Είναι το απόλυτο αμερικάνικο άθλημα: όχι γιατί οι Αμερικανοί είναι απαραιτήτως οι καλύτεροι σε αυτό, απλά φαίνεται να είναι οι μόνοι που νοιάζονται τόσο πολύ. Το μπέιζμπολ έχει πολλές φορές βγει από τα στενά όρια του αθλήματος για να απασχολήσει το αμερικάνικο σινεμά, με τελευταίο παράδειγμα το «Moneyball» με τον Μπραντ Πιτ, που κυκλοφορεί από σήμερα στους κινηματογράφους από τη Feelgood Entertainment.
Χάρη στην επιρροή των Αμερικανών στην κινηματογραφική βιομηχανία, αυτές οι ταινίες έχουν φτάσει στους κινηματογράφους και τις τηλεοράσεις πολλών χωρών, αν και το ίδιο το άθλημα παραμένει μάλλον άγνωστο σε αυτές. Οι κανόνες εξακολουθούν να καλύπτονται από ένα πέπλο μυστηρίου, λόγος για τον οποίο σχεδόν όλες οι ταινίες περιλαμβάνουν έναν σπορτκάστερ να σχολιάζει ανά πάσα στιγμή τι συμβαίνει – αν δεν υπήρχε κι αυτός, πώς θα καταλαβαίναμε ποιος κερδίζει; Το ότι είναι κάτι ξένο σε εμάς, βέβαια, δε σημαίνει ότι δε μπορεί κανείς να δει γιατί προσφέρεται για κινηματογραφική μεταχείριση: είναι ένα ομαδικό άθλημα μεν που επιτρέπει στιγμές προσωπικού θριάμβου δε, με τους προφανείς συμβολισμούς και τα κρίσιμα χτυπήματα που ταιριάζουν ιδανικά με τις απαιτήσεις του σινεμά για κορυφώσεις του σασπένς.
Αν κάτι όμως ξεχωρίζει σε τέτοιες ταινίες, είναι ο διάχυτος συναισθηματισμός, η ακαταμάχητη νοσταλγία και μια κάποια αφέλεια, που όπως θα δείτε χαρακτηρίζει και την πλειοψηφία των παρακάτων ταινιών. Είναι αυτές που ξεχωρίζουμε από την κατηγορία μπέιζμπολ – ακόμα και αν δεν κατάφεραν να μας διδάξουν κανέναν από τους κανόνες.
Bad News Bears (1976)
Η απόλυτη οικογενειακή ταινία μπέιζμπολ κατάφερε να επιβιώσει δύο σαφώς κατώτερων σίκουελ και ενός τεμπέλικου ριμέικ, κυρίως χάρη στους χαριτωμένους διαλόγους, τις ζωηρές ερμηνείες των μικρών πρωταγωνιστών και την απλή αλλά feelgood ιστορία της. Ποιος δεν θα πανηγύριζε για μια ομάδα που κερδίζει παρά τους λούζερ και άχρηστους παίκτες της;
The Natural (1984)
Μία από τις κλασικές ταινίες της λίστας είναι ταυτόχρονα μία από τις πιο απλοϊκές, βγάζοντας μια αβάσταχτα αφελή πλοκή από το πολύ πιο σκοτεινό, κυνικό ομώνυμο βιβλίο και καταλήγοντας με μια ιστορία χωρίς δόντια και τελικά χωρίς σημαντικό δραματικό αντίκτυπο. Ο Ρέντφορντ πάντως είναι στο στοιχείο του όταν είναι στο γήπεδο αλλά και εκτός, και είναι χάρη στην δική του παρουσία που η ταινία έχει διαρκέσει τόσο πολύ.
61* (2011)
Ο δηλωμένος φαν του σπορ, Μπίλι Κρίσταλ, σκηνοθετεί την πραγματική ιστορία (με κάποιες παρεμβάσεις βέβαια, όπως συνήθως) των Ρότζερ Μάρις και Μίκι Μαντλ και του ανταγωνισμού που προέκυψε μεταξύ τους όταν είχαν ταυτόχρονα την ευκαιρία να σπάσουν ένα σημαντικό ρεκόρ (τι ακριβώς ρεκόρ δεν μπορούμε να εξηγήσουμε, είπαμε δεν σκαμπάζουμε από κανόνες μπέιζμπολ). Ο Μάρις του Μπάρι Πέπερ είναι ο καλύτερος αθλητής από τους δύο αλλά επισκιάζεται από το φυσικό χάρισμα του Μαντλ και, κυρίως, το ταλέντο του στον χειρισμό των μίντια. Οι θεατές βέβαια έχουν να προσβλέπουν σε χάπι εντ αλλά η ταινία απογειώνεται χάρη σε αυτήν την μελαγχολική διαπίστωση του τρόπου που δουλεύει το σύστημα και του πώς μπορεί αυτή η λεπτομέρεια να φτιάξει ή να χαλάσει καριέρες.
A League of Their Own (1992)
Μια από τις πιο πολυπαιγμένες ταινίες μπέιζμπολ και για πολλούς η πρώτη που έχουν δει για το άθλημα (γι' αυτό φταίνε οι καταιγιστικές επαναλήψεις σε οικογενειακές τηλεοπτικές ζώνες), το «A League of Their Own» εμπνέεται από πραγματικά γεγονότα και παρουσιάζει μια άκρως διασκεδαστική κομεντί με μια αληθινά διαφορετική ομάδα. Χειρίζεται άψογα τους γυναικείους χαρακτήρες και τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, κρατώντας τους σταθερά συμπαθητικούς, χωρίς να πέφτει σε στερεοτυπικές παγίδες κατινιάς. Για 'γυναικεία' ταινία βέβαια κάνει μεγάλη ζαβολιά αναδεικνύοντας τον προπονητή ως τον πιο απολαυστικό χαρακτήρα της ταινίας – να φταίει ο υπέροχος Τομ Χανκς ή αθάνατες πλέον ατάκες όπως «There’s no crying in baseball!»;
Bang the Drum Slowly (1973)
Θλιβερή και καταθλιπτική, είναι η ταινία που, μαζί με το «Mean Streets», απογείωσε το αστέρι του Ρόμπερτ Ντε Νίρο. Και δικαιολογημένα: στο ρόλο του μελλοθάνατου Μπρους Πίρσον, του παίκτη που βλέπει τον ανώτερο σε επιδόσεις φίλο του να τον στηρίζει μέχρι τέλους, καταφέρνει μια χαμηλόφωνη ερμηνεία σε μια συγκινητική ιστορία αφοσίωσης και φιλίας, που σου ζεσταίνει την καρδιά.
The Pride of the Yankees (1942)
Και μιας που μιλάμε για συγκινητικές στιγμές, δεν γίνεται να μην αναφέρουμε και τον λόγο που βγάζει ο Γκάρι Κούπερ ως Λου Γκέρινγκ: ο επίσης μελλοθάνατος ήρωας, παρά την φαινομενική κακοτυχία του, επιμένει ότι είναι ο πιο τυχερός άνθρωπος της Γης, ευγνώμων για την οικογένειά του, τους συμπαίκτες του, τους οπαδούς, σε ένα σπαρακτικό συντομο λόγο στο στάδιο που τόσο αγάπησε. Είναι μια σκηνή που δύσκολα ξεχνάς, ειδικά όταν ξέρεις ότι ο Γκέρινγκ δεν έζησε για να δει την ταινία που ενέπνευσε: πέθανε ένα χρόνο πριν, χτυπημένος από την ασθένεια που φέρει πλέον το όνομά του.
Field of Dreams (1989)
Η ταινία που έχει κάνει πολλούς μεγάλους άνδρες να κλάψουν χάρη στην γερή, περήφανη δόση νοσταλγίας που πλημμυρίζει στην οθόνη. Η ιστορία κερδίζει πόντους χάρη στην τόλμη της να χρησιμοποιήσει φανταστικά στοιχεία αλλά τελικά δεν έχει να πει παρά την πιο απλή, αποτελεσματική ιστορία που μπορεί κανείς να σκεφτεί: την ιστορία ενός γιου που ξαναβρίσκεται για λίγο και πάλι με τον πατέρα του.
Bull Durham (1988)
Το «Bull Durham» προφασίζεται ότι αφορά το μπέιζμπολ αλλά τελικά καταλήγει να είναι μια ενήλικη, σπιρτόζικη, σέξι ματιά πάνω στις ερωτικές σχέσεις με τον επίτιμο σταρ των ταινιών μπέιζμπολ, Κέβιν Κόστνερ, να μοιράζεται εκρηκτική χημεία με την Σούζαν Σάραντον. Αν όχι η καλύτερη ταινία μπέιζμπολ όλων των εποχών, τότε μια δυνατή υποψήφια!
Eight Men Out (1988)
Δεν είναι όλες οι ταινίες, όμως, αποκλειστικά και μόνο για την αγνή συγκίνηση του παιχνιδιού και τα μαθήματα ζωής που φέρνει. Η συγκεκριμένη θίγει μια όχι και τόσο ευχάριστη στιγμή στην ιστορία δηλαδή το μεγαλύτερο σκάνδαλο διαφθοράς στο μπέιζμπολ. Η αποκάλυψη των στημένων παιχνιδιών συγκλόνισε την τότε κοινή γνώμη και σπίλωσε για πάντα τα τρανταχτά ονόματα οκτώ αστεριών του αθλήματος, που χάνουν επίτηδες το πρωτάθλημα για να εκδικηθούν τον τσιγκούνη αφεντικό τους αλλά καταστρέφουν στην πορεία τις καριέρες τους.
Cobb (1994)
Βέβαια, καμιά ταινία δεν ξεπερνάει σε σκοτεινιά το «Cobb», όπου ένας αξέχαστος Τόμι Λι Τζόουνς φέρνει στη ζωή τον διάσημο παίκτη Τάι Κομπ. Αλκοολικός, ρατσιστής και μισάνθρωπος, ο Κομπ έχει απέναντί του έναν συγγραφέα που ταλαιπωρείται από ένα σοβαρό δίλημμα: να εκθέσει τον Κομπ ως τον ανυπόφορο άνθρωπο που είναι ή να γράψει το κολακευτικό κομμάτι που του έχει ζητήσει; Χωρίς να διεκδικεί τον τίτλο της καλύτερης ταινίας για το σπορ, και μη έχοντας παρά ελάχιστες εικόνες πραγματικού παιχνιδιού (κάτι που ίσως αδικεί τον πρωταγωνιστή του), το «Cobb» έχει τουλάχιστον τα κότσια να δείξει έναν πραγματικά άσχημο άνθρωπο χωρίς να διστάσει να βάλει σε κίνδυνο την υστεροφημία του.
Χριστίνα Λιάπη
