Από τον Γιώργο Κρασσακόπουλο
Ο σχεδιαστής και συγγραφέας μερικών εκ των πιο δημοφιλών αλλά και ριζοσπαστικών graphic novels στην ιστορία των κόμικς κερδίζει ανάλογες συγκρίσεις, επειδή κατορθώνει με μαγικό τρόπο να συνδυάζει την ιδιοφυϊα με τη μαζικότητα και την τέχνη με την ποπ κουλτούρα. Τέτοιου είδους υποθέσεις εντούτοις μοιάζουν μάλλον αχρείαστες, κι αυτό όχι μόνο γιατί το σύμπαν των σελίδων του Φρανκ Μίλερ είναι ούτως ή άλλως εξαιρετικά κινηματογραφικό από μόνο του. Ο σπουδαίος κομίστας δείχνει να είναι αποφασισμένος να βάλει το όνομά του δίπλα σε εκείνα των προαναφερθέντων μέσω της μεταφοράς των έργων του στο πανί από άλλους, αλλά και της δικής του δουλειάς πίσω από την κάμερα.
Ο Φρανκ Μίλερ, βλέπετε, μπορεί να άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τους σούπερ ήρωες όπως τον Batman ή τον Daredevill και να έπλασε καινούργιους όπως η Elektra, η δουλειά του όμως με τους υπερήρωες της Marvel και της DC Comics δεν ήταν παρά ο πρώτος σταθμός μιας πορείας που θα τον οδηγούσε μοιραία στο σινεμά. Πριν όμως φτάσει να γίνει συν-σκηνοθέτης μαζί με τον Ρόμπερτ Ροντρίγκεζ στην Αμαρτωλή Πόλη (και τις δυο συνέχειες που ετοιμάζονται), ο Μίλερ θα τελειοποιούσε το σκοτεινό και βίαιο νουάρ σύμπαν του, έναν κόσμο γεμάτο αναφορές στη hard boiled λογοτεχνία και τα χολιγουντιανά b- movies, τον Μίκι Σπιλέιν και τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ. Αν όμως η Αμαρτωλή Πόλη υπήρξε ένα success story από κάθε άποψη, στην πραγματικότητα δεν ήταν το «ντεμπούτο» του Μίλερ στα χωράφια της κινούμενης εικόνας, αλλά μάλλον η θριαμβευτική επιστροφή. Πίσω στα 1990, το Robocop 2 και τρία χρόνια αργότερα το 3 χρησιμοποίησαν τις ιστορίες από τα κόμικς του (που ανέλαβε να ζωγραφίσει μετά την επιτυχία της αρχικής ταινίας του Βερχόφεν) σε σενάρια στην συγγραφή των οποίων βοήθησε και ο ίδιος. Μετά από εκείνες τις προφανώς τραυματικές εμπειρίες, ο Μίλερ δήλωσε πως δεν θα έδινε ποτέ ξανά την άδεια στο Χόλιγουντ να μεταφέρει κόμικ του στο σινεμά, μια υπόσχεση που κράτησε μέχρι πρόσφατα. Και αν το σενάριο που έγραψε για το Batman Begins, όταν η ταινία είχε ακόμα υποψήφιο σκηνοθέτη τον Ντάρεν Αρονόφσκι δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ από τον Κρίστοφερ Νόλαν, (σύμφωνα με όσα διέρρευσαν αργότερα, στη δική του εκδοχή ο Μπρους Γουέιν ήταν άστεγος και ο Αλφρεντ ένας μαύρος μηχανικός αυτοκινήτων ονόματι Big Al) η Αμαρτωλή Πόλη μοιάζει να στάθηκε ικανή να αλλάξει την άποψή του για την κινηματογραφική βιομηχανία.
Μπορεί ο Ροντρίγκεζ να χρειάστηκε να γυρίσει μια μικρού μήκους ταινία βασισμένη στο ιστορία από το κόμικ του για να κερδίσει την εμπιστοσύνη του, η κατοπινή τους όμως συνεργασία μοιάζει να ήταν κάτι παραπάνω από ικανοποιητική. Ο ίδιος δηλώνει ότι δούλεψε «μαζί με τον Ρόμπερτ σε κάθε σκηνή της ταινίας» και ο Ροντρίγκεζ το επιβεβαίωσε, απαιτώντας να μπει το όνομα του Μίλερ στο σκηνοθετικό credit δίπλα στο δικό του. Ο Ζακ Σνάιντερ και η Warner Bros μπορεί να μην του επιφύλαξαν αντίστοιχη μεταχείριση, εντούτοις, όπως όλα δείχνουν, το 300 πρόκειται να κάνει για τον Φρανκ Μίλερ κάτι πολύ πιο σημαντικό από το να προσθέσει την ιδιότητα του σκηνοθέτη δίπλα σε όσες ήδη διαθέτει. Η αναμενόμενη επιτυχία της βασισμένης στο κόμικ του υπερπαραγωγής πρόκειται πολύ απλά να μεταμορφώσει το όνομα του Μίλερ σε αληθινό χρυσωρυχείο, ανοίγοντας τον δρόμο για μια σειρά από άλλες μεταφορές έργων του στο σινεμά. Γιατί όχι, μάλιστα, από τον ίδιο. Ο Μίλερ άλλωστε δουλεύει ήδη το σενάριο της κινηματογραφικής μεταφοράς του «Ηard Βoiled», ενός κόμικ που έγραψε πριν το «Sin City», παρ όλο που, όπως λέει, «τα σενάρια δεν είναι ο αγαπημένος μου τομέας δουλειάς. Προτιμώ να γυρίζω ταινίες παρά να τις γράφω», ενώ η πρώτη σόλο σκηνοθετική του δουλειά ανακοινώθηκε ήδη στο περασμένο comicon. Πρόκειται για την (α λα Αμαρτωλή Πόλη) μεταφορά του κλασικού κόμικ του Γουίλ Αϊσνερ «Τhe Spirit», την ιστορία ενός μαχητή του εγκλήματος στη δεκαετία του 40 και του 50. Η νουάρ οπτική του Αϊσνερ αποτελεί, κατά παραδοχή του ίδιου του Μίλερ, μια από τις μεγαλύτερες επιρροές στο στιλ του.
Κι αν κάποιοι από τους θαυμαστές του πλέον κρατούν μάλλον επιφυλακτική στάση απέναντι στις καινούργιες του ενασχολήσεις, καθώς θα προτιμούσαν να βλέπουν τον αγαπημένο τους κομίστα πάνω από μια κόλλα χαρτί και όχι πίσω από μια κάμερα, η πλειοψηφία τους, ωστόσο, δείχνει ενθουσιασμένη. Οχι μόνο γιατί ο «μεσσίας τους» κατακτά θριαμβευτικά έναν καινούργιο, δύσκολα προσπελάσιμο χώρο, αλλά κυρίως διότι μέσα από τη δουλειά του στον κινηματογράφο μοιάζει να δημιουργεί, ούτε λίγο ούτε πολύ, ένα καινούργιο κινηματογραφικό είδος. Χτίζει πάνω στην τεχνοτροπία των κόμικς ένα υβριδικό και εντυπωσιακό σινεμά, αλλάζοντας για πάντα τη σημασία των λέξεων «χάρτινοι ήρωες»…
Ακόμη και ως σελίδες από κόμικ ο κόσμος του Φρανκ Μίλερ είναι αναπόφευκτα κινηματογραφικός. Οι 300, ο Dark Knight- Batman- και ο Daredevil ήρωες της ίδιας «αμαρτωλής πόλης».
Το 300 και μερικοί ακόμη αριθμοί
Ο Φρανκ Μίλερ γεννήθηκε το 1957 στο Ονλεϊ του Μέριλαντ.
Μετακόμισε στη Νέα Υόρκη το 1976.
Η πρώτη του δουλειά που δημοσιεύεται είναι στα κόμικς της σειράς «Τwillight Ζone» το 1978.
Τον επόμενο χρόνο αρχίζει να δουλεύει για τη Marvel όπου σύντομα αναλαμβάνει να σκιτσάρει το «Daredevil». Το νέο ύφος γνωρίζει μεγάλη επιτυχία και σύντομα το κόμικ γίνεται μηνιαίο από διμηνιαίο.
Το 1981 η Electra κάνει την πρώτη εμφάνισή της στο σύμπαν του Daredevil. Σύντομα θα αποκτήσει δικό της τίτλο και φανατικό κοινό. Στο τεύχος 181 του «Daredevil» η Electra θα πεθάνει, αλλά, όπως συμβαίνει συχνά στον κόσμο των υπερηρώων, σύντομα θα αναστηθεί.
Το 1986 κυκλοφορεί το πρώτο τεύχος του «Βatman: The Dark Knight Returns», γραμμένο και σχεδιασμένο από τον ίδιο. Ο σκοτεινός τόνος και οι «ρεαλιστικοί» χαρακτήρες του πρόκειται να επηρεάσουν ριζικά τον κόσμο των κόμικς.
Τον επόμενο χρόνο με το «Βatman: Year Οne» δίνει τη δική του εκδοχή για το πώς ο Batman έγινε μαχητής του κακού και επανεφευρίσκει το μύθο του από την αρχή.
Την ίδια περίοδο ο Μίλερ και η DC Comics έρχονται σε ρήξη καθώς, ο καλλιτέχνης θεωρεί ότι η εταιρεία προσπαθεί να τον λογοκρίνει και μετακομίζει στην Dark Horse Comics.
Το 1990 εκδίδει το πρώτο του έργο στον καινούργιο του εκδότη, το «Ηard Βoiled», που θεωρήθηκε τότε το πιο βίαιο κόμικ που κυκλοφόρησε ποτέ.
Τον ίδιο χρόνο γράφει το σενάριο για το Robocop 2, και τρία χρόνια αργότερα το σενάριο του Robocop 3.
Το 1991 ξεκινά τη σειρά του «Sin City», το σύνολο της οποίας θα εκδοθεί αργότερα σε ξεχωριστό τόμο και θα φέρει στον Μίλερ την αναγνώριση και έξω από το κοινό των κόμικς υπερηρώων.
Το 1995 γράφει το «Βig Guy And Rusty The Boy Robot», το οποίο τέσσερα χρόνια αργότερα θα γίνει σειρά κινουμένων σχεδίων στο κανάλι Fox Kids.
Οι «300» κυκλοφορούν το 1998 αρχικά σε πέντε τεύχη και αργότερα σε έκδοση μεγάλου μεγέθους με σκληρό εξώφυλλο, που αναδεικνύει τη δουλειά του Μίλερ.
Το 2001, έχοντας λύσει τις διαφορές του με την DC, ο Μίλερ επιστρέφει στον μύθο του Batman με το «Βatman: The Dark Knight Strikes Αgain», το οποίο όμως κριτικάρεται ιδιαιτέρα για τα «απλοϊκά» του σκίτσα και τον photoshop χρωματισμό. Εντούτοις, αποτελεί εκδοτική επιτυχία και, σύμφωνα με τους θαυμαστές του, ένα βήμα μπροστά στην εξέλιξη του Μίλερ ως καλλιτέχνη.
To 2005 η Αμαρτωλή ΠΟλη βγαίνει στις αίθουσες του πλανήτη. Ο Μίλερ υπογράφει τη σκηνοθεσία μαζί με τον Ρόμπερτ Ροντρίγκεζ, ο οποίος αναγκάζεται να παραιτηθεί από την Αμερικάνικη Ενωση Σκηνοθετών όταν εκείνη αρνείται να αναγνωρίσει τον Μίλερ σαν συν-σκηνοθέτη του φιλμ. Παράλληλα επιστρέφει στον Μπάτμαν με το «Αll Star Batman And Robin», ιστορίες που λαμβάνουν χώρα εκτός της κανονικής σειράς του ήρωα.
Το 2006 ανακοινώνει ότι η επόμενη ιστορία του Μπάτμαν θα έχει τίτλο «Ηoly Terror, Βatman!» και θα βρίσκει τον υπερήρωα να μάχεται τρομοκράτες της Αλ Κάιντα στην Νέα Υόρκη. Τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου ανακοινώνει πως θα σκηνοθετήσει την κινηματογραφική μεταφορά του κόμικ «Τhe Spirit».
Στις 9 Μαρτίου του 2007 η κινηματογραφική μεταφορά του «300» ανοίγει στις αίθουσες της Αμερικής, μόλις μια μέρα μετά την παγκόσμια πρεμιέρα του στην Ελλάδα.
Frank Miller talks
Για την Αμαρτωλή Πόλη
Ο Ρόμπερτ ήταν αποφασισμένος να μείνει όσο το δυνατόν πιο πιστός στο κόμικ γινόταν. Στην πραγματικότητα υπήρχαν πολλές φορές που ήθελα να αλλάξω πράγματα και εκείνος μου έλεγε «κρίμα το έχεις ήδη σκιτσάρει». Ο λόγος που δεν έδωσα τα δικαιώματα για το «Sin City» σε κανέναν σκηνοθέτη, δώδεκα ολόκληρα χρόνια, ήταν ότι δεν ήθελα να αφήσω κάτι τόσο προσωπικό να πάει κατά διαβόλου. Ο Ρόμπερτ με έπεισε ότι ήθελε να γυρίσει το κόμικ σαν ταινία.
Για τη σκηνοθεσία
Πριν το δοκιμάσω δεν είχα ιδέα πώς θα μπορούσε να είναι το να σκηνοθετείς μια ταινία. Ημουν προετοιμασμένος για το χειρότερο και με περίμενε το καλύτερο. Στην αρχή ήμουν κυριολεκτικά τρομοκρατημένος. Σκεφτόμουν «δεν έχω κάνει καμιά ταινία κι αυτός είναι ο Μπρους Γουίλις», το οποίο στο μυαλό μου σήμαινε «αφού υπάρχει πάτωμα εγώ θα είμαι η σφουγγαρίστρα». Η συνέχεια όμως ήταν μια τεράστια έκπληξη για μένα. Δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι θα δούλευα τόσο καλά με τους ηθοποιούς. Οταν ο Τρούμαν Καπότε δήλωσε ότι όλοι οι ηθοποιοί είναι ηλίθιοι απέδειξε ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει σκηνοθέτης.
Για τον μύθο του Batman
Κάποτε κάποιος με ρώτησε αν το να γράφω για τον Batman με έκανε να νιώθω σαν να κρατάω ένα πολύτιμο βάζο μινγκ στα χέρια μου. Και του απάντησα «όχι, νιώθω σαν να κρατάω ένα τεράστιο γαμάτο διαμάντι που πολύ απλά δεν μπορείς να σπάσεις». Μπορείς να το πετάξεις στο πάτωμα, στο ταβάνι, οπουδήποτε, και πολύ απλά να μην πάθει απολύτως τίποτα. Υπάρχουν δεκάδες τρόποι να προσεγγίσεις την ιστορία του Batman και όλοι θα μπορούσαν να λειτουργήσουν.
Για το ξεκίνημά του
Σταμάτησα να διαβάζω κόμικς όταν ξεκίνησα να βγαίνω με κορίτσια, αλλά περίπου την ίδια περίοδο ερωτεύτηκα την αστυνομική λογοτεχνία. Οτιδήποτε από τον Μίκι Σπιλέιν μέχρι τον Ντάσιελ Χάμετ και τον Ρέιμοντ Τσάντλερ. Και συνέχισα να σχεδιάζω κόμικς, αλλά έχοντας σταματήσει να διαβάζω, το αποτέλεσμα έμοιαζε με κάτι σαν ερασιτεχνικές βερσιόν του «Sin Sity». Οταν τελικά μετακόμισα στη Νέα Υόρκη και προσπάθησα να βρω δουλειά σαν κομίστας, όλοι μου είπαν ότι η δουλειά μου δεν είχε άντρες με κολάν που παίζουν ξύλο κι έτσι έπρεπε να μάθω να κάνω αυτό.
Για την έμπνευση πίσω από το 300
Ημουν σχεδόν εφτά χρονών όταν πήγα να δω την παλιά ταινία της Fox 300 Spartans με τους γονείς μου και τον μεγάλο μου αδελφό. Η ιστορία των τριακοσίων στρατιωτών που τα έβαλαν με τριακοσίους χιλιάδες Πέρσες με συγκλόνισε, αλλά όταν στο τέλος άρχισαν να πεθαίνουν από τα βέλη των εχθρών ρώτησα τον πατέρα μου «μπαμπά, οι καλοί πεθαίνουν;» Εκείνος μου απάντησε «φοβάμαι πως ναι, παιδί μου» και αυτή ήταν η πρώτη μου επαφή με την έννοια της ηρωικής θυσίας, μια ιδέα που βρίσκεται σχεδόν σε κάθε δουλειά μου από τότε.
Για τις μεταφορές κόμικς στο σινεμά
Νομίζω ότι οι κόμικς μεταφορές στον κινηματογράφο είναι πάντα καλύτερες όταν μένουν όσο πιο κοντά γίνεται στο πρωτότυπο υλικό. Νομίζω ότι οι ταινίες του Spider-Man και των X-Men ανήκουν σ’ αυτή την κατηγορία. Από την άλλη, η σειρά των ταινιών του Superman υποφέρει από το ότι την ξεκίνησαν, φτιάχνοντας ένα γιγαντιαίο μπλοκμπάστερ, έτσι τώρα πρέπει να κάνουν κάθε ταινία εξίσου τεράστια. Προσωπικά θα ήθελα να πάρουν τα πράγματα λιγότερο σοβαρά και να το διασκεδάσουν, όπως νομίζω ότι κάνουν οι άνθρωποι του Spider-Μan.
Για τους κινηματογραφικούς 300
Η συμφωνία για τη μεταφορά του 300 στο σινεμά συνέβη πριν γίνω σκηνοθέτης. Ξαφνικά ο Ρόμπερτ Ροντρίγκεζ άλλαξε τη ζωή μου, αλλά ένα από τα παιδιά μου βρίσκεται στο σινεμά κι εγώ δεν είμαι ο σκηνοθέτης του. Ναι, υπάρχει ένα κομμάτι του εαυτού μου που ήθελε να ορμήσει και να το κλέψει από τα χέρια του Ζακ Σνάιντερ, αλλά από την άλλη, τόσο ο ίδιος ο Ζακ όσο και όλοι οι άνθρωποι πίσω από την ταινία με προσέγγισαν με τόσο καλή πίστη, ώστε νιώθω απόλυτα ασφαλής.
