Δεκάξι χρόνια μετά την πολυσυζητημένη Ρόζα και ύστερα από πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς στο θέατρο, στην όπερα, αλλά και στην τηλεόραση ο Χριστόφορος Χριστοφής επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη. Βασίλισσα Μαϊμού ο τίτλος της ανατρεπτικής ταινίας του που κάνει πρεμιέρα στις 20 Απριλίου. Πρωταγωνιστής ο Γιάννης Ζουγανέλης και σ’ ένα ρόλο-έκπληξη ο Σταμάτης Κραουνάκης.
e-go: Τι θα πει “Βασίλισσα Μαϊμού”;
Χ.Χ: Είναι ένα ειρωνικό σχόλιο πάνω στην εποχή μας. Ένα ειρωνικό σχόλιο πάνω σ’ αυτό που βιώνουμε. Και σ’ αυτό που θέλησα να πλησιάσω ως θέμα. Είναι ένας τίτλος-σύμβολο, εμπνευσμένος από ένα παραμύθι του Αίσωπου, που μιλάει για τη μαϊμού, η οποία τα κατάφερε και ανακηρύχτηκε βασίλισσα των ζώων.
e-go: Υπάρχει κι ένας ήρωας στην ταινία που λέγεται Αίσωπος;
Χ.Χ: Ναι, τον ενσαρκώνει ο Σταμάτης Κραουνάκης σε μια πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση. Είναι ένας περιπλανώμενος αλήτης, ένας κλοσάρ, ο οποίος μάλιστα κάποια στιγμή δολοφονείται για περίεργη αιτία που δε θα μάθουμε ποτέ.
e-go: Η ταινία σας είναι μια αλληγορία πάνω στο τέλος του αιώνα;
Χ.Χ: Χμ ναι, είναι μια ταινία του 2000, ένας ειρωνικός στοχασμός γι’ αυτό που ζήσαμε. Τελείωσε ένας αιώνας, είναι πολύ σημαντικό πράγμα. Λέμε στον προηγούμενο αιώνα και είναι η ζωή μας από την άλλη μεριά. Σαν βίωμα είναι πολύ ενδιαφέρον, δε συμβαίνει σε όλους, ξέρετε. Πριν από το 1000 η ανθρωπότητα είχε ζήσει και πάλι μια αγωνία κλεισίματος του αιώνα. Είχαν βγει προφητείες, ο κόσμος υποτίθεται θα τελείωνε.
e-go: Και τώρα είχαμε προφητείες.
Χ.Χ: Ναι πράγματι. Ήταν πολύ ενδιαφέρον γιατί ζήσαμε και το τέλος ενός αιώνα και μιας εποχής, αλλά και μιας χιλιετίας. Και χωρίς να είσαι τίποτα, ένας άσημος άνθρωπος, ξαφνικά ένιωθες ότι βίωνες κάτι το πραγματικά ιστορικό. Μετά από χίλια χρόνια κάποιοι θα ασχοληθούν πάλι μ’ αυτό.
e-go: Θα μιλάνε για μας…
Χ.Χ: Θα λένε πως ήταν πριν από χίλια χρόνια η Ελλάδα, αν υπάρχει, που εύχομαι να υπάρχει.
e-go: Τι ακριβώς συμβολίζει το -σταματημένο μεσοπέλαγα- πλοίο που έρχεται από το Μαυροβούνιο και κατευθύνεται προς τον Πειραιά;
Χ.Χ: Πάντα με τραβούσε η έννοια ενός χώρου που μαζεύει ανθρώπους, ιστορίες. Ας πούμε στη “Ρόζα” η ιστορία εκτυλισσόταν μέσα σε μία μεγάλη πανσιόν. Η πανσιόν αυτή ήταν πριν ένα νοσοκομείο για φυματικούς, που είχε αγοράσει η ελληνική παροικία της Τεργέστης.
Στο θεατρικό μου έργο, στο οποίο βασίστηκε η Βασίλισσα Μαϊμού, ο χώρος ήταν ένα τρένο. Το καράβι . . . κάτι σημαίνει κι αυτό. Η ζωή είναι ένα καράβι. Στην ταινία το καράβι είναι φορτηγό. Και οι ήρωες μου πάνω σ’ αυτό είναι σαν πραμάτειες. Τέσσερις πέντε ψυχές.
e-go: Τα πρόσωπα της ιστορίας (ένας φαρσέρ, μια Έλληνο-αμερικανίδα που έχει κάνει 17 χρόνια φυλακή, δύο μάγοι ισορροπιστές, ένας αιώνιος εραστής, μια γυναίκα που δεν είναι γυναίκα, ένα κορίτσι-Λολίτα) έχουν κι αυτά κάποια συμβολική σημασία;
X. Χ: Όχι, είναι αληθινοί ήρωες. Αποφεύγω τους ήρωες σύμβολα. Είναι ήρωες που τους έχω δουλέψει χρόνια πριν, ίσως να έχω διαβάσει για αυτούς, να έχω ακούσει ή και να τους έχω γνωρίσει. Η θεματολογία ναι, έχει αλληγορία, με την έννοια των μυστικών και του γρίφου. Αλλά οι ήρωες είναι αληθινοί, όταν γελάνε γελάνε, όταν κλαίνε κλαίνε, έχουν υποφέρει, θα υποφέρουν. . . Είναι αληθινά πρόσωπα.
e-go: Η ταινία σας διαπνέεται από χιούμορ σουρεαλιστικό. Αυτού του είδους το χιούμορ σε τι συμβάλλει;
Χ.Χ: Έχω παρατηρήσει ότι η τέχνη στην εποχή μας, ιδίως η οπτικοακουστική, κινδυνεύει από κάτι. Συνηθίσαμε να υπερτονίζουμε μόνο τη ρεαλιστική πλευρά της ζωής. Ο κόσμος έχει αποξενωθεί από οτιδήποτε δεν είναι απόλυτα ρεαλιστικό. Κι αυτό είναι ένας μεγάλος κίνδυνος. Η τέχνη δεν είναι μόνο ρεαλισμός.
Το κοινό δεν έχει καλλιεργηθεί στο μη ρεαλιστικό, στην αλληγορία, στην παραβολή, στην παρωδία. Κι αυτό είναι επικίνδυνο για την ανθρώπινη φαντασία. Είναι πολύ ευαίσθητο το θέμα. Γιατί μια κοινωνία αρνείται να δει το αόρατο; Επισήμως τουλάχιστον. Αν και αυτό δεν την εμποδίζει να τρέχει στους αστρολόγους.
e-go: Υπάρχει ο αέρας του 40 στην ταινία, έτσι δεν είναι;
Χ.Χ: Το έχω κάνει επίτηδες. Σαν ριμέικ μιας θεματολογίας. Δε φοβάμαι να ομολογήσω ότι δανείστηκα τελείως συνειδητά κάποια πράγματα. Χωρίς να τα έχω ξεπατικώσει. Είμαι τίμιος σ΄ αυτό. Με έχουν “γεμίσει” οι ταινίες του Βουβού Κινηματογράφου και του Μεσοπολέμου. Ήταν μεγαλουργήματα, ιδιοφυείς σκηνοθέτες. Εμείς όμως αδιαφορούμε πλήρως. Αυτό που έχω παρατηρήσει είναι ότι ζούμε σε ένα αχανές παρόν. Νομίζουμε ότι η ζωή ήταν έτσι, είναι έτσι, θα είναι έτσι έπ’ άπειρον. Αλλά δεν είναι έτσι. Έρχεται μια ανατροπή κάποτε.
e-go: Πρωταγωνιστής σας είναι ο Γιάννης Ζουγανέλης. Τι είναι αυτό που σας τράβηξε σ’ αυτόν ηθοποιό;
Χ.Χ: Η πλευρά του κλόουν και του μίμου. Είχα ανάγκη από έναν άνθρωπο που θα πλησίαζε τον μίμο και όχι τον ηθοποιό.
e-go: Δεκαέξι χρόνια μεσολάβησαν μεταξύ της Ρόζας και της Βασίλισσας Μαϊμού; Γιατί “αργήσατε” να ξανακάνετε ταινία μεγάλου μήκους;
Χ.Χ: Δεν έμεινα άπραγος αυτά τα χρόνια. Έκανα ένα δίωρο ντοκιμαντέρ στην Αμερική, το “My heart in Bronx” που το έχω αγαπήσει πολύ. Δούλεψα σε δύο ταινίες στη Γαλλία σαν συν-σεναριογράφος και επίσης δούλεψα στην όπερα και στο θέατρο. Δεν ξέρω, αν μετά τη “Ρόζα” που ήταν μεγάλη επιτυχία, αυτά που πρότεινα στους παραγωγούς τα καταλάβαιναν. Δε βοηθήθηκα και από το Κέντρο Κινηματογράφου για μεγάλο διάστημα, αν και δε θέλω να πάω σ΄ αυτούς τους ηρωισμούς. Η “Ρόζα” ήταν τυχερή, βρέθηκε στο μεταίχμιο του σινεμά οτέρ, εκεί που τα πράγματα άλλαζαν για πάντα.
Βέβαια έκανα τη “Χαμένη Άνοιξη” πριν από πέντε-έξι χρόνια. Ήταν η πρώτη μου τηλεοπτική δουλειά, την οποία όμως θεωρώ κινηματογραφική. Γυρίστηκε όλη με μονοκάμερο και όταν τελείωσε αισθάνθηκα ότι είχα φτιάξει τρεις ταινίες. Πάντα τη λογαριάζω τη “Χαμένη Άνοιξη”. Και σαν φωτογραφία και σαν τεχνική και σαν επαφή με τους ηθοποιούς. Ομολογώ ότι τη χάρηκα περισσότερο και από μια ταινία και μεταξύ μας την είδε πιο πολύς κόσμος.
e-go: Ταινίες, τηλεταινίες, ντοκιμαντέρ, όπερες, θεατρικές παραστάσεις, σενάρια, θεατρικά έργα. Πως μοιράζεστε ανάμεσα σε όλα αυτά;
Χ.Χ: Όλα αυτά είναι δραματουργία. Από το καθένα παίρνεις κάτι άλλο. Πάντως δεν ένιωσα ποτέ ότι σκορπιζόμουν. Και δεν ήθελα να επικεντρωθώ σε ένα μόνο πράγμα. Είναι άχαρο και αγχωτικό. Γιατί όπως καταλαβαίνετε πρέπει να ζήσεις κιόλας κι εγώ προσπαθώ να ζω από τη δουλειά μου. Και μόνο αν επεκταθείς μπορείς να ζήσεις.
