Ένας Χρόνος στη Νέα Υόρκη

My Salinger Year

Μια φέρελπις συγγραφέας εργάζεται σε ένα γραφείο λογοτεχνικών ταλέντων στη Νέα Υόρκη που «τυγχάνει» να εκπροσωπεί τον Τζέρι Σάλιντζερ. Ω ναι! Αυτή θα είναι μονάχα η αφορμή για να αφηγηθεί ο Φιλίπ Φαλαρντό την αληθινή ιστορία της Τζοάνα Ράκοφ.

Συντάκτης: Χρήστος Πολίτης

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Βλέποντας μια ταινία για τον Σάλιντζερ -που δεν δείχνει τον Σάλιντζερ- είναι από μόνο του γεγονός, ένα αβανταδόρικο στοιχείο για να μπεις στην διαδικασία να ξύσεις την επιφάνεια και να κοιτάξεις κάτω από αυτή. Συγγραφέας ενός εκ των γνωστότερων και πλέον επιδραστικότερων βιβλίων στην σύγχρονη λογοτεχνία, ο Σάλιντζερ «έδρασε» κυρίως τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, κι έβαλε μέχρι σήμερα τους αναγνώστες να ποντάρουν αν «καλύτερο» θεωρείται ο «Φύλακας στη Σίκαλη» ή το «Φράνι και Ζούι». (Μεταξύ μας, ποντάρετε στο δεύτερο).

Ο «Φύλακας» είναι αστείος, ποιος θα το περίμενε όταν ένας μύθος τον ακολουθεί μέχρι και σήμερα. Και καλά κάνει, αφού πρόκειται για ένα ατόφιο αριστούργημα. Σαν άλλος Κόπερφλιντ, ο Χόλντεν – ο ήρωας του Σάλιντζερ – έγινε ένα παγκόσμιο σύμβολο εφηβικής επανάστασης, αφύπνισε εκατομμύρια αναγνώστες και έπεισε την κριτική να προσκυνήσει προς το μέρος του. Αυτό το άγριο πέρασμα από την παιδική ηλικία σε μια «ηλικία άλλη» προσπαθεί να αντιστοιχίσει και ο Καναδός Φαλαρντό (του «Κυρίου Λαζάρ») στο «Ένας Χρόνος στη Νέα Υόρκη».

Απλά υλικά. Μια ευφάνταστη αληθινή ιστορία. Το 1995, όταν ακόμα ζούσε ο Σάλιντζερ – ο οποίος πέθανε στα 90 του το 2010 – η νεαρή Τζοάνα Ράκοφ έρχεται στη Νέα Υόρκη και καταλήγει να εργάζεται ως γραμματέας σε έναν οίκο που εκπροσωπεί διάσημους συγγραφείς. Ένας εκ των οποίων είναι ο Σάλιντζερ, ο οποίος ανακοινώνει πως θέλει να εκδώσει μια παλιά ιστορία που είχε δημοσιεύσει στο New Yorker, δεκαετίες πίσω.

Αυτός είναι ο καμβάς του Φαλαρντό. Ένας μύθος σαν τον Σάλιντζερ, μια νεαρά που θέλει να γίνει συγγραφέας, η οποία θαμπώνεται από τον συγγραφέα θρύλο (παρότι δεν έχει διαβάσει κανένα βιβλίο του) και το αυστηρό αφεντικό.

Ο χρόνος αυτός που πέρασε η Ράκοφ δίπλα στην Γουέστμπεργκ και μακριά από τον Σάλιντζερ είναι η μαγιά του «My Salinger Year», που κυκλοφόρησε επίσης σε βιβλίο. Ξεκινώντας από την ανάγκη της για δουλειά και την ρουτίνα της απομαγνητοφώνησης, στα χέρια της πέφτουν γράμματα αναγνωστών προς τον Σάλιντζερ. Και ποιος/-α δεν θα ήθελε να τα διαβάσει και δη να τα απαντήσει; Όταν όμως εκείνος σε ένα τυχαίο τηλεφώνημα την ενθαρρύνει να «γράφει», τότε ξεκινάει το παιχνίδι του Φαλαρντό. Με ένα μεγάλο «αλλά» στο κατόπι.

Είναι σαν να λείπει ενα κεφάλαιο, ίσως το πιο σημαντικό, το πιο «εκεί» που θα έβαζε τους ήρωες στη θέση τους, δεν θα τους άφηνε να ονειροπολούν χαμένοι μέσα στις σκονισμένες σελίδες.

Έχουμε τρία πιόνια σε αυτή την παρτίδα. Την βασίλισσα Σιγκούρνι Γουίβερ στο ρόλο του αφεντικού, τον βασιλιά Σάλιντζερ και την Μάργκαρετ Κουάλεϊ σαν πιόνι στο ρόλο της Ράκοφ. Το πιόνι, στρατιωτίνα στην προκειμένη, μπορεί να πηγαίνει μπρος – πίσω, δεξιά – αριστέρα, όχι όμως να απειλήσει τον βασιλιά και την βασίλισσα. Και όντως δεν τη νιώθουν για απειλή τους. Αγέρωχοι ο βασιλιάς και η βασίλισσα επιτηρούν την παρτίδα με μια Κουάλεϊ που ξεκινά δυναμικά το παιχνίδι, μα γρήγορα κουράζεται. Ή καλύτερα, γρήγορα την κουράζει ο Φαλαρντό.

Η ταινία ξεκινάει ακριβώς σαν ένα αφήγημα του Σάλιντζερ. Το πέρασμα στις ηλικίες, ρομαντικές στιγμές ενός «ρομαντικού» κοριτσιού που μετακομίζει στην «ρομαντική» Νέα Υόρκη εγκαταλείποντας «ρομαντικά» τον αγαπημένο της και βρίσκει (ναι ρομαντικά και πάλι) ένα καινούργιο αγόρι μαζί με τη νέα της δουλειά. Όλα εύκολα από την μια πίστα στην άλλη, με την Κουάλεϊ ανήσυχη, με δυο μάτια που σκανάρουν κάθε πιθανή επιφάνεια που θα της δώσει παραπάνω ζωές, αλλά γρήγορα εγκαταλείπει το τερέν, ασθμαίνοντας. Σε αυτό ευθύνεται ο Φαλαρντό, που ρίχνει τόσο βεβιασμένα αυλαία στο φινάλε. Δεν αφήνει την ηρωίδα να αναπνεύσει, σαν ένας άλλος Σάλιντζερ (sic).

Η ταινία χωρισμένη σε δυο κεφάλαια, η ορμή των νιάτων και η συνάντηση με τους μύθους αρχικά και στο δεύτερο, η όποια ορμή των νιάτων παρέμεινε και η συνάντηση με τα όνειρά τους. Είναι αλήθεια πως η ταινία έχει μια ζεστασιά, έχει χρώματα στα μάτια προσιτά και μια πλοκή καθόλου απομακρυσμένη από τις εύκολες λύσεις που συναντά κανείς σε τέτοιες «ήρεμες» ταινίες στο σινεμά.

Η σνομπ ατζέντισσα, μια σχεδόν απόμακρη Γουίβερ μοιάζει αφελώς τοποθετημένη σαν τείχος ανάμεσα στην Ράκοφ και στα όνειρά της, ένας τοίχος όμως που εύκολα μπορεί κανείς να κοιτάξει από την άλλη μεριά. Σαν ένα εύκολο αλληλοσπάραγμα μεταξύ των δυο, με χαλαρούς δεσμούς.

Εκεί είναι που χάνει ο Φαλαρντό την αφήγηση. Ενώ χτίζει σε δύο ταχύτητες την ιστορία, τη μεν σχέση της Ράκοφ με το αφεντικό της, αλλά και την επαφή που αποκτά η Κουάλεϊ με τους θαυμαστές του Σάλιντζερ διαβάζοντας τα γράμματά τους, το ξεφύλλισμα μοιάζει άτονο, μα όχι και αδιάφορο. Ποτέ δεν καταντά αδιάφορο. Είναι ευγενικό με μια επώδυνη επίγευση.

Είναι όμως σαν να λείπει ενα κεφάλαιο, ίσως το πιο σημαντικό, το πιο «εκεί» που θα έβαζε τους ήρωες στη θέση τους, δεν θα τους άφηνε να ονειροπολούν χαμένοι μέσα στις σκονισμένες σελίδες. Γιατί τι θα ήταν κι ο Χόλντεν αν δεν είχε έναν Σάλιντζερ να τον πάρει από το χέρι; Μια χαμένη υπόθεση.