από τον Ορέστη Ανδρεαδάκη
ΝΑΙ. Αν υπάρχει ανάγκη να δοθεί μια απλή και μονολεκτική απάντηση, αυτή θα ήταν «ναι». Ωστόσο στο σινεμά (φευ και στη ζωή) οι απλές και μονολεκτικές απαντήσεις δεν εκφράζουν ποτέ την πραγματικότητα.
Με λίγα λόγια: το «4 Μήνες, 3 Εβδομάδες Και 2 Ημέρες» του Ρουμάνου Κριστιάν Μουνγκίου είναι μια καλή ταινία. Εχει αυτή την περήφανη λιτότητα που θαυμάσαμε στη «Ροζέτα» των αδελφών Νταρντέν και, ακολουθώντας τη γραμμή τους, είναι συγκινητικό χωρίς συναισθηματικούς εκβιασμούς και κοινωνικά αιχμηρό χωρίς να κάνει πολιτικά μαθήματα.
Στη Ρουμανία του Τσαουσέκου μια φοιτήτρια είναι έγκυος τεσσάρων μηνών (ο τίτλος το δηλώνει με ακρίβεια) και κάνει, παράνομα, έκτρωση. Η σκηνή είναι συγκλονιστική, μέσα σ’ ένα ασφυκτικό περιβάλλον γκρίζων κτηρίων, ανέχειας, απαγορεύσεων και υποκρισίας.
Ταινία χωρίς καθόλου στολίδια, σε χώρους φυσικούς, κακοφωτισμένους και βρόμικους, με λίγες κινήσεις της κάμερας και κάδρα ακίνητα που βγάζουν κλειστοφοβία και άγχος. Γιατί άρεσε τόσο πολύ σε όλους; Ακριβώς γι αυτή τη λιτότητα και την ειλικρίνειά της. Είναι μια ταινία που δε θέλει να σε εξαπατήσει με την καλλιγραφία της, που ζητά το ρεαλισμό της απόγνωσης. Κι επιπλέον αναφέρεται εμμέσως στο αμαρτωλό παρελθόν του κομουνισμού μέσα από μια τραγική προσωπική ιστορία.
Τη θαύμασα, την εκτίμησα, αλλά- ας το γράψω έτσι σκληρά- δεν ανήκει στο σινεμά που με εκφράζει. Είναι μια ταινία που σου δηλώνει με τον πιο καταπιεστικό τρόπο ότι πρωτίστως «στοχάζεται» και παίρνει πολύ σοβαρά τον εαυτό της. Ξέρω ότι στις Κάννες ήμουν μειοψηφία ανάμεσα σε κριτικούς που, από την πρώτη μέρα, της έδιναν τον Χρυσό Φοίνικα, όμως εμένα το σινεμά που με συνεπαίρνει είναι πολύ πιο παιγνιώδες, πιο αποφορτισμένο ιδεολογικά, πιο αυτοκριτικό.
Οπως και να χει, το jury του Στίβεν Φρίαρς την τίμησε. Προφανώς ήταν μια δήλωση υπέρ της λιτότητας και του κοινωνικού ρεαλισμού, την οποία θα συνυπέγραφα αν δεν υπήρχε το «Νo Country For Old Μen» των Κοέν και το «Death Ρroof» του Ταραντίνο, δυο ταινίες που πρωτίστως «παίζουν» και δευτερευόντως «στοχάζονται». Ή μάλλον, για να το γράψω αλλιώς, δεν παίρνουν καθόλου στα σοβαρά τον πολύ σοβαρό στοχασμό τους. Κι αυτό τελικά, πιστεύω, είναι το πιο «στοχαστικό» απ όλα.
Τα βραβεία
Χρυσός Φοίνικας: Κριστιάν Μουνγκίου για το «4 Μήνες, 3 Εβδομάδες Και 2 Ημέρες»
Μεγάλο Βραβείο Της Επιτροπής: «Μogari No Μore» της Ναόμι Καβάσε
Βραβείο Της 6οης Επετείου: «Ρaranoid Ρark» του Γκας Βαν Σαντ
Βραβείο Σεναρίου: Φατίχ Ακίν για το «Τhe Edge Of Ηeaven»
Βραβείο Σκηνοθεσίας: Τζούλιαν Σνάμπελ για το «Τhe Diving Bell And The Βutterfly»
Βραβείο Αντρικής Ερμηνείας: Κονσταντίν Λαβρονένκο για το «Βanishment» του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ
Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας:Τζεόν Ντο Γεόν για το «Secret Sunshine»
Βραβείο Της Επιτροπής: Εξ ημισείας στα «Ρersepolis» των Μαριάν Σατραπί και Βενσάν Παρανό και «Silent Light» του Κάρλος Ρεγάδας
ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ
Χρυσός Φοίνικας: «Ver Llover» της Ελίζα Μίλερ
Ειδική Μνεία: «Αh Μa» του Αντονι Τσεν και «Run» του Μαρκ Αλμπιστον
ΧΡΥΣΗ ΚΑΜΕΡΑ
«Μeduzot» των Εντγκάρ Κερέ και Σίρα Γκέφεν
Ειδική Μνεία: «Control» του Αντον Κόρμπιν
ΒΡΑΒΕΙΑ «ΕΝΑ ΚΑΠΟΙΟ ΒΛΕΜΜΑ»
Μεγάλο Βραβείο: «California Dreamin» του Κριστιάν Νεμέσκου
Ειδικό Βραβείο: «Αctresses» της Βαλέρια Μπρούνι Τεντέσκι
Βραβείο της Επιτροπής: «Βikur Ηatizmoret» του Εράν Κολιρίν
ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ: «Τhe Edge Of Ηeaven» του Φατίχ Ακίν
