Η Εθελόντρια

The Volunteer

Η Μαρίσα είναι μια συνταξιοδοτημένη γιατρός που αποφασίζει να μεταβεί σε μια προσφυγική δομή στην Ελλάδα, προκειμένου να προσφέρει την βοήθειά της. Ο ερχομός της θα ανατρέψει όλα όσα θεωρούσε μέχρι εκείνη την στιγμή δεδομένα.

Συντάκτης: Βαρβάρα Κοντονή

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Υπάρχει, μάλλον, μια ευγενής διάθεση από την πλευρά της Ισπανίδας σκηνοθέτιδας Νέλι Ρεγκουέρα για ένα μικρό, δραματικό φιλμ που θέτει στο επίκεντρο της ιστορίας του το μείζον προσφυγικό ζήτημα και ιδιαίτερα τον αντίκτυπο που έχει η εν λόγω κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα στα παιδιά, συνεπώς είναι απορίας άξιο πως στο καλό πάνε όλα τόσο στραβά σε τούτο εδώ το εξοργιστικό φιλμ που δεν διαθέτει καμία απολύτως αρετή, πέραν δηλαδή των αγνών προθέσεων της δημιουργού του και του κινηματογραφικού συνεργείου.

Έχοντας μόλις συνταξιοδοτηθεί, η Μαρίσα (Κάρμεν Μάτσι) ταξιδεύει μέχρι την χώρα μας, θέλοντας να βοηθήσει σε έναν προσφυγικό καταυλισμό με μεγάλο αριθμό παιδιών. Η άφιξή της σύντομα θα προκαλέσει τριγμούς στην ομαλή λειτουργία της δομής, όταν η Μαρίσα πάρει υπό την προστασία της τον Αχμέντ, έναν πιτσιρικά χωρίς γονείς. Η κατάσταση θα ξεφύγει σταδιακά από τον έλεγχο, με την Μαρίσα να καταφεύγει σε ακραίες λύσεις σε μια απέλπιδα προσπάθεια να χαρίσει στον Αχμέντ ένα καλύτερο παρόν και ένα ελπιδοφόρο μέλλον.

Όταν στο σενάριο βλέπεις πάνω από δυο άτομα, συνήθως τα μαντάτα δεν είναι καθόλου καλά και εδώ το σενάριο των Ρεγκουέρα, Έντουαρντ Σόλα και Βαλεντίνα Βίσο επιβεβαιώνει πανηγυρικά τον κανόνα. Αν αφήσουμε δηλαδή στην άκρη την, χειρότερα από διεκπεραιωτική, σκηνοθεσία της δημιουργού, γίνεται εμφανές πως η πλοκή (μαζί με την πρόζα) αποτελεί την βασική κατηγορία στην οποία το φιλμ χωλαίνει δραματικά και εδώ ακριβώς «παίζεται» το αληθινό «δράμα».

Η Μαρίσα καθίσταται μια αποκρουστική παρουσία από την αρχή. Φτάνοντας στον καταυλισμό με το σύνδρομο του «λευκού σωτήρα», τα πάντα πάνε λάθος στο γράψιμο του χαρακτήρα της. Δεν ακούει κανέναν, κάνει του κεφαλιού της, δεν δίνει δεκάρα για τους κανόνες που διέπουν την εγκατάσταση, ενώ αφήνεται και ένα διακριτικό (ή όχι και τόσο) υπονοούμενο πως στο πρόσωπο του μικρούλη Αχμέντ βρίσκει το…εγγόνι που τα παιδιά της δεν λένε να της χαρίσουν! Συγγνώμη αλλά δεν ήξερα πως αν το παιδί σου δεν θέλει να κάνει τα δικά του παιδιά, για τους επίσης δικούς του λόγους, μπορείς με την πρόφαση του εθελοντισμού να αναζητήσεις ένα δικό σου εγγόνι σε προσφυγικούς καταυλισμούς, προκειμένου να δώσεις λύση στο «φλέγον» first world problem σου. Τώρα το ξέρω, σε ευχαριστώ Νέλι Ρεγκουέρα.

Πέρα από την τεράστια προβληματική που χαρακτηρίζει το χτίσιμο μιας ηρωίδας όπως η Μαρίσα, δεν υπάρχει τίποτα το πραγματικά καινούργιο ή έστω συγκρουσιακό (σε ένα ουσιαστικό επίπεδο αφηγηματικής σύγκρουσης) που να προτείνει το φιλμ της Ρεγκουέρα, εκτός κι αν μπορούμε να μετρήσουμε την ωραιοποίηση της – λουσμένης στον καλοκαιρινό ήλιο – προσφυγικής δομής, ως μια ρηξικέλευθη απόπειρα της δημιουργού για μια (ακόμη) δυτική ματιά στα προβλήματα των φτωχών προσφύγων. Το βλέπουμε όλοι το πρόβλημα εδώ έτσι;

Έχοντας μείνει μόνη της να «παλεύει» με το σενάριο, η Κάρμεν Μάτσι προσπαθεί με νύχια και με δόντια να προσδώσει στον χαρακτήρα της το παραμικρό ψήγμα πειστικής ανθρωπιάς, αλλά οι όποιες της προσπάθειες εξανεμίζονται εξαιτίας της κακής – κάκιστης – τρίτης πράξης της ταινίας, με τους σεναριογράφους να επιχειρούν ένα plot twist που όσο και να θέλει να εγείρει ερωτήματα γύρω από τις πραγματικές, υπαρκτές συνέπειες μιας πρόσκαιρης χείρας βοηθείας, το μόνο που καταφέρνει είναι να αποπροσανατολίσει από το πραγματικό δράμα που συνεχίζει να εκτυλίσσεται στους προσφυγικούς καταυλισμούς αυτού του κόσμου.

Είναι προφανές πως ο τίτλος της ταινίας λειτουργεί σε επίπεδο κυριολεκτικό, αλλά και μεταφορικό, υποδηλώνοντας πως η πρωταγωνίστρια παίζει έναν ρόλο (αυτόν της εθελόντριας) τον οποίο μπορεί να υποδυθεί κατά το δοκούν, ανάλογα πάντα με το τι επιτάσσει η συνείδησή της, εντούτοις είναι άλλο το να θες να ασκήσεις δριμύ κατηγορώ στο σύστημα μέσω της ταινίας σου, και άλλο το να καταλήγεις να μεταθέτεις την βασική προβληματική της ταινίας σου στα ψυχολογικά της προνομιούχας πρωταγωνίστριάς σου, όπως τελικά γίνεται εδώ.