Η Βαλέρια Παντρεύεται

Valeria Mithatenet

Μια Ουκρανή καταφθάνει στο Ισραήλ προκειμένου να παντρευτεί κάποιον που γνώρισε διαδικτυακά με τη μεσολάβηση του συζύγου της αδελφής της, η οποία ζει ήδη στη χώρα. Μικρή δημιουργία μεγάλου θέματος, που αποπνέει μεν κινηματογραφική υγεία φεστιβαλικού διαμετρήματος αλλά στην παρούσα κατάσταση «χωρά» καλύτερα σε μια τηλε-ανθολογία art house πλατφόρμας παρά στην αίθουσα.

Συντάκτης: Ηλίας Δημόπουλος

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

«Η Μύριελ Παντρεύεται» (1994), «Η Μάργκο Πάει στο Γάμο» (2007), «Η Ρέιτσελ Παντρεύεται» (2008), η Ζιστίν παντρεύεται (στη «Μελαγχολία» του Τρίερ – 2011) και ποιος ξέρει ποιος άλλος/άλλη/άλλο παντρεύεται τώρα που ανοίγει και σιγά-σιγά ο καιρός. Αφού λοιπόν καιρό είχαμε, προστέθηκε και η Βαλέρια στη γαμήλια σινε-συντροφιά. Και δεν ευθύνεται τόσο ο περιορισμένα ευφάνταστος Έλληνας «εκμεταλλευτής» ταινιών και οι τίτλοι του, όσο το σινεμά που καθρεφτίζει έναν (φθίνοντα, όλο λέμε) θεσμό και τις παθογένειες που κουκουλώνει. Αυτές δεν τελειώνουν ποτέ, οπότε και η τέχνη δεν θα μπορούσε να σφυρίξει αδιάφορα.

Βέβαια, παρά τα γοργά, καλογραμμένα 76 λεπτά της, παρά τις ιδέες και τις σημάνσεις φωτογραφίας και διάταξης των κάδρων, η καινούργια δημιουργία της Μιχάλ Βίνικ, συνιστά ανθυποΦαρχαντί στην προσπάθειά της να ξεκινήσει από μια μικρή ιστορία και να καταγράψει έναν γιγάντιο καμβά. Ως ουσία βέβαια δεν μπορεί να την ψέξει κανείς: Τόσο η μεταναστευτική, εμπόλεμη Ευρώπη, όσο και η μεσανατολική πατριαρχική βάση (εδώ στο Ισραήλ), συγκροτούν υπόκωφες κοινωνικές μολότωφ που εκρήγνυνται διαρκώς, καταστρέφουν ζωές με μεγαλύτερη ταχύτητα απ’ ότι τις γεννούν (συνήθως εντός της γαμήλιας διαδικασίας, μάλιστα) και πρέπει να καταγράφονται. Τις βλέπεις κανείς τις καταγραφές; Εμείς, στα φεστιβάλ. Αλλάζουν κάτι; Όχι. Αν όμως πιστεύεις στην σωκρατική μύγα στα καπούλια του συστήματος, όλο και κάτι μπορεί να γίνει. Κουβέντα κυρίως.

Επί του αισθητικού η ταινία ξεκινά όπως μυριάδες ανάλογές της. Διερωτάσαι για περίπου 10 λεπτά (αν είναι τόσο μικρή – μισή ώρα αν είναι μεγαλύτερη), γιατί σκοτώνουμε χρόνο στον πρόλογο κοτζάμ κινηματογραφικής ταινίας και μετά δρέπεις τους καρπούς μιας σκέψης κι ενός καημού άνευ των οποίων τέτοια έργα άξιων δημιουργών δεν θα υπήρχαν. Είναι μικρό, είναι κυριολεκτικά σχεδόν δωματίου, δεν υπερίπταται ποτέ προς κάτι ρηξικέλευθο, έχει την άνεση χρήσης κάποιου ανακουφιστικού χιούμορ, και είναι προσεκτικά ραμμένο στις ενώσεις. Ως εκ τούτου η φωτογραφία, με το ασύνηθες στο σινεμά αυτό φλουταρισμένο παστέλ της έχει μια ειρωνική γοητεία, κάποια κάδρα επισημαίνουν ότι υπάρχει παιδεία Μπέργκμαν και Φαρχαντί, το τέμπο δεν πάσχει, ενώ, κυριότερα, κάνει την εμφάνισή της μια αισθητική αντίληψη που εξορύσσει θριλερική ένταση από τις πιο απλές μας πράξεις – όταν η ηρωίδα κλείνεται σε ένα δωμάτιο του σπιτιού – και αρθρώνει την ταινία. Όμως ούτε αυτή η σκηνή προλέγει κάτι μεγαλύτερο, ούτε ποτέ ο διάλογος και η εξέλιξη της πλοκής κινδυνολογούν ουσιωδώς στην δραματουργία. Τόσο σινεφιλικά όμως, όσο και στον μέσο θεατή (λόγω θέματος), η ταινία λειτουργεί.

Μακάρι να βρισκόμασταν σε μια εποχή που η αιθουσιακή υγεία θα διασφάλιζε 20 χιλιάδες θεατές για ανάλογες ταινίες. Και μακάρι βέβαια να τους βρει και να βρει και άλλους τόσους. Στην παρούσα φάση ωστόσο τέτοιες επιλογές στην αίθουσα περισσότερο παγιώνουν αντικινηματογραφικές αντιλήψεις («κοίτα τι έβγαλαν πάλι»), παρά αλλάζουν το σκηνικό θεμελιώνοντας το μέλλον μιας γενιάς που θα επέστρεφε σταδιακά στην αίθουσα. Ρεαλιστικά μιλώντας, την επόμενη εβδομάδα η ταινία θα είναι στο limbo της κινηματογραφικής μας μνήμης. Καλύτερα από ένα ανώνυμο καρτούν, τρεις πελιδνούς Σωματοφύλακες ή κάτι θλιβερές περιπέτειες της κακιάς ώρας, εννοείται, αλλά στο limbo εντέλει.

Αργυρός Αλέξανδρος στη Θεσσαλονίκη, Βραβείο Κοινού στο τμήμα «Οριζόντων» στη Βενετία και 9 υποψηφιότητες (μεταξύ των οποίων Βραβείο Σεναρίου) στα Βραβεία της Ισραηλινής Ακαδημίας, συμπληρώνουν διευκρινιστικά μια εικόνα.