Βαγόνι Αριθμός 6

Compartment No6

H δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του ήδη σημαντικού Κουοσμάνεν, είναι rail-movie για την ανθρώπινη επαφή κι ένα συναίσθημα που έρχεται σαν αντίδοτο στους σκοτεινούς καιρούς που ζούμε. Ακριβώς ό,τι περιμένει κανείς από μια ταινία που ξεκινάει με το «Love is the Drug» των Roxy Music (και συνεχίζει με το -γκουχ γκουχ- «Voyage, voyage» των Desireless)…

Συντάκτης: Θοδωρής Καραμανώλης

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Μια Φινλανδή φοιτήτρια αρχαιολογίας περνάει το βράδυ στο σπίτι της ερωμένης και καθηγήτριας της στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας. Οι δυο τους θα ταξίδευαν μαζί για το Μουρμάνσκ, αλλά η καθηγήτρια έπρεπε να ακυρώσει το εισιτήριό της. Έτσι η Λάουρα, το επόμενο πρωί μπαίνει μόνη στο κουπέ νούμερο έξι. Στη θέση της αγαπημένης της βλέπει να κάθεται ο Λιόχα, ένας σκληροτράχηλος Ρώσσος ανθρακωρύχος με ένα μπουκάλι βότκα αγκαλιά.

Η νέα ταινία του αλάνθαστου μέχρι στιγμής Γιούχο Κουοσμάνεν («Η Πιο Ευτυχισμένη Μέρα στη Ζωή του Ολλι Μάκι») είναι ένα μια παράλογα επίκαιρη, μικρή ιστορία για την αγάπη. Ακόμη κι όταν άνοιξε πέρυσι στις Κάννες, ελάχιστοι περίμεναν το πόσο θα μπορούσαν να αλλάξουν οι συσχετισμοί μεταξύ μιας Φινλανδής κι ενός Ρώσου. Ακριβώς ένα χρόνο μετά την πρεμιέρα του «Βαγονιού» στην Κρουαζέτ η Φινλανδία θα υπέγραφε ταυτόχρονα με τους Σουηδούς, την αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ. Το φιλμ όμως είναι τοποθετημένο στα 90's και συγκεκριμένα τη χρονιά που απέρχεται ο Μπόρις Γιέλτσιν (σύμφωνα με το σκηνοθέτη στην πιο αισιόδοξη στιγμή στη σύγχρονη ιστορία της χώρας). Εξαντλείται με άλλα λόγια, σε μια διαδρομή από τη Μόσχα στο Μουρμάνσκ (κοντά στα σύνορα με τη Φινλανδία), παγιδευμένη σε μια ζεστή γωνιά του χωροχρόνου, έτη φωτός μακριά από το αβέβαιο παρόν.

Όσοι τη ζήσανε καταλαβαίνουν πως ο καπνός απ' τα τσιγάρα που πλημμυρίζει το κουπέ, οι κάζουαλ μποτίλιες με φτηνό αλκοόλ, η ψηφιακή Sony που γράφει ελεύθερα, τα τραγούδια που έχουν στους στίχους τους μονάχα τη λέξη «αγάπη», δεν είναι απλές στυλιστικές επιλογές. Είναι κειμήλια από την πιο εξωστρεφή στιγμή του ανθρώπινου είδους, λεπτομέρειες από τα χρόνια που πιστέψαμε πως μπορεί και να τα είχαμε καταφέρει.

Ντοκουμέντο από την εποχή που καταλάβαμε πως μπορούμε να ξεπεράσουμε τις ιδιαιτερότητες του «άλλου» και μέσα σε ένα βράδυ να καλύψουμε όλα τα κενά που μας χωρίζουν. Όπως η Λάουρα και ο Λιόχα που ξεκινούν την κοινή τους διαδρομή σαν εθνικά στερεότυπα. Ειδικά για τον δεύτερο, κάποια στιγμή ένας επιβάτης θα σημειώσει πως είναι λες και κι οι Ρώσοι έχουν κάπου ένα εργοστάσιο που παράγει τέτοιους τύπους. Το πρώτο εικοσάλεπτο του φιλμ η αποκαρδιωμένη Λάουρα προσπαθεί να αποφύγει το συνεπιβάτη της. Το επόμενο πρωί όμως ξυπνούν σαν φίλοι και τότε καταλαβαίνεις πως βρισκόμαστε στο τέλος μιας σχέσης και την αρχή μιας καινούργιας.

Ποιος Λινκλέιτερ; Ο Kουοσμάνεν λέει πως βασική του επιρροή για την ταινία ήταν το «Χαμένοι στη Μετάφραση» της Σοφία Κόπολα

Ο Κουοσμάνεν σκηνοθετεί μια ταινία δρόμου κι ένα love story, με τη γραμμικότητα και τη σιγουριά που προσφέρουν οι ράγες. Ξέρεις ακριβώς πού θα καταλήξει, παρά τις όποιες αναταράξεις επιφυλάσσουν οι πολύωρες στάσεις του συρμού κι ένα ακαδημαϊκά αεροστεγές σενάριο. Έχει νόημα όμως ο χαρακτηρισμός αλάνθαστος, καθώς από την πρώτη κιόλας ταινία του μας έχει συστηθεί σαν ένας αυθόρμητος στυλίστας, που αφήνει τους ηθοποιούς του να αυτοσχεδιάζουν πάνω σε έναν αδιανόητα λεπτομερή και συγκλονιστικά επιμελημένο καμβά. Στο «Βαγόνι» η καλλιτεχνική διεύθυνση και η φωτογραφία δίνουν θαυμαστό βάθος στη μικροσκοπική γεωγραφία του τρένου, συλλαμβάνοντας ή ακόμη κι ενισχύοντας εύθραυστες μεταπτώσεις όπως αποτυπώνονται στις περιορισμένες κινήσεις και τις εκφράσεις δύο εξαιρετικών πρωταγωνιστών.

Το παγωμένο τοπίο που τους περιβάλλει γίνεται μια κορνίζα που εκτείνεται στο άπειρο για να σιγουρευτούμε πως τίποτα δεν θα μας πάρει μακριά από τα σημαντικά και τα σημαίνοντα. Που θα πει κανείς (λες και είναι λίγο), πάλι ένα κορίτσι συναντά ένα αγόρι και τι έγινε, κι η αλήθεια είναι πως χρειάζεται μια ρομαντική διάθεση για να εκτιμήσει κανείς το «Βαγόνι αριθμός 6» σε όλη του την έκταση. Όχι όμως και για τα βασικά και τα πρωτότυπα της φιλμοκατασκευής ή τις (επαναλαμβάνω) αψεγάδιαστες αισθητικές επιλογές, που ήταν αρκετές για να του χαρίσουν ένα Μεγάλο Βραβείο στο καλύτερο διαγωνιστικό που είχαν τελευταία οι Κάννες.

Τα υπόλοιπα ας τα αφήσουμε στους ρομαντικούς, που πριν το ταξίδι τελειώσει άδικα στα όχι και τόσο περίφημα πετρογλυφικά του όχι και τόσο γραφικού Μουρμάνσκ, ενδέχεται να δουν μια αναλογική έκλαμψη, σαν το τσαφ του αναπτήρα στο σκοτάδι, και στη συνέχεια τη Λάουρα και το Λιόχα να ανακατεύονται με των καπνό των τσιγάρων και να ανεβαίνουν πάνω απ' τα εγκόσμια. Ψηλά, εκεί που κατοικούν οι μικρές κι οι φευγαλέες ερωτικές ιστορίες που δεν πρόλαβαν να χαλάσουν. Μακριά από το σήμερα. Δίπλα σε μικρομέγαλες ταινίες που χαράσσονται στο κοινό θυμικό με την κομψή απλότητά τους και δεν σε αφήνουν να τους βρεις κανένα κακό.