Ο “Μεγάλος Δικτάτωρ” αποτελεί την πρώτη ομιλούσα ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν. Προφητική για την εποχή της (1940) και επίκαιρη ακόμα και σήμερα πολιτική σάτιρα που ανήκει δικαίως στα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου (ήταν υποψήφια για πέντε Όσκαρ αλλά δεν κέρδισε κανένα). Η ιδέα της ταινίας προέκυψε στα μέσα του ’30, όταν η κατάσταση στην Ευρώπη ήταν ακόμα ομιχλώδης, από τον σκηνοθέτη Αλεξάντερ Κόρντα, ο οποίος παρατήρησε μια ομοιότητα ανάμεσα στον Τσάπλιν και τον Άντολφ Χίτλερ. Ο Τσάπλιν αργότερα έμαθε πως εκείνος και ο Χίτλερ είχαν γεννηθεί την ίδια χρονιά με διαφορά μερικών εβδομάδων, ζύγιζαν τα ίδια κιλά και είχαν πάνω-κάτω το ίδιο ύψος.
H υπόθεση της ταινίας
Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ένας ατζαμής Εβραίος στρατιώτης, κουρέας στο επάγγελμα σώζει κατά λάθος τη ζωή του Σουλτζ, ενός σημαντικού πιλότου της αεροπορίας της Τομανίας. Αμέσως μετά, ο στρατιώτης τραυματίζεται και παθαίνει αμνησία. Μετά από πολλά χρόνια στο νοσοκομείο, ανακτά τη μνήμη του κι επιστρέφει στην πόλη του και το μικρό του κουρείο. Μόνο που πολλά έχουν αλλάξει: η χώρα διοικείται τώρα από τον τυραννικό Αντενόιντ Χίνκελ, ο οποίος έχει θέσει στόχο του: α) να εξολοθρεύσει τους Εβραίους πολίτες στέλνοντάς τους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και β) να εξαπολύσει επίθεση ενάντια στη στη Μπακτέρια, κράτος του δικτάτορα Ναπαλόνι. Ο κουρέας γλιτώνει προσωρινά χάρη στη γνωριμία του με τον Σουλτζ, νυν διοικητή του Χίνκελ, σύντομα όμως δυο παλιοί γνωστοί συλλαμβάνονται και οδηγούνται σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.
Ο Σουλτζ και ο κουρέας καταφέρνουν να ξεφύγουν, πέφτουν όμως στα χέρια δυνάμεων της Τομανίας που μπερδεύουν τον ταπεινό μπαρμπέρη με το Δικτάτορα Χίνκελ, λόγω της εκπληκτικής τους ομοιότητας. Έτσι ο Εβραίος κουρέας θα έχει την ευκαιρία να απονείμει δικαιοσύνη, στη θέση του ιδεολογικού εχθρού του, με έναν συγκινητικό λόγο που απευθύνει μέσω ραδιοφώνου στους πολίτες ολόκληρης της χώρας.
Ξέρατε ότι…
Η υλοποίηση της ταινίας και η κυκλοφορία της συνέπεσαν με γνωστοποίηση των αληθινών βλέψεων του Χίτλερ και της πρόθεσής του να εξορίσει τους Εβραίους από την επικράτειά του, θορυβώντας τον Τσάπλιν ο οποίος αργότερα δήλωσε πως αν γνώριζε το αληθινό μέγεθος των βαρβαροτήτων δε θα τις είχε σατιρίσει ποτέ.
Παρόλο που η ταινία είχε απαγορευτεί από το Χίτλερ σε όλες τις περιοχές της γερμανικής κυριαρχίας του, φημολογείται πως ο ίδιος απαίτησε να τη δει σε μια ιδιωτική προβολή όχι μία, αλλά δύο φορές! Ό Τσάπλιν αργότερα δήλωσε πως θα ήθελε πολύ να είχε μάθει τις αντιδράσεις του εμπνευστή του.
Ένα άλλο παράξενο περιστατικό αφορά την προβολή της “απαγορευμένης” ταινίας στα υπό ναζιστική κατοχή Βαλκάνια με μια κόπια που ήρθε από την Ελλάδα. Σύμφωνα με την πληροφορία αυτή, οι Γερμανοί αξιωματικοί που αντιλήφθηκαν ποια ταινία έβλεπαν δε δίστασαν να πυροβολήσουν την οθόνη σε ένδειξη… διαμαρτυρίας.
Λουίζα Χριστοφίλου
