Αουτσάιντερς

Dumb Money

Στημένο σαν αθλητική ταινία, το «Αουτσάιντερς» δραματοποιεί ψυχαγωγικά, μα εξετάζει επιφανειακά το περιστατικό μαζικής αγοράς μετοχών της Gamestop από μέλη της εργατικής και της αστικής τάξης, που προκάλεσε μεγάλες οικονομικές απώλειες στην οικονομική ελίτ.

Συντάκτης: Γιάννης Βασιλείου

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Mια από τις κυνικότερες, πιο συζητήσιμες ηθικά πρακτικές της χρηματιστηριακής αγοράς είναι το επονομαζόμενο σορτάρισμα. Iσχυροί «παίκτες» ποντάρουν στην πτώση της τιμής της μετοχής μιας επιχείρησης, άρα στη μελλοντική μείωση του κύκλου των εργασιών της, αν όχι στο κλείσιμό της, δημιουργώντας αρνητικό κλίμα, που διευκολύνει το επιθυμητό αποτέλεσμα, και αντλώντας κέρδος από την παρεπόμενη απόλυση δεκάδων εργαζομένων. Κάπου στην καρδιά της πανδημίας οι μεγαλοκαρχαρίες της Wall Street επιτέθηκαν στη Gamestop, μια αλυσίδα πώλησης βιντεοπαιχνιδιών και λοιπών αξεσουάρ, χτυπημένη από την online αγορά παιχνιδιών. Λογάριασαν χωρίς τους gamers, οι οποίοι, έχοντας συναισθηματικό δέσιμο με τα συγκεκριμένα καταστήματα, αυτοοργανώθηκαν μέσω του reddit και άρχισαν να αγοράζουν μετοχές της Gamestop. Σταδιακά μπήκε και κόσμος έξω από την gaming κοινότητα στο παιχνίδι και η υπόθεση εξελίχθηκε σε μια μάχη του Δαβίδ του 99% απέναντι στον Γολιάθ του 1%, σε ένα χτύπημα της εργατικής και της αστικής τάξης απέναντι στην οικονομική ελίτ, στην «εκδίκηση της γυφτιάς».

Ακόμα και στη χώρα μας ιστοσελίδες νεοφιλελεύθερων πεποιθήσεων (και συμφερόντων) πάσχιζαν να εξηγήσουν με φαιδρά άρθρα γιατί αυτή η εξέλιξη είναι βλαβερή για την αγορά. Στην πραγματικότητα το πρόβλημα ήταν ότι αυτό που αποτελούσε αποκλειστικό προνόμιο των θαμώνων της Γουόλ Στριτ και συμβαίνει επί καθημερινής βάσης, πρόεκυψε από μια πηγή πέρα από τον έλεγχο των τελευταίων, προκαλώντας τους υπέρογκες οικονομικές απώλειες. Την κινηματογραφική μεταφορά αυτής της ιστορίας ανέλαβε ο Κρεγκ Γκιλέσπι, υπεύθυνος για το «Εγώ, η Τόνια», μια σαρδόνια μαύρη κωμωδία με άξονα τη διαβόητη αθλήτρια του καλλιτεχνικού πατινάζ Τόνια Χάρντινγκ. Εκεί ο Γκιλέσπι κατέδειξε το ανταγωνιστικό αμερικανικό πρότυπο επιτυχίας και υπενθύμισε ότι το δικαίωμα στο αμερικανικό (και, κατ’επέκταση, στο δυτικό) όνειρο αποτελεί ταξική υπόθεση. Εδώ o Αυστραλοαμερικανός σκηνοθέτης διέγνωσε στην ιστορία των μικροπενδυτών της Gamestop τον αγώνα των κατώτερων τάξεων για τη μερίδα που τους αναλογεί από το αμερικανικό όνειρο και την προσέγγισε έτσι, σαν ένα αγώνα που πρέπει να κερδηθεί. Το μοντέλο που ακολουθεί είναι εκείνο της αθλητικής ταινίας, που στόχο έχει να μας κάνει να υποστηρίξουμε φανατικά το αουτσάιντερ μέχρι τελικής πτώσης – εύστοχος ο ελληνικός τίτλος από την εταιρεία διανομής.

Το «Dumb Money» είναι μια ταινία πολύ πιο απλή από την «Τόνια», τόσο αισθητικά – εκείνη υιοθετούσε μια σκορσεζική γραφή- όσο και νοηματικά και ιδεολογικά. Ουδέποτε μπαίνει στον κόπο να εξετάσει και να αμφισβητήσει την ίδια τη διαδικασία της χρηματιστηριακής συναλλαγής, εν αντιθέσει με την «Τόνια», που έθετε υπό το μικροσκόπιο της όλο το σύστημα αξιών πίσω από το καλλιτεχνικό πατινάζ. Δεν διαθέτει κι έναν κωμικό θησαυρό σαν τον Πολ Γουόλτερ Χάουζερ ως μέρος του συλλογικού της ήρωα, για να καταστήσει την προβολή απολαυστικότερη, αν και η ψυχαγωγία εκείνων που δεν έχουν ιδέα για την ιστορία μάλλον είναι δεδομένη, ακριβώς γιατί η συνταγή της αθλητικής ταινίας εκτελείται με γνώση και αξιοπρέπεια. Οι υπόλοιποι θα την εκλάβουν, στην καλύτερη περίπτωση, ως μια ευπρεπή δραματοποίηση, αμφότεροι, όμως, είναι πιθανό να σκεφτούν ότι η ταινία που περιγράφουν οι κάρτες των τίτλων τέλους θα ήταν απείρως πιο ουσιαστική, θα συνδύαζε το τερπνόν μετά του ωφελίμου.