Μπορεί μια δικαστική απόφαση για τα τηλεοπτικά δικαιώματα να βλάψει ολόκληρη την κινηματογραφική βιομηχανία; Η υπόθεση της Κάρεν Μέρφι ξεκινά από την Βρετανία αλλά μπορεί σύντομα να φτάσει μέχρι και την χώρα μας, αφού, σύμφωνα με σχόλια ειδικών στον διεθνή Τύπο, είναι θέμα χρόνου να φέρει τα πάνω-κάτω στον τρόπο που κινηματογραφικές ταινίες παράγονται και διατίθενται στο κοινό.
Πριν από περίπου μια βδομάδα, μία (κάπως αναπάντεχη) απόφαση εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έβαλε φωτιές στον οπτικοακουστικό τομέα, αφού δικαίωσε ιδιοκτήτρια παμπ της Βρετανίας, η οποία έδειχνε αγώνες της Premier League χρησιμοποιώντας αποκωδικοποιητή…Nova! Θεωρώντας ότι η πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση εναντιώνεται στην βασική αρχή της ελεύθερης διακίνησης αγαθών και υπηρεσιών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δικαστήριο απεφάνθη ότι η Κάρεν Μέρφι μπορεί ελεύθερα να χρησιμοποιήσει άλλον Ευρωπαίο παροχέα για την ίδια υπηρεσία.
Ο ευρωπαϊκός οπτικοακουστικός τομέας έχει θορυβηθεί ιδιαίτερα από αυτήν την εξέλιξη αφού αυτό θα αλλάξει τον τρόπο που χρηματοδοτούνται τα κινηματογραφικά και τηλεοπτικά πρότζεκτ στην Ευρώπη, δίνοντας τέλος στην σημερινή συνήθεια της αυστηρής πώλησης των δικαιωμάτων ανά χώρα και ανά συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο. Αυτήν την στιγμή, κάθε χώρα έχει ξεχωριστό σύστημα παραχώρησης δικαιωμάτων, κάτι που περιπλέκει τις προσπάθειες για την εγκαθίδρυση ενός πανευρωπαϊκού συστήματος αδειών. Η συγκεκριμένη απόφαση, όμως, είναι ένα βήμα προς μια ντε φάκτο ανοιχτή αγορά, για την οποία οι παραγωγοί του οπτικοακουστικού υλικού ίσως να μην είναι έτοιμοι, ενώ υπάρχει η σημαντική δυσκολία του χειρισμού αντικειμενικά διαφορετικών αξιών ανάλογα με περιοχή.
«Χρηματοδοτούμε τις παραγωγές μας πουλώντας δικαιώματα ξεχωριστά σε κάθε περιοχή, μία στρατηγική που λειτουργεί μόνο αν περιλαμβάνει το στοιχείο της αποκλειστικότητας,» σχολίασε ο Στίβεν Γκάρετ, κινηματογραφικός παραγωγός, στους Times. «Η υψηλής ποιότητας ψυχαγωγία δεν είναι φτηνή και σαν παραγωγοί, πρέπει ουσιαστικά να βάζουμε υποθήκη αυτά τα 'εδαφικά' δικαιώματα για να εξασφαλίσουμε το αρχικό κεφάλαιο για να κάνουμε καν την παραγωγή. Το κίνητρο για τους επενδυτές είναι ότι θα είναι οι μόνοι δικαιούχοι στο περιεχόμενο – χωρίς αυτήν την εγγύηση, θα μπουν στον κόπο να επενδύσουν; Τα μέσα θα αναγκαστούν να αγοράσουν περισσότερα δικαιώματα από αυτά που χρειάζονται για να εξασφαλίσουν αυτά που θέλουν πραγματικά, δημιουργώντας μία πλασματική και θεμελιωδώς μη βιώσιμη αγορά για ανεπιθύμητα δικαιώματα. Μόνο τα πλουσιότερα μέσα θα μπορούν να παίξουν ένα τέτοιο παιχνίδι, οδηγώντας σε μια συγκέντρωση επιζήμια στον πλουραλισμό και τον ανταγωνισμό.»
Βέβαια, το δικαστήριο απεφάνθη ότι η Μέρφι μπορούσε να χρησιμοποιεί τον αποκωδικοποιητή για δική της χρήση αλλά όχι για τους πελάτες της, κάτι που τουλάχιστον περιορίζει για την ώρα τις επιπτώσεις στην υπόλοιπη βιομηχανία. Είναι βέβαιο, όμως, ότι αυτές οι αλλαγές θα έρθουν και, όταν αυτό γίνει, είναι θέμα χρόνου να φτάσουν και ως την Ελλάδα, μία από τις μικρές αγορές που οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι δεν θα είναι πια ανταγωνιστικές εξαιτίας του ανοίγματος της αγοράς. Θα γονατίσουν αυτές οι αλλαγές την βιομηχανία ή θα σημάνουν την δημιουργία μιας νέας, εντελώς διαφορετικά δομημένης εποχής;
Χριστίνα Λιάπη
