Δεσμοί Γυναικών

Lingui

Μητέρα πασχίζει να βοηθήσει την έγκυο έφηβη κόρη της σε μια χώρα όπου η έκτρωση απαγορεύεται, στο γήινο δράμα του Μαχαμάτ-Σαλέχ Χαρούν που υμνεί την καταλυτική σημασία της γυναικείας αλληλεγγύης σε έναν πατριαρχικό κόσμο.

Συντάκτης: Νεκτάριος Σάκκας

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Από το ισοπεδωτικό «4 Μήνες, 3 Εβδομάδες και 2 Ημέρες» μέχρι το πρόσφατο «Call Jane», το αδιέξοδο μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης σε κοινωνίες όπου η έκτρωση απαγορεύεται είναι μια θεματική που επανέρχεται σταθερά. Πράγμα αναμενόμενο, αφού δεν είναι μόνο δραματουργικά υποσχόμενη αλλά και επίκαιρη, για όσο η αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος εξακολουθεί να παραμένει σε πολλά μέρη του κόσμου ζητούμενο, αντί για δεδομένο.

Στην ίδια κατηγορία εμπίπτει το «Δεσμοί Γυναικών» του Μαχαμάτ-Σαλέχ Χαρούν από το Τσαντ, μία από τις αφρικανικές χώρες όπου η έκτρωση απαγορεύεται. Η ταινία του διακεκριμένου στο διεθνές φεστιβαλικό κύκλωμα Αφρικανού δημιουργού που πρωτοεμφανίστηκε με θετικές εντυπώσεις στις περασμένες Κάννες, θέτει στο επίκεντρο την οδύσσεια της Αμίνα και της 15χρονης κόρης της, Μαρία, όταν η τελευταία μένει έγκυος και οι δυο τους αναζητούν τρόπο να τερματίσουν την κύηση.

Η ταινία είναι εμποτισμένη από τη διαρκή επιθετικότητα ενός ωμού άδικου

Ο εμφανής σκόπελος της απαγόρευσης, το ρίσκο μιας πρακτικής όχι μόνο παράνομης αλλά και υγειονομικά ριψοκίνδυνης και το δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος της επέμβασης για μια βιοπαλαίστρια που μεγαλώνει μόνη το παιδί της, συνθέτουν τη δραματική βάση ενός φιλμ που εκτείνεται από το γυναικείο και το ατομικό μέχρι το ταξικό. Όσο ξεδιπλώνεται η αφήγηση, οι «Δεσμοί Γυναικών» είναι εκείνοι που τίθενται στο προσκήνιο, συνθέτοντας ένα σωτήριο γυναικείο δίκτυο αλληλεγγύης ως απάντηση σε μια σκληροπυρηνική πατριαρχική δομή. Στην πορεία, δεν αποκαλύπτονται μόνο οι παράλληλοι βίοι μητέρας και κόρης, αλλά η κρίσιμη μάζα της γυναικείας αλληλοϋποστήριξης που σώζει από τον στιγματισμό και τον κοινωνικό αποκλεισμό, ως την βάρβαρη παράδοση της κλειτοριδεκτομής που απειλεί την ανιψιά της Αμίνα και φέρνει σε απελπισία την αδελφή της.

Έξω από το προστατευτικό πλέγμα δεσμών που περιγράφουμε όμως, η ταινία είναι εμποτισμένη από τη διαρκή επιθετικότητα ενός ωμού άδικου. Τη βλέπουμε στα συμπονετικά κοντινά του Χαρούν στις ηρωίδες του, τη νιώθουμε στις απέλπιδες στιχομυθίες τους, την αφουγκραζόμαστε όταν τις αφήνει εκτεθειμένες σε ένα κοινωνικό περιβάλλον και τους άρρενες παρατηρητές (όπως ο ιμάμης) από τους οποίους αναγκάζονται να κρύβουν τις επιλογές τους. Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί το ερώτημα προέλευσης της εγκυμοσύνης διεκδικεί ολοένα και μεγαλύτερη έκταση όσο πλησιάζουμε στο φινάλε. Εκεί όπου μια πράξη αυτοδικίας καλείται να υποκαταστήσει μια δικαιοσύνη που αλλιώς δεν πρόκειται ποτέ να ρθει.