Θόδωρος Αγγελόπουλος – Νίκος Παναγιωτόπουλος, Ο Καθένας και η Μουσική του

Theo Aggelopoulos - Nikos Panayotopoulos: To Each their Voice

Απολαυστικό ντοκιμαντέρ, δεδομένα ειδικού ενδιαφέροντος, αλλά και αδιαμφισβητητης σινεφιλικής αξίας, όπως σε αφήνει να σχηματίσεις μια εικόνα για τους δύο δημιουργούς και το έργο τους, τόσο μέσα από το διαλογικό μπρα-ντε-φερ τους, όσο και από τις καίριες παρατηρήσεις λοιπών συμμετεχόντων.

Συντάκτης: News Team

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Τα σινεφιλικά ντοκιμαντέρ, που αφορούν δημιουργούς και το έργο τους, αποτελούν μάννα εξ ουρανού κυρίως για τους φορείς του ιού της ανίατης σινεφιλίας, αυτούς που τελειώνουν μια σειρά και τους πιάνει ενοχικό σύνδρομο για τις ταινίες που θα μπορούσαν να έχουν παρακολουθήσει στον χρόνο που κράτησε η σεζόν, εκείνους που ξυπνούν κάθιδροι μέσα στη νύχτα, με την αγωνιώδη σκέψη της (αναπόφευκτης) απουσίας του απαραίτητου χρόνου για να δουν (και να ξαναδούν) όλες τις ταινίες που θέλουν μέχρι τον θάνατό τους. Το κοινό τους είναι, δυστυχώς, περιορισμένο συγκριτικά, όχι τυχαία τα σχετικά ντοκιμαντέρπροκαλούν πονοκέφαλο στους προγραμματιστές των φεστιβάλ που θέλουν μεν να τα προβάλλουν, αλλά έχουν και την ανησυχία για τα κεφάλια που θα καταμετρηθούν στην αίθουσα. Μολαταύτα, η παιδευτική τους αξία (και η ψυχαγωγική, αν ανήκεις στους παραπάνω θεατές) είναι ανεκτίμητη.

Στη χώρα μας λόγω και του ακόμα πιο περιορισμένου κοινού, με δεδομένο ότι, πλην φωτεινών εξαιρέσεων, δεν υπάρχει ενδιαφέρον στο εξωτερικό για την εθνική μας κινηματογραφία, ανάλογα σοβαρά εγχειρήματα είναι ακόμα σπανιότερα. Και μόνο για αυτό θα πρέπει να ευγνωμονούμε τους Αντώνη Κόκκινο και Γιάννη Σολδάτο, που ανακάλυψαν την ηχογράφηση μιας συνομιλίας των Θόδωρου Αγγελόπουλου και Νίκου Παναγιωτόπουλου, δύο εμβληματικών μορφών του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, και έστησαν πάνω και γύρω από αυτή ένα ντοκιμαντέρ, προσκαλώντας αρκετούς ανθρώπους του χώρου για να σχολιάσουν αποσπάσματα της συνομιλίας. Από τα πρώτα πράγματα που σου κάνουν εντύπωση στην ταινία είναι το γεγονός ότι και οι δύο δημιουργοί εμμένουν στη φόρμα, ταυτίζοντάς την με το περιεχόμενο και διαμαρτύρονται για την ερμηνεία του σινεμά τους από την κριτική. Ειδικά ο Αγγελόπουλος πχ. αρνείται ότι έκανε πολιτικές ταινιες. «Μην εμπιστεύεσαι τον δημιουργό, εμπιστεύσου τη δημιουργία» λέει το γνωστό ρητό, άλλωστε και ο Τζον Φορντ δήλωνε απλά «ένας σκηνοθέτης γουέστερν». Όπως εύστοχα λέει κι ο κριτικός Γιάννης Ζουμπουλάκης μέσα στο ντοκιμαντέρ, είναι ωραίο η κριτική κινηματογράφου να πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, αυτή είναι η δουλειά μας, να «σκάβουμε» για να βρούμε πράγματα που βγαίνουν μέσα από την ταινία και κάποιες φορές μπορεί και να μην σκέφτηκε καν ο ίδιος ο σκηνοθέτης – αλλιώς απλά θα καταγράφαμε αυτό που δείχνει η οθόνη.

Στη συνομιλία ανάμεσα στους δύο δημιουργούς υπάρχει μια εμφανής, πλην χαριτωμένη κόντρα, σε σημεία θυμίζουν τους χαρακτήρες στο μνημειώδες, σπαρταριστό ευθυμογράφημα του Γούντι Άλεν «Η Αλληλογραφία Γκόσατζ – Βαρντιμπίντιαν» από το «Πάτσι». Όταν ο Παναγιωτόπουλος πχ. θα πει ότι τον ενοχλεί που στις ταινίες του Τεό οι συμβολισμοί είναι τόσο προφανείς, νιώθεις ότι η πρόταση του Τεό που θα έρθει πιο μετά στη συνομιλία και ξεκινά με τη φράση «Το Μελόδραμα θεωρείται η καλύτερη ταινία σου» για να καταλήξει στο «εμένα δεν μου αρέσει», συνιστά μια ετεροχρονισμένη απάντηση σε αυτή την πρότερη «προσβολή». Επειδή, όμως, η σχέση τους είναι συναγωνιστική και όχι ανταγωνιστική, ακόμα και μια αντιπαράθεση σαν αυτή του πρώτου παραδείγματος, θα καταλήξει σε μια συζήτηση για τις διαφορές συμβολισμού και υπέρβασης, σε μια γόνιμη δηλαδή ανταλλαγή απόψεων τόσο για το σινεμά, όσο και για τον τρόπο που οι δυο τους το αντιλαμβάνονται. Και, παρά το γεγονός ότι η παρεμβολή των προσκεκλημένων διακόπτει, ενίοτε, τον ρυθμό και την «αφηγηματική ροή», όταν πέφτουν οι τίτλοι τέλους και ακούγεται η γνώριμη μελωδία του Ερίκ Σατιέ, μένεις με την εντύπωση ότι σχημάτισες μια ίσως όχι πλήρη, αλλά επαρκή εικόνα για τον τρόπο που οι δυο δημιουργοί προσέγγιζαν το μέσο και αντιμετώπιζαν το έργο τους. Και, πάνω από όλα, θέλεις να δεις στο καπάκι πέντε ταινίες του ενός κι άλλες τόσες του άλλου. Κι από αυτή την σκοπιά, το ντοκιμαντέρ επιτελεί θεάρεστο έργο.