Η συντακτική ομάδα του περιοδικού αναλαμβάνει τον δύσκολο ρόλο να λύσει τις απορίες σας σχετικά με μερικά από τα πιο κρίσιμα «γιατί» της εγχώριας και διεθνούς κινηματογραφικής βιομηχανίας. Επικίνδυνες ερωτήσεις, θανάσιμες απαντήσεις (Μέρος 2)
Μετά την πρόσφατη «άνθηση» της ελληνικής κωμωδίας μήπως είναι ώρα να επανεκτιμηθούν τα ένδοξα 80s;
Ας μην είμαστε ισοπεδωτικοί: η πρόσφατη ελληνική παραγωγή μας έχει χαρίσει γενναιόδωρα αρκετές στιγμές γέλιου. Ποιος θα ξεχάσει την σοβαροφάνεια του «Εl Greco», τον Σάκη Ρουβά να τραγουδά «Suspicious Μinds» στο «Αlter Εgo», το ξεκαρδιστικό υβρεολόγιο που μπορεί κανείς να αντλήσει από τις ταινίες του Οικονομίδη; Με τούτα και με κείνα, ο Ελληνας μπορεί να μην ανησυχεί διότι, εγγυημένα, δεν θα παραμείνει σκυθρωπός ούτε και στην τρέχουσα εποχή της οικονομικής κρίσης. Το μόνο που θα πρέπει να αποφύγει συστηματικά είναι να βλέπει κωμωδίες, εκτός κι αν βρίσκεται στην προνηπιακή ηλικία (ίσως προκληθούν τραύματα) ή σε οριστική αφασία (παρακολουθήστε άφοβα). Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, οι Σούλες που έρχονται ξανά, οι τηλεστάρ που μόλις χώρισαν και οι αναπαραγωγές παλιών ταινιών του Χατζηχρήστου μπορούν να προκαλέσουν ανήκεστο εγκεφαλική και ηθική βλάβη, τουλάχιστον για τρεις λόγους: πρώτον, το να πληρώνεις ένα εισιτήριο δέκα ευρώ (μαζί με το ποπ κορν) για ένα θέαμα που μπορείς να «απολαύσεις» στην τηλεόραση, είναι σαν η γυναίκα σου να σου κάθεται επί πληρωμή όταν συνευρίσκεστε εκτός έδρας. Δεύτερον, το να σου αμπαλάρουν το εν λόγω επιμηκυμένο επεισόδιο τηλεσειράς με δωρεάν ζογκλερικές κινήσεις κάμερας, πρωτοσέλιδα με σοβαροφανείς δηλώσεις για τις εσωτερικές αμφιταλαντεύσεις του ρόλου της Σούλας και λοιπές αρχοντοχωριάτικες γκλαμουριές δεν αναιρεί ότι σε κοροϊδεύουν στο ζύγι. Τρίτον, και ίσως χειρότερο όλων, ακόμη κι αν απενοχοποιήσεις τον υστερικό φαύλο κύκλο προσφοράς-ζήτησης σεξοκωμωδιών και γενικώς «κωμωδιών», ε, τότε έχεις το δικαίωμα να απαιτείς το αντίστοιχο μίνιμουμ πολιτικής ορθότητας ή το αντίστοιχο μάξιμουμ εφευρετικότητας, σουρεαλισμού και, τελικά, χαβαλέ. Και είναι ακριβώς σε αυτό το σημείο που οι σύγχρονες ιλουστρασιόν χαριτωμενιές προσπαθούν να γαργαλήσουν το κοινό τους, χωρίς καν την σχεδόν ερασιτεχνική παράνοια του «Ροζ Γάτου», του «Μήτσου του Ρεζίλη», του «Ελα να Γυμνωθούμε Ντάρλινγκ» και της «Μεγάλης Απόφραξης». Το φωτεινό ταμπλό της ιστορίας θα γράψει συμβολικά Γαρδέλης – Τσιμιτσέλης 5-0 και, μερικά χρόνια μετά, κάποιοι θα απορούν γιατί οι νεοέλληνες των αρχών του 21ου αιώνα γελούσαν με την αισθητική πρωινάδικου και τις σεξουαλικές ανησυχίες έφηβου εγκλωβισμένου σε σώμα κυρίας με κλιμακτήριο. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ
Μπορώ να μηνύσω κάποιον για παραπλανητική διαφήμιση όταν στην αφίσα της ταινίας του μου λέει π.χ. «μια ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ», ενώ στην ουσία πρόκειται για μια ταινία παραγωγής της εταιρείας του Στίβεν Σπίλμπεργκ;
Εσύ μπορείς, το ερώτημα είναι τι θα καταφέρεις. Γιατί μέσα στη νομική αναμπουμπούλα, κάποιο σαϊνι δικηγόρος θα καταφέρει να αποδείξει στον δικαστή, που από σινεμά οι γνώσεις του φτάνουν μόνο μέχρι το «Ράμπο 3», ότι «να, κύριε πρόεδρε, το όνομα του Στίβεν Σπίλμπεργκ αναφέρεται στα credits της ταινίας ως πέμπτος executive producer από δεξιά». Οπότε νομικά, η εταιρεία διανομής είναι εξασφαλισμένη. Κι άντε τώρα εσύ να εξηγείς στον δικαστή ότι το σινεμά είναι του δημιουργού κι όχι του παραγωγού, τι δουλειά κάνει ο ένας και τι δουλειά κάνει ο άλλος και ότι τα ξέρεις όλα αυτά επειδή μόλις τελείωσες την πτυχιακή σου στου Σταυράκου. ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ
Γιατί δεν επιβιώνουν στην ελληνική τηλεόραση κινηματογραφικές εκπομπές;
Οταν λέμε κινηματογραφικές εκπομπές εννοούμε εκείνες που, εκτός από εμπεριστατωμένα ρεπορτάζ και φρέσκα νέα, εκφράζουν κριτική άποψη και παίρνουν θέση όχι μόνο για τις ταινίες αλλά και για τα λοιπά, εγχώρια ή διεθνή κινηματογραφικά δρώμενα. Σε αυτές μπορεί να συμπεριληφθεί μόνο το «Cinemad» του Mad TV. Αφενός όμως προβάλλεται σε μια συχνότητα που δεν αποφασίζει για την τύχη των εκπομπών της αποκλειστικά και μόνο βάση τηλεθεάσεων (όπως συμβαίνει στα μεγάλα κρατικά ή ιδιωτικά κανάλια) και αφετέρου είναι τόσο ιδιόρρυθμο και εκκεντρικό που γίνεται cult. Αντίθετα τα… απέθαντα «Cinemania» της ΕΤ3 και «Cine Club» του ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ TV, για να επιβιώσουν, σταδιακά μεταλλάχθηκαν: το μεν χρησιμοποιεί ως αφορμή κάποιες ταινίες για να προβεί σε θεματικά αφιερώματα που έχουν -αμυδρή έστω- σχέση με την επικαιρότητα, ενώ το δε αποτελεί ουσιαστικά πασαρέλα τρέιλερ ταινιών που θα προβληθούν προσεχώς. Η αλήθεια είναι ότι η ελληνική αγορά είναι… λιλιπούτεια, με αποτέλεσμα το υποψιασμένο σινεφίλ κοινό να μετρά μόνο μερικές χιλιάδες μέλη – αριθμός που αντιστοιχεί σε μηδαμινές και δη απαγορευτικές τηλεθεάσεις. Πόσω μάλλον όταν ζούμε στην εποχή του διαδικτύου, όπου με ένα κλικ μπορείς όχι μόνο να μάθεις τα πάντα, να ανακαλύψεις συνεντεύξεις με όποιον σταρ ποθεί η ψυχή σου ή να κατεβάσεις ακόμα και φιλμ που δεν θα δουν ποτέ το σκοτάδι της κινηματογραφικής αίθουσας, αλλά και να καταθέσεις τη δική σου κριτική άποψη και θέση! ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ
Γιατί οι ελληνικές εταιρείες επιμένουν να μην αναγνωρίζουν την συλλεκτική αξία του dvd, σερβίροντας ως πρόσθετες παροχές τα αυτονόητα;
Γιατί κυριολεκτικά δεν δίνουν δεκάρα. Η αδιαφορία των ελληνικών εταιρειών για τα όποια συλλεκτικά ένστικτα του σινεφίλ αγοραστικού κοινού είναι παροιμιώδης, μάλλον επειδή τα χοντρά φράγκα βρίσκονται στις πωλήσεις των ταινιών στις εφημερίδες. Ενώ στο εξωτερικό το dvd αναδεικνύεται διαρκώς και με κάθε τρόπο ως collectors item με πλουσιοπάροχες εκδόσεις που περιλαμβάνουν κάθε λογής καλούδια (από συναρπαστικά ντοκιμαντέρ, ηχητικούς σχολιασμούς και συνεντεύξεις μέχρι μικρού μήκους ταινίες και σάουντρακ) που καθιστούν την κατ οίκον θέαση ένα μικρό masterclass κινηματογράφου, οι εγχώριες εταιρείες συνεχίζουν να το αντιμετωπίζουν ως αρπαχτή και αναλώσιμο υλικό για τα ράφια των βίντεο κλαμπ. Αν εξαιρέσει κανείς τα πολυδιαφημισμένα μπλοκμπάστερ, όχι μόνο δεν τιμούν τις δυνατότητες του μέσου αλλά κάποιες απ αυτές μας κοροϊδεύουν στα μούτρα μας, παραχώνοντας το πλαστικό κουτάκι με το δισκάκι σε ιλουστρασιόν χαρτονένια θήκη και βαφτίζοντάς τη στο εξώφυλλο «special edition» με μεγάλα γράμματα, ενώ συχνά περιέχει μονάχα ένα ψωραλέο τρέιλερ. Εντάξει, δε ζητήσαμε να γίνουν όλοι Criterion Collection, αυτό όμως πάει πολύ! ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΤΣΑΒΟΣ
Γιατί το τοπίο της αμερικανικής τηλεόρασης κρύβει πλέον περισσότερες εκπλήξεις και προκλήσεις από το αμερικανικό σινεμά;
Γιατί απλούστατα μπορεί. Πληθωρικά υβρίδια με γερές δόσεις απενοχοποιημένου σεξ και -αιτιολογημένης- βίας («Τrue Βlood»), απρόσμενη θεματολογία («Βig Love», «Deadwood», «Ιn Τreatment»), αμφιλεγόμενοι ήρωες («Dexter»), υψηλή «κινηματογραφική» αισθητική («Μad Μen») και σπουδαίες ερμηνείες που θα έπρεπε να κάνουν αρκετούς από τους υποψήφιους των Οσκαρ να κοκκινίζουν από ντροπή υπόσχονται περισσότερο σασπένς, δράση, συγκίνηση, γέλιο και ενδοσκόπηση. Και συνήθως κρατούν τις υποσχέσεις τους. Καθώς η καλωδιακή τηλεόραση έχει απελευθερωθεί από την αυτολογοκρισία του mainstream σινεμά, δίνει καταφύγιο σε ταλέντα που δύσκολα θα έβρισκαν στέγη εκεί και τους προσφέρει τη δυνατότητα να εξελίξουν ακόμα και τις πιο εκκεντρικές ιδέες, χωρίς το άγχος της διάρκειας. Ταυτόχρονα το dvd δημιούργησε ένα επιπλέον κοινό που μεταφράζεται σε περισσότερα έσοδα για τις υψηλού κόστους παραγωγές. Το αποτέλεσμα; Η αμερικανική τηλεόραση έχει αφήσει πίσω της για τα καλά τον κινηματογράφο, ακόμα και τον πιο ανήσυχο ανεξάρτητο που έχει απομείνει. Κι εμείς εδώ μιλάμε ακόμα για τηλεοπτικές συμβάσεις; ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΤΣΑΒΟΣ
Γιατί έχει σταματήσει να καπνίζει ο κόσμος στις ταινίες;
Γιατί δεν τον αφήνουν! Το κακό ξεκίνησε τον Μάιο του 2007, όταν η Αμερικανική Ενωση Κινηματογράφου (Motion Picture Association of America) στράφηκε στην σχολή δημόσιας υγείας του Χάρβαρντ για μια επιστημονική χείρα βοηθείας. Μόνο που το γνωστό Πανεπιστήμιο πήρε την υπόθεση λίγο σοβαρότερα από ότι έπρεπε κι, αντί να προτείνει κάποιου είδος καμπάνια ή τέλος πάντων μια σειρά προληπτικών μέτρων, πρότεινε να απαγορευτεί το κάπνισμα σε όλες τις ταινίες που είναι προσβάσιμες σε παιδιά και νέους, δηλαδή περίπου το 85% της αμερικάνικης κινηματογραφικής παραγωγής. Τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου, η Disney έκανε την αρχή απαγορεύοντας το τσιγάρο δια ροπάλου σε όλες της τις ταινίες και, σαν να μην έφτανε αυτό, δήλωσε αποφασισμένη να ενθαρρύνει και τις θυγατρικές της, Miramax και Touchstone, να κάνουν το ίδιο! Η Universal μπήκε κι αυτή στον χορό μειώνοντας το κάπνισμα στις νεανικές της κυκλοφορίες, ενώ αν το τσιγάρο είναι απαραίτητο για τη δραματουργική εξέλιξη αυτό γίνεται πλέον με την σχετική προειδοποίηση. Ο μεγαλύτερος πολέμιος του καπνού πάντως είναι ο νέος πρόεδρος της Warner Bros. Αλαν Χορν που ξεκαθάρισε στους σκηνοθέτες οι οποίοι συνεργάζονται με την εταιρεία ότι δεν θα χαρεί καθόλου αν διαπιστώσει ότι οι ταινίες τους αναδίδουν καπνούς, ακόμα και αν βρίσκονται ακόμα στο στάδιο του σεναρίου. Το μόνο που μας μένει να δούμε είναι αν κατάφερε αλήθεια να αποσπάσει την πίπα από τα χέρια του Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ στα γυρίσματα του νέου «Sherlock Ηolmes». Ελεος!ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΥΛΑΚΗ
Πώς δημιουργούνται και πώς εξαφανίζονται οι καλλιτεχνικές μόδες;
Πχ. τη μία χρονιά Ιρανικό, την άλλη Κιμ Κι Ντουκ, μετά κινέζικο και μετά μην τους είδατε, μην τους απαντήσατε κανέναν από αυτούς; Απλούστατον. Τι είναι οι ταινίες στον νόμο της αγοράς; Προϊόντα. Και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να πουλήσεις ένα υπολειτουργικό, τριτοκοσμικό προϊόν; Ανάγοντάς το σε τέχνη. Το χρηματιστήριο της μόδας στην τέχνη είναι πολύ πιο ύπουλο και αμείλικτο από αυτό των μπλοκμπάστερ και συμπεριλαμβάνεται σε πακέτα εταιρειών διακίνησης κινηματογραφικών αγαθών, που επιβάλλουν το κυρίαρχο status τους στην πιάτσα, προωθώντας τάσεις. Μετά τσιμπάνε τα φεστιβάλ, τσιμπάνε οι κριτικοί, τσιμπάνε και οι κατ επάγγελμα ευαίσθητοι που προσπαθούν να δικαιολογήσουν την ανυπαρξία τους, μέσα από πρετ α πορτέ σχήματα εγγυημένης καλλιτεχνικής αναγνώρισης. Ευτυχώς όμως, δεν τσιμπάει ο κόσμος, γιατί χίλιες φορές μια κακή αμερικάνικη περιπέτεια δράσης, παρά μια μέτρια ιρανική ταινία τέχνης ή ο ενδοσκοπικός στοχασμός του Κιμ Κι Ντουκ με ένα αγκίστρι ψαρέματος στο αιδοίο χαμηλοβλεπούσας Κορεάτισσας. Κι έτσι όλοι οι παραπάνω καλλιτεχνικοί εταίροι, αφού βλέπουν την επένδυση τους να μην τσουλάει, πάνε στην επόμενη, μπας και τους βγει γκανιάν με μεγαλύτερη απόδοση. ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ
Θα προλάβουν τα παιδιά μου την Ακαδημία Κινηματογράφου;
Οχι! Η Ακαδημία Κινηματογράφου ήταν ένα εκ των τεσσάρων τμημάτων μιας υπερφιλόδοξης Ακαδημίας Τεχνών, που υποτίθεται ότι θα λειτουργούσε πιλοτικά από το 2006 και επίσημα από το 2007. Η ομάδα εργασίας που ανέλαβε τον τομέα «Κινηματογραφική Τέχνη και Οπτικοακουστικές Τέχνες» συγκροτήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2005 με τη συμμετοχή του Στρατή Βουγιούκα, Πάνου Χ. Κούτρα, Θανάση Ρικάκη, Εύας Στεφανή και Αγγελου Φραντζή, ενώ τον ρόλο της συντονίστριας είχε αναλάβει η Αθηνά Ραχήλ Τσαγκάρη. «Αν όλα πάνε σύμφωνα με τον σχεδιασμό μας, τότε η Ακαδημία Τεχνών για τη μουσική, τον χορό, το θέατρο, τον κινηματογράφο και τα οπτικοακουστικά θα λειτουργήσει πιλοτικά τον Οκτώβριο του 2006 και επίσημα από το 2007», δήλωσε πλήρης αισιοδοξίας ο υφυπουργός Πολιτισμού Πέτρος Τατούλης. Ε, λοιπόν, δεν πήγαν! Το πόρισμα της μελέτης παραδόθηκε στον υπουργό Πολιτισμού τον Μάρτιο του 2006, ενώ τον Μάιο συστήθηκε μια κοινή Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή μεταξύ υπουργείου Πολιτισμού και υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, με αντικείμενο την κατάρτιση νομοσχεδίου για την Ακαδημία Τεχνών. Το οποίο θα έπρεπε, φυσικά, να έχει ήδη περάσει αφού, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, τα πράγματα πήγαιναν τόσο καλά ώστε είχε ανακοινωθεί ακόμα και ο χώρος που θα στεγαζόταν: στο Ολυμπιακό Κέντρο των Αθλημάτων Βαρέων Βαρών, στο Ιλιον. Οταν, πάντως, εν έτει 2008, σε συνέντευξη τύπου στην ΔΕΘ ρωτήθηκε σχετικά από τολμηρό δημοσιογράφο, διαβεβαίωσε τους πάντες ότι η Ακαδημία θα υλοποιηθεί. Και για να μη νομίζετε ότι τα βγάζω από το μυαλό μου, σας τα μεταφέρω χαρτί και καλαμάρι:
Δημοσιογράφος: «Πριν από περίπου έναν χρόνο είχατε εξαγγείλει τη δημιουργία Ακαδημίας Τεχνών και Πολιτισμού ο ίδιος, στο Στάδιο Βαρέων Αθλημάτων, στην περιοχή του Δήμου Ανω Λιοσίων. Θα ήθελα να σας ρωτήσω σε τι στάδιο είναι η υλοποίηση αυτής της εξαγγελίας».
Πρωθυπουργός: «Εκείνο που μπορώ να σας πω είναι ότι είναι μία απόφαση που μάλιστα έχω λάβει προσωπικά. Ισχύει η δέσμευση, αλλά τις τεχνικές λεπτομέρειες θα σας παραπέμψω να τις αναζητήσετε στον αρμόδιο υπουργό Πολιτισμού». Μάλιστα… ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΥΛΑΚΗ
Γιατί οι Ελληνες κριτικοί, σε αντίθεση με την τάση του εξωτερικού, επιμένουν να κρίνουν μπλοκμπάστερ με την ορολογία και τη βαθμολόγηση ταινιών τέχνης;
Ας όψονται η γαλλομουρμούρα, τα Cahiers du Cinema και η πολιτικά φορτισμένη μεταπολίτευση. Στα χρόνια μετά τη χούντα, κάθε αμερικανικό κινηματογραφικό προϊόν ευρείας κατανάλωσης ταυτιζόταν σχεδόν αυτόματα με ένα μυστικά οργανωμένο σχέδιο ιμπεριαλιστικής επιβολής και πολιτισμικής αλλοτρίωσης. Η πνευματική καθίζηση της επταετίας αντικαταστάθηκε από μια υπερθεωριτικοποίηση των πάντων και η γαλλική κουλτούρα προέβαλλε σαν το ευγενές αντίπαλο δέος του ύποπτου αγγλοσαξονικού συνασπισμού. Το σινεμά έπρεπε να τοποθετείται πάντα σε ένα πολιτικοκοινωνικό και ιδεολογικό πλαίσιο, να παράγει μήνυμα και να έχει βάθος. Οποιος δεν είχε βάθος στην ταινία του και είχε απλώς μπουνιές, αμάξια και γκόμενες, τον έτρωγε η μαρμάγκα, όσο καλός και αν ήταν στην τεχνική του και συνεπής ως προς τους καθαρά ψυχαγωγικούς του στόχους. Κι επειδή πρώτα βγαίνει η ψυχή του ανθρώπου και μετά το χούι, 30φεύγα χρόνια μετά, για κάποιους κριτικούς αριστερόστροφης φορμόλης, τίποτα δεν έχει αλλάξει, κι ο Μπελογιάννης ζει. ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ
Γιατί τα ελληνικά φεστιβάλ και οι σχετικοί φορείς συνεχίζουν να κάνουν διάκριση ανάμεσα σε «ταινίες» και «ψηφιακές ταινίες»;
Καθιερώνοντας παράλληλα ψηφιακά τμήματα με τα αντίστοιχα βραβεία τους, οι υπεύθυνοι των φεστιβάλ Θεσσαλονίκης ή Δράμας μάλλον νομίζουν ότι χτυπούν φιλικά στην πλάτη τους «νέους-και-τολμηρούς-δημιουργούς-που-πειραματίζονται-με-τις-νέες-τεχνολογίες» και άλλα τέτοια άξια να ειπωθούν μόνο σε υπουργική συνέντευξη Τύπου. Αξίζει τον κόπο να τους ταράξεις από τη νιρβάνα τους, παρατηρώντας ότι η συγκεκριμένη παλαιολιθική πολιτική οδηγεί σε μια άνευ λογικής γκετοποίηση αναρίθμητων δημιουργών, των οποίων το θανάσιμο αμάρτημα είναι η επιλογή ενός συγκεκριμένου φορμά γυρίσματος ή και προβολής; Πιθανότατα όχι, καθώς πίσω από την εμμονοληπτική προσκόλληση στο φιλμ δεν κρύβεται σίγουρα κανένας αθεράπευτος ρομαντισμός και ίσως να υπάρχει κάτι παραπάνω από άγνοια και αφέλεια. Πρόκειται για την βραδεία, γραφειοκρατική και στρογγυλοκαθισμένη σε ένα χρόνιο βόλεμα ελληνική λογική που, αργά ή γρήγορα, βρήκε τον τρόπο να τρυπώσει και σε οτιδήποτε έχει να κάνει με σινεμά. Την ίδια στιγμή που οι καλύτερες ψηφιακές κάμερες αρχίζουν να φλερτάρουν με την ποιότητα του φιλμ και οι βαριές, δύσχρηστες κόπιες ως τρόπος διανομής και προβολής μετρούν μέρες ζωής, οι εμποτισμένες με τη νοοτροπία του δημοσίου εγχώριες κινηματογραφικές γιορτές συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν το ψηφιακό ως εξωτικό φρούτο, το οποίο μπορεί και να αλλάξει τους συσχετισμούς κατανομής προσκλήσεων και ψήφων πάνω και κάτω από το τραπέζι. Δεν βαριέσαι; Κάποιοι όχι, ευτυχώς. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ
