. Δεν αναφέρομαι στο «Ονειρικό Σενάριο» αλλά στο αμερικανικό όνειρο ενός άπειρου σκηνοθέτη από την Νορβηγία, που στα 37 του κατάφερε με την πρώτη του ταινία να κάνει όλα τα σωστά κεφάλια να γυρίσουν πάνω του. Ένα απ' αυτά ήταν και του Άρι Άστερ που τότε ετοίμαζε το magnum opus του, μια κυνική προβολή του υπερεγώ του με τίτλο «Ο Μπο Φοβάται». Του ίδιου που έβλεπε στα μεταμοντέρνα σεναριάκια του Κρίστοφερ Μπόργκλι κάτι σαν τον καλύτερό του φίλο. Γι' αυτό πρότεινε στη μαμά-φάμπρικα Α24 να τον υιοθετήσει κι αυτή, επειδή ο Άρι ήταν τότε ακόμη το αγαπημένο της παιδί, δεν μπορούσε να του χαλάσει χατίρι. Μα όταν της έφερε το «Dream Scenario» για να το αγκαλιάσει, τότε κατάλαβε πως το αίμα που έτρεχε μέσα του ήταν απ' το δικό της. Ο Κρίστοφερ δεν ήταν πια ο νόθος γιος, αλλά είχε βρει την πραγματική χαμένη του οικογένεια.

Είναι σπάνιο το ταίριασμα στις υπογραφές της εταιρείας και του δημιουργού. Το «Ονειρικό Σενάριο» είναι η ιστορία ενός βαρετού καθηγητή πανεπιστημίου που για άγνωστο λόγο αρχίζει να εμφανίζεται στα όνειρα εκατομμυρίων ανθρώπων. Στο κατεξοχήν δηλαδή πεδίο εξωτερίκευσης του ασυνείδητου (αλλά μην αγχώνεστε, αντίθετα με το «Μπο» η ψυχανάλυση μένει εδώ σε επίπεδο απλής αναφοράς μιας εκλαϊκευμένης μορφής της). Σε όσα αφορούν την ταυτότητα της Α24, τα παραπάνω επιτρέπουν τον αισθητικό πλουραλισμό με μύρια budget περιβάλλοντα, ανοίγουν το παράθυρο στις εξάρσεις, επιτρέπουν την έκπληξη, το παράδοξο και αυτή την χαρακτηριστική πλέον αίσθηση ανισορροπίας.

Σε ό,τι έχει να κάνει με το σενάριο και το δημιουργό, μεταφράζονται σε εντυπώσεις. Στην ταινία υπάρχει η εντύπωση του τρόμου, η μιας φροϋδικά φορτισμένης ερωτικής σκηνής. Η εντύπωση ενός θρίλερ ή μιας υπαρξιακής φάρσας. Και δεν θα ήταν υπερβολή ή αστοχία να πούμε πως η ταινία μένει δυστυχώς στις εντυπώσεις, αλλά τουλάχιστον υπάρχει ένα κόνσεπτ που δικαιολογεί όλον αυτό τον άτυπο εντυπωσιασμό κι έχει να κάνει με τη μαζική προβολή του υπερεγώ στους κυνικούς καιρούς μας. Είναι δηλαδή το σημείο που το «Ονειρικό Σενάριο» υπερκερνά τη στυλιστική συνάφεια και τέμνεται θεματικά με την τελευταία ταινία του Άστερ (που εδώ εκτελεί χρέη παραγωγού).

Το φιλμ μοιάζει με μια γενίκευση που προκύπτει από τους μεγάλους εγωισμούς μπροστά και πίσω από την κάμερα του «Ο Μπο Φοβάται» και του «Σιχάθηκα τον Εαυτό Μου». Ο Μπόργκλι εξετάζει την κοινωνία αυτών των ηρώων (μια δημόσια σφαίρα αναμφίβολα υπαρκτή), με τις συνισταμένες προβολές του πρωταγωνιστή στα όνειρα των ξένων να οδηγούν στην κουλτούρα της ακύρωσης. Η ταινία γίνεται ευθέως επικριτική απέναντί της κι έχει τη γλυκιά αφέλεια να προτείνει μια ρομαντική ονειροπόληση ως αντίδοτο (δραματουργικά εντελώς αδέξια, αλλά οι Talking Heads σίγουρα βοηθάνε)…

Έχει επίσης μια λογική ακολουθία και μια αναλυτική μέθοδος στο διόλου ονειρικό σενάριο της. Ό,τι πετυχαίνει ο Μπόργκλι έχει αξία ως καταγραφή. Μια σχετικά στρογγυλεμένη αλλά ακριβής καταγραφή της στιγμής που διανύουμε. Μέρος της οποίας είναι κι ένα στούντιο που μετέτρεψε το quirky, το retro και το να φωνάζει τις ιδιαιτερότητες του, στο μεγαλύτερο κινηματογραφικό success story της εποχής μας. Πέρα απ' αυτό όμως υπάρχει κατά βάση η διαρκής ανακύκλωση εννοιών που στριφογυρίζουν σε ένα πλυντήριο ιδεών μέχρι βγουν αποστραγγισμένες από κάθε νόημα (η ταινία δίνει μόνη της μερικά παραδείγματα). Ένα ιδανικό μεταμοντέρνο σύστημα, μια συζήτηση αν θέλετε, που αφορά μόνο αυτούς που την ανατροφοδοτούν. Ένα τέλειο εμπορικό προϊόν που καταναλώνουν αυτοί που το παράγουν, τη στιγμή που το παράγουν. Και που, παρότι οριοθετείται απ' την πνευματική ικανότητα του καθενός, παρέχει άπειρο χώρο για διαφήμιση…

Το «Ονειρικό Σενάριο» είναι άμεσο προϊόν αυτού του συστήματος, είναι μια ταινία από ανθρώπους που προέρχονται μέσα απ' αυτό. Άρα με όση καλή διάθεση και να το δει κανείς, δεν μπορεί παρά να είναι ένα καρβουνάκι στη φωτιά που θα κρατήσει τη φλόγα αυτής της συζήτησης ζωντανή. Έχει ωστόσο πολύ μεγαλύτερη ουσία σαν πρόταση για κάποιον που δεν έχει έρθει ακόμη σε ουσιαστική επαφή με έννοιες όπως το τραύμα, οι influencers ή η κουλτούρα της ακύρωσης. Όχι επειδή θα βγει σοφότερος, αλλά επειδή ίσως τότε μπορέσει να δικαιολογήσει σε ένα μικρό βαθμό το θέατρο του παραλόγου που έχουν στήσει γύρω του κάθε λογής οθόνες. Εσχάτως και η κινηματογραφική.