Και η Γιορτή Συνεχίζεται!

Et la fête continue!

Στο κέντρο της παλιάς Μασσαλίας αφρόντιστα οικήματα καταρρέουν, μαζί με τους φτωχούς ενοίκους τους, και οι Αρχές δεν συγκινούνται. Η κινητοποίηση μιας κοινότητας, της οποίας κινητήρια δύναμη είναι η μεσήλικη Ρόζα, μοιάζει με τη μόνη λύση. Γαλλικό, «οικογενειακό», θερμό σινεμά, κοινωνικής πίστης στην καλύτερη πλευρά μας, με μια αστοχία στο φινάλε που το παρασύρει σε αφιλόξενα νερά χωρίς, ευτυχώς, να το βουλιάζει.

Συντάκτης: Ηλίας Δημόπουλος

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Ως είθισται, χρειάζεται μια διευκρίνιση. Μία που γεννιέται από την πεποίθηση ότι όσα ζευγάρια μάτια βλέπουν μια ταινία, τόσες και οι ιδιοσυγκρασίες που θα το «κρίνουν» – αν και οι ταινίες δεν απαιτούν στεγνούς κριτές, θερμούς εραστές και σκεπτικούς αντιφρονούντες θέλουν. Η «αστοχία» του φινάλε έχει σχέση με αυτό που προσωπικά εννοεί κανείς «ταιριαστό» στην ως τότε λειτουργία του έργου. Οπότε σε έναν άλλον η σκηνή με τις ντουντούκες στην «Πλατεία της 5^ης Νοεμβρίου» μπορεί να φανεί υπέροχη.

Αυτό που ανταυγάζει εξαρχής στο έργο του Ρομπέρ Γκεντιγκιάν είναι η οικογενειακή του αύρα. Όχι μόνο αυτή του σεναρίου, που κεντρομόλο του δύναμη έχει μια οικογένεια Γάλλων αρμένικης καταγωγής που αγαπούν τον τόπο και τους ανθρώπους γύρω τους και τιμούν την ρίζα τους, αλλά και της κατασκευής της ταινίας. Με πρωταγωνίστρια την γυναίκα του, Αριάν Ασκαρίντ, συμπρωταγωνιστή τον Ζαν –Πιερ Νταρουσέν (αναρίθμητες οι ταινίες που έχουν κάνει οι τρεις τους μαζί, εδώ και πάνω από 30 χρόνια), συν-σεναριογράφο τον εδώ και καιρό μόνιμο Σερζ Βαλετί, και ένα αρμένικο μοτίβο να…αρμενίζει γοητευτικά σε όλο το φιλμ, γρήγορα μπορεί να τυλιχτείς στην καλή του προαίρεση, στην ζεστασιά των ανθρώπων του. Είναι αρετή του έργου το πόσο γρήγορα σε εξοικειώνει με τους ήρωές του. Κι ας είναι το μόνο που τους ενώνει η βαθιά τους καλοσύνη. (Θα μου πεις, χρειάζεται κάτι άλλο; Σωστά.)

Αυτό είναι και το γνώρισμα της ταινίας τελικά, μια αισιότητα που παίρνεις μαζί σου, μια καλοδιαθεσία για τις λεπτομέρειες που είναι το μεδούλι της ζωής…

Μέσα στην μικροκοινωνία που κινηματογραφεί χωρά πολύ χιούμορ σε βάρος της κομματικής ταυτότητας που φτιάχτηκε για να μας χωρίζει και να καθυστερεί την πραγματική πρόοδο, χωρά επίσης και μια λαϊκή κριτική στην παλαιική πολιτική ιδεολογία που κάνει για καλόψυχη γραφικότητα, αλλά δεν συνεισφέρει και σε πολλά άλλα. Τουλάχιστον κατά τον Γκεντιγκιάν. Ο οποίος προτιμά μια γενικόλογη πίστη στη νέα γενιά, στον μαρξιστικό κοινοτικό αγώνα («δράσε στον τόπο σου, σκέψου υπερεθνικά»), στην πεποίθηση ότι οι άνθρωποι ξεχωρίζουν ακόμα το καλό από το κακό. Μακάρι να έχει δίκιο, από την αγαπημένη Μασσαλία που μας γράφει. Εδώ που ζούμε εμείς, ναι με φαεινές εξαιρέσεις, αν κάποιος πέσει ξερός δίπλα σου στη μέση του δρόμου, επιταχύνεις το βήμα σου.

Στιλιστικά δεν στέκεσαι μεν ενώπιον σινεφίλ ταχυπαλμίας, όμως υπάρχει ένας γήινος λυρισμός (ιδίως στις απόγειες σκηνές των ονείρων) και ένας χαρακτήρας, της Ασκαρίντ, που μπορεί να φέρει στο νου κάτι που ήθελε για να μεγαλουργήσει άλλοτε μια Τζουλιέτα Μασίνα, μια ευθύτητα, μια μικροκαμωμένη μα μεγαλόπνοη αντοχή, ένα πετάρισμα στην έκπληξη της ζωής, αναγνωρίσιμο και βαθιά αίσιο.

Αυτό είναι και το γνώρισμα της ταινίας τελικά, μια αισιότητα που παίρνεις μαζί σου, μια καλοδιαθεσία για τις λεπτομέρειες που είναι το μεδούλι της ζωής και που πρέπει να προσέχουμε ο ένας τον άλλον ώστε να τις αλληλοϋπενθυμίζουμε τακτικά. Αρωγός οι θαυμάσιες μουσικές επιλογές -με Αζναβούρ (βέβαια), Σούμπερτ και Ντελρί δεν αστόχησε ποτέ κανείς- αν και πρέπει να ειπωθεί ότι και οι πρωτότυπες συνθέσεις του Μισέλ Πετροσιάν υποθάλπουν ωραιότατα.

Ίσως, όπως τα βλέπω εγώ, αυτά να υποσκελίζονται κάπως γοερά όταν αρχίζουν στην τρίτη πράξη να αντηχούν οι θεατρικές ντουντούκες, μετατρέποντας προς στιγμήν την ταινία σε μελοδραματική καταγγελία πλησίον του κινηματογραφικού cringe, όμως ο Γκεντιγκιάν και ο Βαλετί επανέρχονται στο φινάλε, ομολογουμένως με κάποια γοργοπόδαρη νοηματική παλινδρόμηση, για να υπογράψουν ένα κλείσιμο που, τελικά, δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικό.

Δείτε το, τόση γλυκύτητα (και το πολιτικό της βάρος) μην πάνε χαμένα.